Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte bu testteki soruları çözeceğiz. Her soruyu dikkatlice okuyup, adım adım nasıl çözüleceğini birlikte öğreneceğiz. Hazırsanız, başlayalım!
Soru 3:
1881’de Selânik’te dünyaya gelen Mustafa Kemal, çocukluk yıllarından itibaren ülke ve dünya sorunlarıyla ilgilenmeye, bunlara çözüm üretmeye çalışmıştır.
Mustafa Kemal’in bu şekilde davranmasında;
I. yaşadığı şehirlerde siyasi çalkantıların olması,
II. Tevfik Fikret, Namık Kemal gibi yazarların eserlerini okuması,
III. askerî rüştiye ve idadilerdeki yurtsever öğretmenlerinin çaba ve tutumlarını görmesi
durumlarından hangilerinin etkili olduğu söylenebilir?
A) Yalnız I. B) Yalnız II. C) I ve II. D) I, II ve III.
Çözüm:
Bu soruda, Mustafa Kemal’in kişiliğini ve düşünce yapısını etkileyen faktörleri bulmamız isteniyor. Haydi maddeleri tek tek inceleyelim:
- Adım 1:I. öncülü inceleyelim. Mustafa Kemal’in doğup büyüdüğü Selânik ve eğitim gördüğü Manastır gibi şehirler, o dönemde çok hareketliydi. Farklı milletlerden insanlar bir arada yaşıyordu ve sürekli siyasi olaylar, isyanlar oluyordu. Bu ortam, onun ülke sorunlarına karşı duyarlı olmasını sağlamıştır. Yani bu madde doğru.
- Adım 2:II. öncülü inceleyelim. Mustafa Kemal, gençliğinde özellikle vatan ve hürriyet şairi olarak bilinen Namık Kemal ve Batılılaşmayı savunan Tevfik Fikret gibi aydınların kitaplarını bol bol okumuştur. Onların “vatan sevgisi”, “özgürlük” gibi fikirlerinden çok etkilenmiştir. Yani bu madde de doğru.
- Adım 3:III. öncülü inceleyelim. Askeri okullardaki öğretmenleri, özellikle de tarih öğretmeni Kolağası Mehmet Tevfik Bey gibi vatanını seven, idealist kişilerdi. Bu öğretmenler, Mustafa Kemal’e hem askeri bilgi öğretmiş hem de vatan sevgisi aşılamışlardır. Bu da onun kişiliğinde önemli bir rol oynamıştır. Yani bu madde de doğru.
- Adım 4: Gördüğümüz gibi, her üç durum da Mustafa Kemal’in ülke sorunlarıyla ilgilenmesinde etkili olmuştur. Bu yüzden hepsini kabul etmeliyiz.
Sonuç:
Doğru Cevap: D) I, II ve III
Soru 4:
Osmanlı Devleti’nin 1912-1913 yılları arasında yapmış olduğu Balkan Savaşları’nın genel sonuçları ile ilgili olarak,
I. Yunanistan’ın Ege Denizi’ndeki etkinliği artmıştır.
II. Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki toprakları Doğu Trakya ile sınırlı kalmıştır.
III. Osmanlı Devleti ile birlikte Romanya ve Bulgaristan Karadeniz’in tamamında hâkim konuma gelmiştir.
yargılarından hangileri söylenebilir?
A) Yalnız I. B) Yalnız II. C) I ve II. D) I, II ve III.
Çözüm:
Sevgili arkadaşlar, bu soruda Balkan Savaşları’nın sonuçlarını değerlendireceğiz. Dikkatli bir şekilde maddeleri analiz edelim:
- Adım 1:I. yargıyı analiz edelim. Balkan Savaşları sırasında Yunanistan, güçlü donanmasını kullanarak Ege Denizi’ndeki birçok adayı Osmanlı Devleti’nden almıştır. Bu durum, Yunanistan’ın Ege’deki gücünü ve etkisini artırmıştır. Dolayısıyla bu yargı doğrudur.
- Adım 2:II. yargıyı analiz edelim. Savaşların sonunda Osmanlı Devleti, Balkanlar’daki Makedonya, Arnavutluk, Batı Trakya gibi çok geniş topraklarını kaybetmiştir. Elinde sadece bugünkü Edirne ve Kırklareli’ni de içine alan Doğu Trakya kalmıştır. Yani Balkanlardaki varlığı Doğu Trakya ile sınırlı kalmıştır. Bu yargı da doğrudur.
- Adım 3:III. yargıyı analiz edelim. Bu yargıda Osmanlı Devleti’nin, Romanya ve Bulgaristan ile birlikte Karadeniz’in tamamına hakim olduğu söyleniyor. Bu kesinlikle yanlıştır. Balkan Savaşları Osmanlı için büyük bir yenilgiydi ve güç kaybettirdi. Ayrıca Karadeniz’in tamamına hakim olmak gibi bir durum söz konusu değildir, Rusya gibi büyük bir güç de Karadeniz’de bulunmaktadır.
- Adım 4: İncelemelerimiz sonucunda I. ve II. yargıların doğru, III. yargının ise yanlış olduğunu gördük.
Sonuç:
Doğru Cevap: C) I ve II
Soru 5:
XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin dağılmasını önlemek amacıyla Osmanlı Devleti sınırları içinde yaşayan herkesin din, dil, ırk ve mezhep ayrımı gözetilmeksizin kanun önünde eşit görüldüğü “Osmanlıcılık” akımını gündeme getirdik.
Buna göre Osmanlıcılık akımının ortaya çıkmasında aşağıda verilen gelişmelerden hangisi etkili olmuştur?
A) Sanayi İnkılabı B) Rönesans hareketleri
C) Fransız İhtilali D) Reform hareketleri
Çözüm:
Bu soru, Osmanlıcılık fikir akımının neden ortaya çıktığını soruyor. Unutmayın, her fikir akımı, bir soruna çözüm olarak doğar. Bakalım Osmanlıcılık hangi soruna çözüm bulmaya çalışmış:
- Adım 1: Önce Osmanlıcılık fikrini anlayalım. Bu fikir, “Osmanlı sınırları içinde kim yaşarsa yaşasın, hepsi eşittir ve hepsi Osmanlı vatandaşıdır” der. Amaç, farklı milletlerin (Sırp, Rum, Bulgar vb.) isyan edip devletten ayrılmasını engellemekti.
- Adım 2: Peki bu milletler neden isyan edip ayrılmak istiyordu? Çünkü Fransız İhtilali ile dünyaya yayılan milliyetçilik akımından etkilenmişlerdi. Milliyetçilik akımı, “her millet kendi bağımsız devletini kurmalıdır” diyordu. Bu fikir, Osmanlı gibi çok uluslu bir imparatorluk için çok tehlikeliydi.
- Adım 3: İşte Osmanlı aydınları da bu “milliyetçilik” tehlikesine karşı “Osmanlıcılık” fikrini bir panzehir olarak geliştirdiler. “Ayrılmayın, hepimiz biriz, hepimiz Osmanlıyız” demeye çalıştılar.
- Adım 4: Diğer şıklara bakalım: Sanayi İnkılabı daha çok ekonomiyle, Rönesans ve Reform ise yüzyıllar önce Avrupa’da yaşanan kültürel ve dini gelişmelerle ilgilidir. Osmanlıcılığın doğrudan sebebi Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik akımıdır.
Sonuç:
Doğru Cevap: C) Fransız İhtilali
Soru 6:
Siyasi birliğini geç tamamlayan İtalya, 1911 yılında Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’daki son toprak parçası olan Trablusgarp’a saldırdı. Osmanlı Devleti, Trablusgarp’a ordu veya donanma gönderebilecek durumda değildi. Savaş başlayınca bölgeye Enver Paşa ve Mustafa Kemal’in de aralarında bulunduğu bir grup gönüllü Osmanlı subayı gönderildi. Bu subaylar yerli halkı örgütleyerek İtalyanlara karşı başarılı mücadeleler verdiler. Ancak Balkan Savaşları’nın başlaması üzerine Osmanlı Devleti “Uşi Antlaşması”nı imzalayarak bölgeden çekildi.
Bu bilgilerden hareketle,
I. Milliyetçilik akımı Trablusgarp’ta Osmanlı Devleti’ni olumsuz etkilemiştir.
II. Balkan ülkeleri, Trablusgarp Savaşı’nda İtalyanların yanında yer almıştır.
III. İtalya’nın sömürgeci politikaları Osmanlı topraklarına sıçramıştır.
IV. Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’daki varlığı tamamen sona ermiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) I ve II. B) II ve III. C) III ve IV. D) II, III ve IV.
Çözüm:
Bu tür “paragrafa göre” sorularında dikkat etmemiz gereken en önemli şey, sadece metinde verilen bilgilerle hareket etmektir. Kendi bilgilerimizi katmadan, metin ne diyorsa ona bakacağız.
- Adım 1:I. yargıyı inceleyelim. Paragrafta Trablusgarp halkının milliyetçilik yüzünden isyan ettiğine dair bir bilgi var mı? Hayır, tam tersine “yerli halkı örgütleyerek İtalyanlara karşı” savaştıkları yazıyor. Demek ki bu yargıya metinden ulaşamayız.
- Adım 2:II. yargıyı inceleyelim. Metinde “Balkan Savaşları’nın başlaması üzerine” Osmanlı’nın çekildiği yazıyor. Bu, Balkan ülkelerinin Osmanlı’nın zor durumundan faydalandığını gösterir ama İtalya’nın “yanında yer aldıklarını” yani müttefik olduklarını göstermez. Bu ifade metinden net olarak çıkmaz, bu yüzden bu yargıya da ulaşamayız.
- Adım 3:III. yargıyı inceleyelim. Paragrafın başında İtalya’nın “Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’daki son toprak parçası olan Trablusgarp’a saldırdığı” belirtiliyor. Bir devletin başka bir devletin toprağına saldırması, orayı ele geçirmeye çalışması sömürgeciliktir. Demek ki İtalya’nın sömürgeci politikası Osmanlı toprağına yönelmiş. Bu yargıya ulaşabiliriz.
- Adım 4:IV. yargıyı inceleyelim. Metinde Trablusgarp’ın “Kuzey Afrika’daki son toprak parçası” olduğu ve Osmanlı’nın Uşi Antlaşması ile “bölgeden çekildiği” yazıyor. Son toprak parçası da kaybedildiğine göre, Osmanlı’nın Kuzey Afrika’daki varlığı tamamen bitmiş demektir. Bu yargıya da ulaşabiliriz.
- Adım 5: Sonuç olarak, paragraftan sadece III. ve IV. yargılara kesin olarak ulaşabiliyoruz.
Sonuç:
Doğru Cevap: C) III ve IV
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Unutmayın, tarihi olayları neden ve sonuçlarıyla birlikte öğrenmek, konuları daha iyi anlamanızı sağlar. Başarılar dilerim!