Merhaba sevgili gençler, ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz.
Bugün sizlerle kitabımızdaki “Ticaret ve Denizcilik Alanlarında Yapılan Çalışmalar” konusundaki etkinlikleri ve soruları birlikte çözeceğiz. Bu konu, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin ekonomik olarak nasıl bağımsız olmaya çalıştığını anlamamız için çok önemli. Hadi gelin, görseldeki soruları adım adım inceleyip cevaplayalım.
***
Soru 1: Ticaret alanında yapılan bu çalışmalar Atatürk ilkelerinin hangileriyle ilişkilendirilebilir? Belirtiniz.
Çözüm:
Sevgili arkadaşlar, soruyu çözmeden önce şemada bize verilen bilgilere bir göz atalım. Şemada ne görüyoruz? Türk tüccarlara destek olmak için Türkiye İş Bankası kurulmuş, yabancılara ait işletmeler satın alınıp millîleştirilmiş, paramızın değerini korumak için Merkez Bankası kurulmuş ve bağımsız gümrük politikası izlenmiş. Bütün bu adımlar, ekonomik olarak dışa bağımlılıktan kurtulup kendi kendimize yetebilen bir “millî ekonomi” kurma amacını taşıyor. İşte bu noktada aklımıza iki temel Atatürk ilkesi gelmeli:
- Milliyetçilik: Bu ilkenin temelinde “milli” yani ulusal çıkarları koruma düşüncesi yatar. Ekonomide milliyetçilik, Türk girişimcisini desteklemek, yabancıların elindeki ekonomik ayrıcalıklara son vermek ve milli kurumlar (bankalar, şirketler) oluşturmak demektir. Şemadaki Türkiye İş Bankası’nın kurulması, Reji İdaresi gibi yabancı işletmelerin satın alınması ve metinde bahsedilen Kabotaj Kanunu ile Türk denizciliğinin desteklenmesi, milliyetçilik ilkesinin en güzel örnekleridir. Amaç, Türk milletinin ekonomik refahını artırmaktır.
- Devletçilik: Kurtuluş Savaşı’ndan yeni çıkmış bir ülkede, halkın elinde yeterli sermaye yani para birikimi yoktu. Bu yüzden büyük fabrikaları, bankaları kuracak özel girişimci bulmak çok zordu. İşte bu durumda devlet, ekonomiye doğrudan müdahale ederek büyük yatırımları kendi eliyle yapmıştır. Şemada gördüğümüz Merkez Bankası’nın kurulması ve yabancı işletmelerin devlet tarafından satın alınması gibi faaliyetler, devletin ekonomik hayata yön verdiğini gösterir. Bu da doğrudan devletçilik ilkesiyle ilgilidir.
Sonuç:
Bu çalışmalar Milliyetçilik ve Devletçilik ilkeleriyle doğrudan ilişkilidir.
Etkinlik Sorusu: Aşağıdaki kavramları birbirleriyle ilişkilerine göre örnekteki gibi eşleştiriniz.
Çözüm:
Şimdi de bu güzel eşleştirme etkinliğini birlikte yapalım. Kavramları ve açıklamalarını dikkatlice okuyup doğru olanları birleştireceğiz.
Adım 1
1. Atatürk’ün kaldırdığı ürün vergisi
Bu vergi, çiftçinin ürettiği üründen devlete ödediği ve köylünün üzerinde çok ağır bir yük olan bir vergiydi. Atatürk, çiftçiyi rahatlatmak için 1925 yılında bu vergiyi kaldırmıştır. Bu verginin adı Aşar (Öşür) Vergisi‘dir.
Eşleştirme: 1 ↔ Aşar
Adım 2
2. Çiftçilere kredi sağlayan banka
Çiftçilerin tohum, gübre, traktör gibi ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için onlara uygun şartlarda borç (kredi) veren bir bankaya ihtiyaç vardı. Bu görevi üstlenen bankamız, Osmanlı Dönemi’nde kurulmuş ve Cumhuriyet Dönemi’nde de geliştirilerek görevine devam etmiştir. Bu banka Ziraat Bankası‘dır.
Eşleştirme: 2 ↔ Ziraat Bankası
Adım 3
3. Tarım alanında uzman yetiştiren kuruluş
Tarımı modern yöntemlerle yapmak için eğitimli insanlara yani ziraat mühendislerine, teknikerlere ihtiyaç vardır. Bu uzmanları yetiştirmek amacıyla kurulan yükseköğretim kurumu Yüksek Ziraat Enstitüsü‘dür.
Eşleştirme: 3 ↔ Yüksek Ziraat Enstitüsü
Adım 4
4. Köylünün ürünlerini değerlendiren kurum
Çiftçilerin ürünlerini aracılara (tüccarlara) ucuza satmak yerine, bir araya gelerek kendi ürünlerini daha iyi fiyata satmalarını ve ihtiyaçlarını daha ucuza almalarını sağlayan bir dayanışma örgütüdür. Bu kurum Tarım Kredi Kooperatifi‘dir.
Eşleştirme: 4 ↔ Tarım Kredi Kooperatifi
Adım 5
5. Türk kara sularında öncelikli ticaret hakkının Türk denizcilere verilmesi
Metinde de okuduğumuz gibi, eskiden kapitülasyonlar yüzünden kendi limanlarımız arasında bile yabancı gemiler ticaret yapıyordu. 1 Temmuz 1926’da çıkarılan bir kanunla Türkiye’nin denizlerinde, göllerinde ve nehirlerinde yolcu ve yük taşıma hakkı sadece Türk vatandaşlarına verildi. Bu hakka Kabotaj hakkı diyoruz. Bu kanun, ekonomik bağımsızlığımız için çok önemli bir adımdır.
Eşleştirme: 5 ↔ Kabotaj
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Unutmayın, tarih sadece geçmişi öğrenmek değil, bugünü anlamak ve geleceğe yön vermektir. Başarılar dilerim!