8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Ders Destek Yayınları Sayfa 37
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğiniz görseldeki soruları sizin için adım adım, tane tane çözeceğim. Takıldığınız bir yer olursa diye açıklamaları da olabildiğince basit tutmaya çalışacağım. Hadi başlayalım!
7. Mustafa Kemal’in doğduğu ve büyüdüğü Selânik’te Türk, Rum, Bulgar, Sırp, Yahudi ve Ermeniler bir arada yaşıyordu.
Bu durum;
I. Mustafa Kemal’in Osmanlı Devleti’nin etnik ve kültürel yapısı hakkında bilgi sahibi olması,
II. bölgenin milliyetçilik akımından etkilenmesi,
III. Selânik’te din birliğinin sağlanması
gelişmelerinden hangilerine ortam hazırlamış olabilir?
A) Yalnız I.
B) I ve II.
C) II ve III.
D) I, II ve III.
Çözüm:
Adım 1: Soruyu anlayalım. Soru bize, Mustafa Kemal’in çocukluğunu geçirdiği Selânik şehrinin çok uluslu (farklı milletlerden insanların bir arada yaşadığı) yapısının ne gibi sonuçlar doğurmuş olabileceğini soruyor.
Adım 2: Öncülleri tek tek inceleyelim.
- I. Mustafa Kemal’in Osmanlı Devleti’nin etnik ve kültürel yapısı hakkında bilgi sahibi olması: Selânik, adeta Osmanlı Devleti’nin küçük bir özeti gibiydi. Türkler, Rumlar, Sırplar gibi pek çok farklı millet bir arada yaşıyordu. Mustafa Kemal’in böyle bir ortamda büyümesi, onun bu farklı kültürleri ve milletleri yakından tanımasını sağlamıştır. Bu sayede imparatorluğun genel yapısını daha iyi anlamıştır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- II. bölgenin milliyetçilik akımından etkilenmesi: Fransız İhtilali’nden sonra yayılan milliyetçilik akımı, “her millete bir devlet” fikrini savunuyordu. Selânik gibi çok sayıda farklı milletin bir arada yaşadığı yerler, bu akımdan en çok etkilenen yerlerdi. Çünkü her millet kendi bağımsız devletini kurmak için isyan etmeye başlayabilirdi. Bu nedenle bu ifade de doğrudur.
- III. Selânik’te din birliğinin sağlanması: Sorunun metnine baktığımızda Türklerin (Müslüman), Rum, Bulgar, Sırp, Ermenilerin (Hristiyan) ve Yahudilerin (Musevi) bir arada yaşadığını görüyoruz. Bu durum, şehirde bir din birliği olmadığını, tam tersine dini bir çeşitlilik olduğunu gösterir. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
Adım 3: Doğru olan öncülleri bir araya getirelim. I. ve II. öncüllerin doğru olduğunu bulduk. Bu durumda doğru şıkkımız B seçeneği olur.
Sonuç:
Doğru cevap B) I ve II şıkkıdır.
8. Osmanlı Devleti, XX. yüzyılın başlarında milliyetçilik akımı ile uğraşmak zorunda kalmış, bu dönemde milliyetçilik akımına bağlı olarak birçok bölgeyi kaybetmiştir.
Bu duruma;
I. Trablusgarp’ın İtalya’ya dâhil olması,
II. bazı Balkan ülkelerinin Osmanlı Devleti’ne savaş açması,
III. Bulgaristan’ın bağımsız olması
gelişmelerinden hangileri kanıt olarak gösterilebilir?
A) Yalnız I.
B) Yalnız II.
C) I ve II.
D) II ve III.
Çözüm:
Adım 1: Soruyu anlayalım. Soru bizden, Osmanlı Devleti’nin milliyetçilik akımı yüzünden toprak kaybettiğini gösteren kanıtları bulmamızı istiyor. Yani yaşanan olayın temelinde bir milletin kendi devletini kurma isteği olmalı.
Adım 2: Öncülleri bu gözle değerlendirelim.
- I. Trablusgarp’ın İtalya’ya dâhil olması: Trablusgarp’ı (bugünkü Libya) bizden alan İtalya’dır. İtalya’nın amacı, sömürgecilik yarışında geri kalmamak ve Akdeniz’de güçlenmektir. Yani Trablusgarp’ta yaşayan halk milliyetçilikle isyan edip bizden ayrılmamıştır. Bu olay bir sömürgecilik faaliyetidir, milliyetçilik değil. Bu yüzden bu öncül kanıt olamaz.
- II. bazı Balkan ülkelerinin Osmanlı Devleti’ne savaş açması: Balkan Savaşları’nın temel nedeni, Balkanlarda yaşayan Sırp, Yunan, Bulgar gibi milletlerin milliyetçilik akımının etkisiyle Osmanlı’dan ayrılarak kendi topraklarını genişletmek istemesidir. Bu, milliyetçiliğin doğrudan bir sonucudur. Dolayısıyla bu öncül bir kanıt olarak gösterilebilir.
- III. Bulgaristan’ın bağımsız olması: Bulgarlar, bir Balkan milletidir. Kendi bağımsız devletlerini kurma arzusuyla hareket etmişler ve Osmanlı Devleti’nden ayrılarak bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir. Bu da tamamen milliyetçilik akımının bir sonucudur. Dolayısıyla bu öncül de bir kanıt olarak gösterilebilir.
Adım 3: Kanıt olarak gösterebileceğimiz öncülleri birleştirelim. II. ve III. öncüller, Osmanlı’nın milliyetçilik yüzünden toprak kaybettiğine kanıttır.
Sonuç:
Doğru cevap D) II ve III şıkkıdır.
9. Aşağıdakilerden hangisi görseli verilen gelişmelerin Osmanlı Devleti’ne etkilerinden biri değildir?
A) Ülke sınırları içerisinde din ve mezhep kavgalarına sebep olmuştur.
B) Ülkede el tezgâhlarına dayalı sanayinin çökmesine yol açmıştır.
C) Avrupalı devletlerin ülke topraklarına yönelik sömürgeci emellerini artırmıştır.
D) Ülkenin sınırları içerisinde milliyetçi isyanların çıkmasına neden olmuştur.
Çözüm:
Adım 1: Görselleri ve soruyu analiz edelim. İlk görsel Fransız İhtilali‘ni, ikincisi ise Sanayi İnkılabı‘nı temsil ediyor. Soru, bu iki olayın Osmanlı’ya etkilerinden biri olmayanı soruyor.
Adım 2: Bu iki büyük olayın Osmanlı’ya etkilerini hatırlayalım ve şıklarla karşılaştıralım.
- Fransız İhtilali’nin Etkisi: En önemli etkisi milliyetçilik akımını yaymasıdır. Bu akım, Osmanlı gibi çok uluslu imparatorlukları olumsuz etkilemiştir. İmparatorluk içindeki farklı milletler (Sırplar, Rumlar, Bulgarlar vb.) kendi devletlerini kurmak için isyan etmişlerdir. Bu bilgiye göre D şıkkı (milliyetçi isyanlar) Fransız İhtilali’nin bir etkisidir.
- Sanayi İnkılabı’nın Etkileri: Avrupa’da fabrikalar kurulmuş, seri ve ucuz üretim başlamıştır. Bu durum, Osmanlı’nın el tezgahlarına dayalı küçük atölyelerinin (loncaların) rekabet edememesine ve çökmesine neden olmuştur. Bu bilgiye göre B şıkkı (el tezgâhlarının çökmesi) Sanayi İnkılabı’nın bir etkisidir. Ayrıca, sanayileşen Avrupa devletleri, ürettikleri malları satmak için yeni pazarlar ve fabrikaları için hammadde aramaya başlamışlardır. Bu da sömürgeciliği hızlandırmıştır. Osmanlı Devleti zengin hammadde kaynakları ve geniş pazarı ile Avrupalıların sömürgeci emellerinin hedefi haline gelmiştir. Bu bilgiye göre C şıkkı (sömürgeci emellerin artması) da Sanayi İnkılabı’nın bir etkisidir.
Adım 3: Geriye kalan şıkkı inceleyelim.
- A) Ülke sınırları içerisinde din ve mezhep kavgalarına sebep olmuştur: Fransız İhtilali’nin yaydığı akım din veya mezhep temelli değil, millet (ulus) temellidir. Yani isyanların temel sebebi “Ben Sırp’ım, kendi devletimi istiyorum” düşüncesidir, “Ben Ortodoks’um, Müslüman yönetimi altında yaşamak istemiyorum” değil. Elbette din, milli kimliğin bir parçasıdır ama bu dönemdeki kavgaların ana nedeni milliyetçiliktir, din veya mezhep ayrılıkları değil. Bu yüzden bu ifade, Fransız İhtilali ve Sanayi İnkılabı’nın doğrudan bir sonucu olarak kabul edilemez.
Sonuç:
B, C ve D şıkları bu iki olayın doğrudan etkileriyken, A şıkkı değildir. Bu yüzden doğru cevap A şıkkıdır.
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Başarılar dilerim