8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Ders Destek Yayınları Sayfa 197

Merhaba sevgili gençler, ben 8. Sınıf İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Bugün sizlerle ders kitabımızdaki “Hatay’ın Türkiye’ye Katılması” konusuyla ilgili soruları birlikte analiz edip çözeceğiz. Unutmayın, tarihi anlamak, geçmişteki olayların neden ve sonuçlarını doğru bir şekilde kavramaktan geçer. Haydi başlayalım!

Soru 1: Millî Mücadele Dönemi’nde Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması’nda Hatay konusu nasıl bir çözüme kavuşturulmuştur?

Çözüm:
Arkadaşlar, bu soruyu cevaplamak için metnin ilk bölümüne ve Atatürk’ün sözlerine dikkatlice bakmalıyız. Millî Mücadele Dönemi, ülkemizin her köşesinde bağımsızlık için savaştığımız çok zorlu bir dönemdi.

• Adım 1: Sakarya Meydan Muharebesi’ni kazandıktan sonra güney cephesindeki Fransızlarla 1921 Ankara Antlaşması‘nı imzaladık. Bu antlaşma ile güney sınırımız büyük ölçüde çizilmiş ve Fransızlar işgal ettikleri birçok yerden çekilmişti.
• Adım 2: Ancak Hatay, bu antlaşmayla anavatana hemen katılamadı. Antlaşmaya göre Hatay, Fransız mandası (yönetimi) altındaki Suriye sınırları içinde kalacaktı.
• Adım 3: Peki bu tam bir kayıp mıydı? Hayır! Antlaşmaya çok önemli bir madde eklettik. Bu maddeye göre Hatay’da özel bir yönetim kurulacak ve bölgede yaşayan Türklerin kültürü, dili ve hakları korunacaktı. Yani Hatay’ın Türklüğünü resmen kabul ettirmiş olduk.
• Adım 4: Atatürk’ün metindeki sözlerine bakın: “…Ancak orası için hususi (özel) bir idare tatbik edeceklerini taahhüt altına aldık. İnşallah ileride sizleri de kurtaracağız.” diyor. Bu da bize gösteriyor ki, bu durum geçici bir çözümdü. O günün şartlarında yapılabilecek en iyi diplomatik hamle buydu ve Hatay’ı gelecekte anavatana katma hedefi hiç unutulmadı.

Sonuç: Kısacası, 1921 Ankara Antlaşması ile Hatay, anavatana katılmamış ancak Suriye içinde özerk (özel bir yönetime sahip) bir statü kazanmış, bölgedeki Türklerin hakları güvence altına alınmıştır. Bu, sorunun gelecekte lehimize çözülmesi için atılmış stratejik bir adımdı.

Soru 2: Büyük Millet Meclisi hükûmetinin Millî Mücadele Dönemi’nde Hatay konusu ile yeterince ilgilenememesinde hangi faktörler etkili olmuştur? Açıklayınız.

Çözüm:
Sevgili gençler, kendinizi o günlerdeki meclisin yerine koyun. Ülke dört bir yandan işgal altında ve bir ölüm kalım savaşı veriliyor. Önceliklerimiz neler olurdu?

• Adım 1: En temel faktör, Millî Mücadele’nin kendisiydi. O dönemde BMM hükümetinin birinci önceliği, vatanın tamamını düşman işgalinden kurtarmaktı. Özellikle Batı Cephesi’nde Yunanlılarla yapılan savaş, tüm kaynaklarımızı ve dikkatimizi gerektiriyordu.
• Adım 2: Atatürk’ün metindeki sözleri bu durumu çok güzel özetliyor: “Memleketimizin içinde didiştiği davaları biliyorsunuz, dünyanın bizimle husumet hâlinde bulunduğu bir durumdayız.” Yani hem içeride hem de dışarıda çok büyük sorunlarla aynı anda mücadele ediyorduk.
• Adım 3: Güney Cephesi’ni kapatmak stratejik bir zorunluluktu. Fransızlarla anlaşarak bu cepheyi kapatmak, oradaki askeri gücümüzü ve kaynaklarımızı en kritik yer olan Batı Cephesi’ne kaydırmamızı sağladı. Bu, savaşı kazanabilmek için yapılması gereken akıllıca bir hamleydi.

Sonuç: Dolayısıyla, BMM hükümeti Hatay meselesini unutmuş ya da önemsememiş değildi. Ancak o anki öncelik, topyekûn bağımsızlık savaşını kazanmaktı. Bu sebeple Hatay sorununun çözümü, daha uygun şartların oluşacağı geleceğe ertelenmiş, diplomatik bir güvenceyle beklemeye alınmıştır. Öncelik, büyük savaşı kazanmaktı.

Soru 3: Atatürk’ün Hatay konusunda yapmış olduğu çalışmalar onun hangi kişisel özelliği ile ilgilidir? Belirtiniz.

Çözüm:
Atatürk’ün hayatı ve mücadelesi, onun üstün kişisel özelliklerinin bir yansımasıdır. Hatay meselesindeki tutumu da bunun en güzel örneklerinden biridir. Metinden yola çıkarak şu özellikleri görebiliriz:

• Kararlılığı ve Vatanseverliği: Metnin sonunda Atatürk’ün hasta olmasına rağmen Mersin ve Tarsus’a gezi düzenlediğinden bahsediliyor. Ve o meşhur sözünü söylüyor: “Kırk yıllık Türk yurdu düşman elinde kalamaz.” Bu söz, onun bu meseledeki kesin kararlılığını ve vatan toprağına olan derin sevgisini, yani vatanseverliğini açıkça göstermektedir.
• İleri Görüşlülüğü: Daha 1921 yılında, Hatay Suriye’ye bırakılırken “İnşallah ileride sizleri de kurtaracağız.” diyerek sorunun gelecekte çözüleceğini öngörmesi, onun ne kadar ileri görüşlü bir lider olduğunun kanıtıdır. Olayları günübirlik değil, uzun vadeli düşünmüştür.
• Sabırlı ve Stratejik Olması: Hatay sorununu çözmek için hemen savaşa girmemiştir. Önce konuyu uluslararası bir platform olan Milletler Cemiyeti’ne taşımıştır. Doğru zamanı beklemiş, uluslararası konjonktürün (Avrupa’da II. Dünya Savaşı tehlikesinin belirmesi gibi) Türkiye’nin lehine dönmesini sabırla takip etmiş ve diplomatik yollarla, barışçıl bir şekilde sorunu çözmüştür. Bu da onun büyük bir stratejist olduğunu gösterir.

Sonuç: Atatürk’ün Hatay konusundaki çalışmaları; onun kararlılığını, vatanseverliğini, ileri görüşlülüğünü ve stratejik dehasını yansıtan çok önemli bir dış politika başarısıdır.