Anlık görüntüleyici sayısı yükleniyor…
Merhaba sevgili gençler! Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğiniz bu görseldeki soruları sizin için adım adım, tane tane çözeceğim. Böylece konuları daha iyi pekiştirmiş olacağız. Haydi başlayalım!
7. Soru: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulmasından bir süre sonra “Times” gazetesi muhabirinin yeni kurulan partiyle ilgili düşüncelerinin ne olduğu sorusuna Mustafa Kemal Atatürk şu cevabı vermiştir: “Millî egemenlik temeline dayanan ve özellikle Cumhuriyet yönetimine sahip bulunan ülkelerde siyasi partilerin varlığı doğaldır. Türkiye Cumhuriyeti’nde de bir diğerini denetleyici partiler kurulacağına kuşku yoktur. Bu doğal olan durum karşısında Gazi Paşa’nın durumu da doğal olmaktan başka bir şey olmayacaktır.”
Bu parçadan hareketle,
- I. Ülkemizde çok partili hayata geçilmiştir.
- II. Demokrasinin gelişimine yönelik çalışmalar yapılmıştır.
- III. Atatürk, yeni siyasi oluşumlara olumlu bakmıştır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) Yalnız I.
- B) Yalnız II.
- C) I ve II.
- D) I, II ve III.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için Atatürk’ün sözlerini dikkatlice analiz etmemiz gerekiyor. Hadi adım adım gidelim.
Adım 1: Paragrafı anlayalım. Atatürk, yeni bir parti (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası) kurulduktan sonra bu durumu nasıl karşıladığını anlatıyor. Siyasi partilerin varlığını “doğaldır” diye niteliyor. Hatta partilerin birbirini “denetleyici” olmasının önemini vurguluyor. Bu, onun çok partili hayata ne kadar olumlu yaklaştığını gösteriyor.
Adım 2: Şimdi öncülleri tek tek değerlendirelim.
- I. Ülkemizde çok partili hayata geçilmiştir: Paragrafta zaten “Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kurulmasından bir süre sonra” deniyor. Yani Cumhuriyet Halk Fırkası’nın yanında yeni bir parti daha kurulmuş. Bu da çok partili hayata geçildiğinin bir kanıtıdır. Bu yargıya ulaşabiliriz.
- II. Demokrasinin gelişimine yönelik çalışmalar yapılmıştır: Farklı siyasi partilerin kurulması, halkın farklı görüşlerinin mecliste temsil edilmesini sağlar. Bu da demokrasinin en temel gerekliliklerinden biridir. Yeni bir partinin kurulması, demokrasinin gelişimi için atılmış önemli bir adımdır. Bu yargıya da ulaşabiliriz.
- III. Atatürk, yeni siyasi oluşumlara olumlu bakmıştır: Atatürk’ün “siyasi partilerin varlığı doğaldır” demesi ve bu durumu normal karşılaması, onun yeni partilere ve siyasi oluşumlara karşı olumlu bir tutum içinde olduğunu açıkça gösteriyor. Bu yargıya da kesinlikle ulaşabiliriz.
Adım 3: Sonuç olarak, metinden her üç yargıya da ulaşabiliyoruz. Bu yüzden tüm öncüllerin yer aldığı seçeneği bulmalıyız.
Doğru Cevap: D) I, II ve III.
8. Soru: 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı, ülkemizde gerek siyasi gerekse ekonomik bunalımları beraberinde getirmiş, bazı inkılapların kesintiye uğramasına neden olmuştu. Özellikle de TBMM’de muhalefet partisinin olmaması, siyasi krizlere yol açmıştı. Bu gelişmeler karşısında Yalova’da yakın arkadaşı Fethi Bey’le bir araya gelen Mustafa Kemal Atatürk, ondan yeni bir parti kurmasını ve bu partinin başına geçmesini istemiştir. 12 Ağustos 1930 tarihinde, İstanbul’da Fethi Bey’in başkanlığında Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Cumhuriyet Halk Fırkasından bazı milletvekilleri istifa ederek Serbest Cumhuriyet Fırkasına katılmışlardır.
Buna göre Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulmasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu söylenemez?
- A) Demokratik unsurların geliştirilmek istenmesi
- B) Siyasi krizlerin Cumhuriyet Fırkasında tepkilere neden olması
- C) Cumhuriyetin ve yapılan inkılâpların korunmak istenmesi
- D) TBMM’de muhalefetin etkin hâle getirilmek istenmesi
Çözüm:
Bu soruda bizden Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kuruluş nedenlerinden biri olmayanı bulmamız isteniyor. Paragraf bize bu konuda önemli ipuçları veriyor.
Adım 1: Paragrafta partinin kuruluş nedenleri olarak neler sayılmış, bir bakalım.
- 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı’nın getirdiği siyasi ve ekonomik bunalımlar.
- TBMM’de bir muhalefet partisinin olmaması. Yani hükümeti denetleyecek, farklı bir ses olacak bir partinin eksikliği.
- Atatürk’ün bizzat Fethi Bey’den yeni bir parti kurmasını istemesi.
Adım 2: Şimdi şıkları bu bilgilerle karşılaştıralım.
- A) Demokratik unsurların geliştirilmek istenmesi: Muhalefet partisinin kurulması, demokrasinin olmazsa olmazıdır. Bu, partinin kuruluş amaçlarından biridir. Yani bu söylenebilir.
- B) Siyasi krizlerin Cumhuriyet Fırkasında tepkilere neden olması: Paragrafta “siyasi krizlere yol açmıştı” diyor. Bu krizler, iktidardaki Cumhuriyet Halk Fırkası içinde de tartışmalara ve çözüm arayışlarına neden olmuştur. Hatta bazı vekillerin yeni partiye geçmesi de bu durumla ilgilidir. Bu da etkili bir neden olarak görülebilir.
- D) TBMM’de muhalefetin etkin hâle getirilmek istenmesi: Paragrafta “TBMM’de muhalefet partisinin olmaması, siyasi krizlere yol açmıştı” ifadesi, bu şıkkın partinin temel kuruluş nedenlerinden biri olduğunu net bir şekilde gösteriyor. Bu da söylenebilir.
- C) Cumhuriyetin ve yapılan inkılâpların korunmak istenmesi: Paragrafa baktığımızda, partinin kuruluş nedeni olarak inkılapları korumak gibi bir amaçtan bahsedilmiyor. Aksine, yeni kurulan partiler genellikle mevcut yönetime ve uygulamalara bir alternatif olarak ortaya çıkar. Tarihsel olarak da biliyoruz ki, Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın içine zamanla inkılap karşıtları sızmış ve bu durum partinin kapanmasına yol açmıştır. Dolayısıyla partinin kuruluş amacı “inkılapları korumak” değildi.
Adım 3: Gördüğümüz gibi A, B ve D şıkları partinin kuruluş nedenleriyle doğrudan veya dolaylı olarak ilişkiliyken, C şıkkı paragrafta belirtilen bir neden değildir.
Doğru Cevap: C) Cumhuriyetin ve yapılan inkılâpların korunmak istenmesi
9. Soru: Atatürk Dönemi’nde yaşanan bazı olumsuz gelişmeler çok partili yaşama geçiş sürecini olumsuz etkilemiştir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi çok partili yaşama geçiş sürecini olumsuz etkileyen gelişmeler arasında gösterilemez?
- A) Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulması
- B) Şeyh Said İsyanı
- C) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılması
- D) Bazı grupların inkılaplara yönelik faaliyetleri
Çözüm:
Bu soru, bizden çok partili hayata geçişi olumsuz etkileyen olaylardan biri olmayanı bulmamızı istiyor. Yani aslında bu süreçteki olumlu adımı bulacağız.
Adım 1: Soru kökünü iyi anlayalım. “Olumsuz etkileyen gelişmeler arasında gösterilemez?” demek, “Hangisi olumlu bir gelişmedir?” demektir.
Adım 2: Şıkları bu gözle inceleyelim.
- B) Şeyh Said İsyanı: Bu isyan, Cumhuriyet rejimine ve inkılaplara karşı yapılmış büyük bir ayaklanmadır. Bu isyanla bağlantısı olduğu düşünüldüğü için Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatılmıştır. Dolayısıyla çok partili hayat denemesini sona erdiren olumsuz bir gelişmedir.
- C) Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasının kapatılması: Bir siyasi partinin, özellikle de ilk muhalefet partisinin kapatılması, çok partili hayata ve demokrasiye vurulmuş bir darbedir. Bu da kesinlikle olumsuz bir gelişmedir.
- D) Bazı grupların inkılaplara yönelik faaliyetleri: Şeyh Said İsyanı gibi, inkılaplara ve Cumhuriyete karşı olan grupların faaliyetleri, ülkedeki ortamın henüz çok partili hayata hazır olmadığı düşüncesini güçlendirmiş ve bu süreci sekteye uğratmıştır. Bu da olumsuz bir etkidir.
- A) Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulması: Bir partinin kurulması, çok partili hayata geçme denemesinin kendisidir. Bu, süreci olumsuz etkileyen bir olay değil, tam tersine süreci başlatan, demokrasi adına atılmış olumlu bir adımdır. (Partinin daha sonra kapanması olumsuz bir sonuçtur ama kurulması olumlu bir eylemdir.)
Adım 3: B, C ve D şıkları süreci baltalayan, durduran olumsuz olaylarken; A şıkkı sürecin kendisi, yani olumlu bir adımdır. Soru bizden olumsuz olmayan adımı istediği için doğru cevabımız A şıkkıdır.
Doğru Cevap: A) Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulması
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden tekrar sorun. Başarılar dilerim!
Henüz onaylanmış öğrenci çözümü yok.
İlk çözümü sen paylaşabilirsin. Aşağıdaki formdan fotoğrafını yükle.
1 takipçi