Merhaba sevgili gençler, ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Gönderdiğiniz görseldeki soruları gelin birlikte, adım adım çözelim ve konuları pekiştirelim. Bu sorular, Kurtuluş Savaşı’nın önemli dönüm noktalarını anlamamız için harika bir fırsat!
6. Soru: Doğu Cephesi’nde Kâzım Karabekir Paşa önderliğindeki Türk ordusu Ermenileri yenilgiye uğrattı. Bunun üzerine Büyük Millet Meclisi ile Ermeniler arasında Gümrü Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma ile Ermeniler, Kars ve çevresinin Türkiye’ye ait olduğunu kabul ederken Doğu Anadolu’ya yönelik taleplerinden vazgeçtiler.
Bu gelişmelerin sonuçları ile ilgili olarak,
- I. Doğu Anadolu’nun güvenliği sağlanmıştır.
- II. Büyük Millet Meclisi uluslararası alanda diplomatik bir başarı kazanmıştır.
- III. Doğu sınırımız kesin olarak belirlenmiştir.
yargılarından hangileri söylenebilir?
A) Yalnız I.
B) I ve II.
C) II ve III.
D) I, II ve III.
Çözüm:
Haydi bu soruyu birlikte analiz edelim. Soruda bize Doğu Cephesi’ndeki zaferimiz ve sonrasında imzalanan Gümrü Antlaşması hakkında bilgi veriliyor. Bizden bu bilgiden yola çıkarak hangi sonuçlara ulaşabileceğimizi bulmamız isteniyor.
Adım 1: Birinci yargıyı (I) inceleyelim: “Doğu Anadolu’nun güvenliği sağlanmıştır.” Paragrafa baktığımızda, Ermenilerin yenildiğini ve Doğu Anadolu’daki isteklerinden vazgeçtiğini görüyoruz. Bir düşman tehlikesi ortadan kalktığına ve bir antlaşma ile bu durum güvence altına alındığına göre, bölgenin güvenliği sağlanmış olur. Bu yargı doğrudur.
Adım 2: İkinci yargıyı (II) inceleyelim: “Büyük Millet Meclisi uluslararası alanda diplomatik bir başarı kazanmıştır.” Büyük Millet Meclisi (BMM), yeni kurulmuş bir meclisti ve başka bir devletle (Ermenistan) masaya oturup bir antlaşma imzalamıştır. Bu antlaşma ile kendi istediği şartları kabul ettirmiştir. Bu, BMM’nin kazandığı ilk askeri zaferin ardından gelen ilk siyasi ve diplomatik zaferidir.Bu yargı da doğrudur.
Adım 3: Üçüncü yargıyı (III) inceleyelim: “Doğu sınırımız kesin olarak belirlenmiştir.” İşte burası çok önemli ve dikkat etmemiz gereken bir nokta! Gümrü Antlaşması, doğu sınırımızla ilgili atılan ilk önemli adımdır, ancak sınırı kesin olarak çizen son antlaşma değildir. Doğu sınırımız daha sonra Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova ve Kars Antlaşmaları ile son şeklini almıştır. Bu yüzden “kesin olarak belirlenmiştir” ifadesi Gümrü Antlaşması için doğru değildir. Bu yargı yanlıştır.
Sonuç:
Bu durumda I. ve II. yargılar doğru, III. yargı ise yanlıştır.
Bu nedenle doğru cevabımız B) I ve II şıkkıdır.
7. Soru: Düzenli ordu birliklerinin Batı Cephesi’nde kazandığı ilk zafer olan I. İnönü Muharebesi sonucunda yaşanan gelişmeler Büyük Millet Meclisinin uluslararası alanda tanınmasını sağlamıştır.
Bu duruma kanıt olarak;
- I. Afganistan ile Dostluk ve İş Birliği Antlaşması’nın imzalanması,
- II. 1921 Anayasası’nın hazırlanması,
- III. Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması’nın imzalanması,
- IV. İtilaf Devletleri’nin Sevr Antlaşması’nı tekrar görüşmek için Londra’da bir konferans düzenlemesi
gelişmelerinden hangileri gösterilebilir?
A) I ve II.
B) II ve III.
C) I, III ve IV.
D) I, II, III ve IV.
Çözüm:
Sevgili arkadaşlar, bu soruda anahtar kelimemiz “uluslararası alanda tanınma”. Yani, I. İnönü Zaferi’nden sonra yaşanan hangi olaylar, başka ülkelerin BMM’yi bir güç olarak tanıdığını ve muhatap aldığını gösterir, onu bulacağız.
Adım 1: Birinci gelişmeyi (I) inceleyelim: “Afganistan ile Dostluk ve İş Birliği Antlaşması’nın imzalanması”. Bir devletle antlaşma imzalamak, o devletin sizi tanıdığı anlamına gelir. Afganistan, BMM’yi tanıyan ilk Müslüman devlettir. Dolayısıyla bu, BMM’nin uluslararası alanda tanındığına kanıt olarak gösterilebilir.
Adım 2: İkinci gelişmeyi (II) inceleyelim: “1921 Anayasası’nın hazırlanması”. Anayasa, bir devletin kendi iç yönetimiyle ilgili bir belgedir. Yani bu, bizim kendi iç meselemizdir, uluslararası bir olay değildir. Diğer ülkelerin bizi tanımasıyla doğrudan bir ilgisi yoktur. Bu nedenle bu gelişme kanıt olarak gösterilemez.
Adım 3: Üçüncü gelişmeyi (III) inceleyelim: “Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması’nın imzalanması”. Tıpkı Afganistan örneğinde olduğu gibi, Sovyet Rusya gibi büyük bir devletle antlaşma imzalamak, BMM’nin uluslararası alanda ne kadar önemli bir güç olarak tanındığının en büyük kanıtlarından biridir. Bu gelişme kanıt olarak gösterilebilir.
Adım 4: Dördüncü gelişmeyi (IV) inceleyelim: “İtilaf Devletleri’nin Sevr Antlaşması’nı tekrar görüşmek için Londra’da bir konferans düzenlemesi”. Hatırlayın, İtilaf Devletleri daha önce BMM’yi yok sayıyordu. Ama I. İnönü Zaferi’nden sonra BMM’yi de bu konferansa çağırmak zorunda kaldılar. Bu, BMM’yi resmen olmasa da siyasi bir güç olarak tanıdıklarını ve masaya oturmak zorunda kaldıklarını gösterir. Bu da uluslararası alanda tanınmaya bir kanıt olarak gösterilebilir.
Sonuç:
Toparlayacak olursak; I, III ve IV numaralı gelişmeler BMM’nin uluslararası alanda tanındığını gösterirken, II numaralı gelişme bir iç meseledir.
Bu durumda doğru seçenek C) I, III ve IV olur.
8. Soru: Yukarıda verilenlerden hangileri Millî Mücadele Dönemi’ni anlatan eserler arasında gösterilebilir?
A) Yalnız I.
B) Yalnız II.
C) II ve III.
D) I, II ve III.
Çözüm:
Bu soru, edebiyat ve tarihi birleştiren güzel bir genel kültür sorusu. Milli Mücadele sadece cephelerde değil, aynı zamanda romanlarda, şiirlerde de yaşatılmıştır. Gelin bu eserleri tanıyalım.
Adım 1: I numaralı esere bakalım: Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun “Yaban” romanı. Bu roman, Kurtuluş Savaşı yıllarında bir Anadolu köyüne giden aydın bir subayın, köylülerle arasındaki kopukluğu ve savaşın zorluklarını anlatan en meşhur eserlerden biridir. Dolayısıyla Milli Mücadele’yi anlatır.
Adım 2: II numaralı esere bakalım: Halide Edib Adıvar’ın “Ateşten Gömlek” romanı. Halide Edib, Milli Mücadele’ye bizzat katılmış bir aydındır. Bu romanı da Kurtuluş Savaşı’nı, o dönemin aşklarını, fedakarlıklarını ve vatan sevgisini anlatan sembol bir eserdir. Adı bile mücadelenin zorluğunu anlatır. Bu da kesinlikle Milli Mücadele’yi anlatan bir eserdir.
Adım 3: III numaralı esere bakalım: Tarık Buğra’nın “Küçük Ağa” romanı. Bu eser de Milli Mücadele’nin başlarında Kuva-yı Milliye’ye karşı olan, ancak daha sonra bu mücadelenin önemini kavrayarak katılan “Küçük Ağa” lakaplı bir karakterin hikayesi üzerinden o dönemi anlatır. Bu da Milli Mücadele’yi konu alan çok önemli bir romandır.
Sonuç:
Gördüğümüz gibi, her üç eser de Milli Mücadele Dönemi’ni anlatan çok değerli romanlardır.
Bu yüzden doğru cevabımız D) I, II ve III‘tür.
Umarım açıklamalar faydalı olmuştur. Unutmayın, tarihi olayları neden ve sonuçlarıyla birlikte öğrenmek, ezberlemekten çok daha kalıcıdır. Başarılar dilerim!