Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencileri, ben İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu güzel şemayı analiz edelim ve boşlukları doğru bilgilerle dolduralım. Bu şema, Cumhuriyetimizin ilk yıllarındaki demokratikleşme çabalarını çok güzel özetliyor. Haydi başlayalım!
Aşağıdaki noktalı alanları uygun ifadelerle doldurunuz.
Bu etkinlikte, “Demokratikleşme Çabaları” başlığı altında toplanan dört ana konudaki boşlukları dolduracağız. Adım adım ilerleyelim.
1. DEMOKRASİNİN TEMEL UNSURLARI
Demokrasi, en basit tanımıyla halkın egemenliğine dayanan yönetim biçimidir. Yani gücün halkta olmasıdır. Bir ülkede demokrasinin tam olarak işleyebilmesi için bazı temel unsurlara, yani olmazsa olmazlara ihtiyaç vardır. Şemada bize iki tanesi verilmiş: Çok partili siyasal hayat ve ifade özgürlüğü. Gelin, diğerlerini de biz ekleyelim.
Adım 1: İlk boşluğa demokrasinin en temel ilkesini yazmalıyız. Bu ilke, yönetme yetkisinin millete ait olmasıdır. Bu kavrama biz Milli Egemenlik diyoruz. Unutmayın, “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir!” sözü bunun en güzel ifadesidir.
Adım 2: İkinci boşluğa ise yine çok önemli bir ilkeyi ekleyelim. Demokrasilerde din, dil, ırk, cinsiyet ayrımı yapılmaksızın herkes kanunlar önünde aynı haklara sahiptir. Bu duruma da Eşitlik ilkesi denir.
Sonuç:
- Çok partili siyasal hayat
- Milli Egemenlik
- İfade özgürlüğü
- Eşitlik
2. ÇOK PARTİLİ SİSTEME GEÇİŞ DENEMELERİ
Demokrasinin en önemli unsurlarından biri olan çok partili hayat, farklı görüşlerin mecliste temsil edilmesini sağlar ve hükümetin çalışmalarını denetler. Cumhuriyetin ilk yıllarında bu alanda önemli adımlar atılmıştır.
Adım 1: İlk boşlukta 9 Eylül 1923 tarihinde kurulan fırka soruluyor. Bu tarih, Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu, Cumhuriyet tarihimizin ilk siyasi partisi olan Halk Fırkası‘nın (daha sonraki adıyla Cumhuriyet Halk Fırkası) kuruluş tarihidir.
Adım 2: İkinci boşlukta ise 12 Ağustos 1930 tarihinde kurulan fırka soruluyor. Bu parti, bizzat Atatürk’ün isteğiyle, yakın arkadaşı Fethi Okyar tarafından kurulmuştur. Amaç, sağlıklı bir muhalefet ortamı oluşturmaktı. Bu partinin adı Serbest Cumhuriyet Fırkası‘dır.
Sonuç:
- Halk Fırkası‘nın kurulması (9 Eylül 1923)
- Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurulması (17 Kasım 1924)
- Serbest Cumhuriyet Fırkası‘nın kurulması (12 Ağustos 1930)
3. MUSTAFA KEMAL’E SUİKAST GİRİŞİMİ
Cumhuriyetin ilanı ve yapılan inkılaplar, eski düzenin devamını isteyen ve yeniliklere karşı olan bazı kişileri rahatsız etmişti. Bu kişiler, maalesef, inkılapların liderini ortadan kaldırarak amaçlarına ulaşacaklarını düşündüler.
Adım 1: Bu suikast girişiminin temel amacını düşünelim. Suikastın hedefi kimdi? Mustafa Kemal Atatürk. Peki neden? Çünkü Atatürk, inkılapların lideri ve Cumhuriyet’in kurucusuydu. Onu ortadan kaldırmak, aslında onun temsil ettiği her şeyi yok etmek demekti.
Sonuç:
Temel amacı: Mustafa Kemal Atatürk’ü ortadan kaldırarak inkılapları durdurmak ve Cumhuriyet rejimini yıkarak eski sisteme geri dönmekti.
4. TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NE YÖNELİK TEHDİTLERİN SEBEPLERİ
Bu bölümde herhangi bir boşluk bulunmuyor. Ancak konuyu pekiştirmek için nedenlerini kısaca açıklayalım. Genç Türkiye Cumhuriyeti, hem içeriden hem de dışarıdan bazı tehditlerle karşı karşıya kalmıştır.
- Türkiye’nin jeopolitik konumu: Ülkemizin Asya ve Avrupa kıtaları arasında bir köprü olması, önemli su yollarına sahip olması gibi stratejik konumu, tarih boyunca olduğu gibi o dönemde de başka devletlerin ilgisini çekmiş ve bu durum bir tehdit unsuru olmuştur.
- Ülkemizin her geçen gün güçlenmesi: Savaştan çıkmış, yorgun bir milletin kısa sürede toparlanıp modern ve güçlü bir devlet kurması, kendi çıkarları için zayıf bir Türkiye isteyen bazı dış güçleri rahatsız etmiştir.
İşte bu kadar sevgili gençler! Şemamızı başarıyla tamamladık. Bu konular, Cumhuriyetimizin ne kadar zorlu şartlar altında kurulduğunu ve demokrasinin ne kadar değerli olduğunu bizlere bir kez daha hatırlatıyor. Derslerinizde başarılar dilerim!