Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğiniz görseldeki soruları sizin için adım adım, anlaşılır bir şekilde çözeceğim. Hadi başlayalım!
18. “Fransız komutan Andre, kendi onuruna verilen baloda bir Ermeni kadınla dans etmek ister. Ancak kadın, şehirde Fransız ya da Ermeni bayrağı dalgalanmadıkça buna razı olmayacağını söyler. Bunun üzerine Andre, kaledeki Türk bayrağının indirilmesini emreder. Ertesi gün cuma namazı için Ulu Cami’de toplanan halk, kalede bayrağımızın dalgalanmadığını görür. Ulu Cami İmamı Rıdvan Hoca, halka ‘Hürriyeti elinden alınmış bir millet, cuma namazı kılamaz!’ diye seslenir. Camiden çıkıp kaleye doğru koşan halk, kaleye vardıklarında bayrağımızı yere atılmış bir şekilde bulur. Bayrağı yerden alır, öper ve yeniden kale burcuna asarlar…”
Bu parçada bahsedilen olay aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?
- A) Antep savunması
- B) Maraş savunması
- C) Urfa savunması
Çözüm:
Adım 1: Parçadaki anahtar kelimeleri ve olayları bulalım. Parçada bir Fransız komutan olan Andre’nin Türk bayrağını indirmesi ve Ulu Cami imamı Rıdvan Hoca‘nın “Hürriyeti elinden alınmış bir millet, cuma namazı kılamaz!” şeklindeki o meşhur sözü anlatılıyor. Bu olay, halkın bayrağına ve bağımsızlığına ne kadar düşkün olduğunu gösteren çok önemli bir anıdır.
Adım 2: Bu olayın hangi şehirde geçtiğini hatırlayalım. Kurtuluş Savaşı’nda Güney Cephesi’nde yaşanan bu sembolik direniş, Maraş‘ta gerçekleşmiştir. Hatta bu olaydan sonra Sütçü İmam’ın direnişi de başlamış ve Maraş halkı topyekûn bir savunmaya geçmiştir.
Adım 3: Şıkları değerlendirelim. Antep ve Urfa savunmaları da Güney Cephesi’nde büyük kahramanlıkların yaşandığı yerlerdir ancak parçada anlatılan bayrak olayı ve Rıdvan Hoca’nın sözleri doğrudan Maraş savunmasının fitilini ateşleyen olaydır.
Bu nedenle doğru cevap B) Maraş savunması şıkkıdır.
19. Bu tabloda hakkında bilgi verilen cepheler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla yer almaktadır?
I. Kuvâ-yı Millîye güçleri Ermeni ve Fransızlara karşı mücadele etmiştir.
II. Önce Kuvâ-yı Millîye, daha sonra TBMM’nin kurduğu düzenli ordu Yunanlara karşı mücadele etmiştir.
III. Kâzım Karabekir, Osmanlı Devleti’nden kalan ordu ile Ermenilere karşı mücadele etmiştir.
- A) Batı Cephesi-Doğu Cephesi-Güney Cephesi
- B) Doğu Cephesi-Güney Cephesi-Batı Cephesi
- C) Güney Cephesi-Batı Cephesi-Doğu Cephesi
- D) Batı Cephesi-Güney Cephesi-Doğu Cephesi
Çözüm:
Adım 1: Her bir kutucuktaki bilgiyi analiz ederek hangi cepheye ait olduğunu bulalım.
I numaralı kutucuk: Burada Fransız ve Ermenilere karşı Kuvâ-yı Millîye yani halk güçleriyle mücadele edildiği söyleniyor. Bu mücadele nerede yapılmıştı? Tabii ki Antep, Maraş ve Urfa’da. Bu şehirler de Güney Cephesi‘nde yer alır.
II numaralı kutucuk: Burada ise Yunanlara karşı önce Kuvâ-yı Millîye ile başlanıp sonra TBMM’nin kurduğu düzenli ordu ile savaşıldığı belirtiliyor. Yunanlarla savaştığımız ve düzenli ordunun kurulduğu cephe, Millî Mücadele’nin en çetin geçtiği Batı Cephesi‘dir.
III numaralı kutucuk: Bu kutucukta ise komutan olarak Kâzım Karabekir Paşa‘nın adı geçiyor. Kâzım Karabekir, Osmanlı’dan kalan 15. Kolordu’nun başında Ermenilere karşı savaşmıştır. Bu mücadele de Doğu Cephesi‘nde gerçekleşmiştir.
Adım 2: Şimdi bulduğumuz cepheleri sırasıyla yazalım:
- I → Güney Cephesi
- II → Batı Cephesi
- III → Doğu Cephesi
Adım 3: Bu sıralamayı şıklarda arayalım. Güney-Batı-Doğu sıralaması C şıkkında yer alıyor.
Dolayısıyla doğru cevap C) Güney Cephesi-Batı Cephesi-Doğu Cephesi şıkkıdır.
20. TBMM ve İtilaf Devletleri arasında imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşmasına göre,
- Türk-Yunan Savaşı sona erecek, İstanbul TBMM’ye bırakılacak.
- Yunanlar Doğu Trakya’yı 15 gün içerisinde boşaltıp TBMM’ye teslim edecek.
- Boğazlar’ın yönetimi TBMM’ye bırakılacak.
Verilen bu bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A) Osmanlı Devleti’nin siyasi varlığı sona ermiştir.
- B) İtilaf Devletleri, TBMM’nin siyasi varlığını resmen tanımışlardır.
- C) İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya savaş yapılmadan kazanılmıştır.
- D) Millî Mücadele Dönemi’nin askerî aşaması sona ermiştir.
Çözüm:
Adım 1: Verilen maddeleri tek tek inceleyelim ve bu maddelerden hangi sonuçları çıkarabileceğimizi düşünelim.
- “Türk-Yunan Savaşı sona erecek…” maddesi, savaşın yani Milli Mücadele’nin askeri safhasının bittiğini gösterir. Bu durumda D şıkkı söylenebilir.
- “İstanbul TBMM’ye bırakılacak.”, “Doğu Trakya… TBMM’ye teslim edilecek.”, “Boğazlar’ın yönetimi TBMM’ye bırakılacak.” maddeleri, bu önemli yerlerin savaşmadan, diplomatik bir başarıyla kazanıldığını gösterir. Bu durumda C şıkkı da söylenebilir.
- İtilaf Devletleri’nin TBMM ile masaya oturup bir antlaşma imzalaması ve İstanbul gibi önemli yerleri TBMM’ye bırakması, onların TBMM’yi artık resmen bir muhatap olarak kabul ettiklerini, yani siyasi varlığını tanıdıklarını gösterir. Bu durumda B şıkkı da söylenebilir.
Adım 2: Şimdi A şıkkını dikkatlice inceleyelim. “Osmanlı Devleti’nin siyasi varlığı sona ermiştir.” diyor. Mudanya Ateşkesi ile Osmanlı Devleti’nin başkenti olan İstanbul’un yönetiminin TBMM’ye bırakılması, Osmanlı’nın siyasi olarak bittiğinin en büyük işaretidir. Ancak bu antlaşmanın metninde “Osmanlı Devleti yıkılmıştır” gibi bir madde yoktur. Osmanlı Devleti’nin hukuken yani resmi olarak sona ermesi, Mudanya’dan kısa bir süre sonra 1 Kasım 1922’de Saltanatın Kaldırılması ile olmuştur. Soru bizden sadece verilen bilgilere göre yorum yapmamızı istiyor. Verilen metinlerde Osmanlı’nın bittiğine dair doğrudan bir ifade yok. Bu bir sonuçtur ama metnin kendisi değildir.
Adım 3: Diğer şıklar verilen maddelerden doğrudan çıkarılabilirken, A şıkkı bu maddelerin bir sonucu olsa da metinde açıkça belirtilmemiştir. Bu nedenle, sadece bu metne bakarak kesin olarak “siyasi varlığı sona ermiştir” diyemeyiz. Bu ifade, metnin bir yorumudur. Bu yüzden söylenemeyecek olan şık budur.
Sonuç olarak, verilen bilgilerden doğrudan çıkarılamayacak olan ifade A) Osmanlı Devleti’nin siyasi varlığı sona ermiştir. şıkkıdır.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim!