Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte İnkılap Tarihi dersimizin önemli konularından bazılarını içeren soruları çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
2. Sorunun Çözümü
Bu soruda bize verilen siyasi partilerden hangilerinin İstiklal Mahkemeleri kararıyla kapatıldığı soruluyor. İstiklal Mahkemeleri, Milli Mücadele döneminde kurulan ve vatan hainleri ile isyancılara karşı mücadele eden mahkemelerdi. Bu süreçte bazı siyasi partilerin faaliyetlerine son verilmiştir.
Şimdi seçeneklere göz atalım:
- I. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- II. Serbest Cumhuriyet Fırkası
- III. Cumhuriyet Halk Fırkası
Tarihimizi hatırladığımızda, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası‘nın kapatılma nedenleri arasında İstiklal Mahkemeleri ile ilgili kararların etkili olduğunu biliyoruz. Cumhuriyet Halk Fırkası ise o dönemin tek partisiydi ve bu mahkemelerle doğrudan kapatılmamıştır.
Bu nedenle doğru cevap, hem I hem de II numaralı partileri içeren seçenektir.
Cevap: D) I ve II.
3. Sorunun Çözümü
Mustafa Kemal Atatürk’ün bu sözleri, demokrasinin temel ilkeleri üzerine söylenmiştir. Sözlerde, egemenliğin millete ait olması ve siyasi gücün halktan kaynaklanması vurgulanıyor. Şimdi bu sözlerle ilgili verilen yargılara bakalım ve hangilerinin doğru olduğunu belirleyelim.
Mustafa Kemal Paşa’nın yukarıdaki sözü ile ilgili,
- I. Demokratik rejimin ulusal egemenlik açısından gerekli olduğu belirtilmiştir. Bu yargı doğrudur. Çünkü sözlerde egemenliğin millete ait olması gerektiği ifade ediliyor.
- II. Demokrasinin siyasi güce katkıda bulunacağı belirtilmiştir. Bu yargı da doğrudur. Demokrasi, halkın yönetime katılımını sağlayarak siyasi gücü halka verir.
- III. Demokratik sistemin ülkenin menfaatine olduğuna vurgu yapılmıştır. Bu yargı da doğrudur. Ulusal egemenlik ve halkın yönetime katılımı, ülkenin en yüksek menfaatidir.
Verilen üç yargı da Mustafa Kemal Paşa’nın sözlerinin anlamını doğru bir şekilde açıklamaktadır.
Cevap: D) I, II ve III.
4. Sorunun Çözümü
Bu soruda bizden, Milli Mücadele Dönemi sonrasındaki gelişmeler arasında gösterilemeyecek olanı bulmamız isteniyor. Yani, aşağıdakilerden hangisi Milli Mücadele’den sonra yaşanan bir gelişme değildir diye soruyor.
Şıklara göz atalım:
- A) Serbest Cumhuriyet Fırkasının kurulması
- B) Mustafa Kemal Paşa’ya suikast girişimi
- C) İlk kez İstiklal Mahkemelerinde yargılama yapılması
- D) Çok partili sisteme geçiş denemelerinde bulunulması
Şimdi bu seçenekleri Milli Mücadele dönemi ve sonrası ile ilişkilendirelim:
- Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurulması ve çok partili sisteme geçiş denemeleri, Cumhuriyet’in ilanından sonraki dönemde yaşanan gelişmelerdir.
- Mustafa Kemal Paşa’ya suikast girişimi de Cumhuriyet’in ilk yıllarında gerçekleşmiştir.
- Ancak, İstiklal Mahkemelerinde yargılama yapılması, daha çok Milli Mücadele dönemi ve sonrasında düzeni sağlamak amacıyla yapılmış bir uygulamaydı. Milli Mücadele sonrası dönemde bu mahkemelerin işlevi sona ermiştir. Dolayısıyla, “ilk kez İstiklal Mahkemelerinde yargılama yapılması” Milli Mücadele sonrası bir gelişme olarak gösterilemez.
Cevap: C) İlk kez İstiklal Mahkemelerinde yargılama yapılması
5. Sorunun Çözümü
Mustafa Kemal Paşa’ya yapılan suikast girişimi, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yıllarında yaşanan önemli bir olaydır. Bu olayın sonuçları ve ortaya çıkan durumlar hakkında verilen yargıları inceleyeceğiz.
Mustafa Kemal Paşa’ya suikast girişiminin sonucunda;
- I. Çok partili sisteme geçiş denemelerine son verilmesi, Bu yargı doğrudur. Suikast girişimi, muhalif görülen partilerin kapatılmasına ve çok partili hayata geçiş denemelerinin durdurulmasına neden olmuştur.
- II. İstiklal Mahkemelerinde yargılamaların yapılması, Bu yargı da doğrudur. Suikast girişimiyle ilgili soruşturmalar ve yargılamalar İstiklal Mahkemelerinde yapılmıştır.
- III. Ülke genelinde protestoların yapılması, Bu yargı da doğrudur. Suikast girişimi tüm yurtta büyük tepkilere ve protestolara yol açmıştır.
Bu suikast girişimi sonucunda ortaya çıkan üç durum da doğrudur.
Cevap: D) I, II ve III.
6. Sorunun Çözümü
Bu soruda, 13 Ağustos 1923’te açılan II. TBMM Dönemi’nde yapılan bazı uygulamalar verilmiş ve bu uygulamalardan hareketle hangi yargıya ulaşılamayacağı soruluyor.
II. TBMM Dönemi’nde yapılanlar:
- Cumhuriyet ilan edilmiş,
- Kabine sistemine geçilmiş,
- Çok partili sisteme geçiş denemelerinde bulunulmuştur.
Şimdi bu uygulamalardan hareketle hangi yargıya ulaşılamayacağını bulalım:
- A) Yeni Türk devletinin yönetim şekli kesin olarak belirlenmiştir. Bu yargıya ulaşılabilir. Cumhuriyetin ilanı, yönetim şeklinin kesinleştiğini gösterir.
- B) Demokrasinin tüm kurumları tamamen yerleşmiştir. Bu yargıya ulaşılamaz. Cumhuriyetin ilanı ve kabine sistemine geçiş gibi adımlar atılmış olsa da, demokrasinin tüm kurumlarının tam olarak yerleşmesi zaman almıştır. Özellikle çok partili sisteme geçiş denemelerinin yapılması, demokrasinin tam oturmadığını gösterir.
- C) Hükümetin etkin bir şekilde denetlenmesine ortam hazırlanmak istenmiştir. Bu yargıya ulaşılabilir. Kabine sistemine geçiş, hükümetin meclis tarafından daha etkin denetlenmesini amaçlar.
- D) Farklı düşüncelerin Mecliste temsil edilmesi amaçlanmıştır. Bu yargıya ulaşılabilir. Çok partili sisteme geçiş denemeleri, farklı görüşlerin mecliste temsil edilmesini sağlamak içindir.
Bu nedenle, demokrasinin tüm kurumlarının tamamen yerleştiği yargısına ulaşılamaz.
Cevap: B) Demokrasinin tüm kurumları tamamen yerleşmiştir.