Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencileri! Ben İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Bugün birlikte, kitabımızdaki bu güzel etkinliği çözeceğiz. Bu tablo, Atatürk döneminde Türkiye’nin dış politikada karşılaştığı sorunları ve bu sorunları nasıl barışçıl yollarla, aklın ve diplomasinin ışığında çözdüğünü anlamamız için harika bir fırsat.
Haydi, tablodaki boşlukları adım adım dolduralım ve konuları tekrar edelim.
***
Etkinlik: Türkiye Cumhuriyeti’nin 1923-1938 yılları arasında dış politikadaki sorunlarının hangi ülkelerle yaşandığını ve çözüm sürecini örnekteki gibi ilgili yerlere yazınız.
Tabloda ilk sorun olan Musul zaten örnek olarak yapılmış. Bu sorunu İngiltere ile yaşadığımızı ve 1926 Ankara Antlaşması ile Musul’u İngiliz mandasındaki Irak’a bırakarak çözdüğümüzü görüyoruz. Şimdi diğer sorunlara geçelim.
Sorun: Yabancı Okullar
Adım 1: Sorun Yaşanılan Ülke
Yabancı Okullar konusunda en çok sorun yaşadığımız ülke, kapitülasyonlar döneminden beri ülkemizde en çok okulu bulunan Fransa‘dır. Tabii ki diğer Batılı devletlerle de benzer sorunlar yaşanmıştır.Adım 2: Çözüm Süreci
Bu sorunu çözmek için en temel adımımız 3 Mart 1924‘te çıkardığımız Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğretim Birliği Yasası) oldu. Bu kanunla Türkiye’deki bütün okulları Milli Eğitim Bakanlığı’na bağladık. Yabancı okulların da bu kanuna uyması, müfredatlarına Türkçe, Tarih, Coğrafya gibi dersleri eklemesi ve bu derslerin Türk öğretmenler tarafından okutulması gerektiğini belirttik. Fransa ve diğer ülkeler buna itiraz etse de, Mustafa Kemal Atatürk bu konunun Türkiye’nin bir iç meselesi olduğunu ve egemenlik haklarımızdan asla taviz vermeyeceğimizi kararlılıkla vurguladı. Sonuç olarak, bu sorun Türkiye’nin kararlı ve bağımsız duruşu sayesinde çözüldü.
Sonuç:
- Sorun Yaşanılan Ülke: Fransa
- Çözüm Süreci: 1924 Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığına bağlandı. Türkiye’nin konuyu bir iç mesele sayması ve kararlı duruşu ile sorun çözüldü.
Sorun: Dış Borçlar
Adım 1: Sorun Yaşanılan Ülke
Bu borçlar bize Osmanlı Devleti’nden kalma bir mirastı. Osmanlı’nın en çok borçlu olduğu ülke ise Fransa idi. Bu yüzden genç Türkiye Cumhuriyeti, bu konuda en çok Fransa ile masaya oturmuştur.Adım 2: Çözüm Süreci
Lozan Antlaşması’nda Osmanlı borçlarının, imparatorluktan ayrılan devletler arasında paylaştırılmasına ve Türkiye’nin kendi payına düşeni ödemesine karar verilmişti. Ancak 1929’da başlayan Dünya Ekonomik Bunalımı, tüm dünyayı olduğu gibi bizi de etkiledi ve ödemelerde zorlandık. Fransa ile yapılan diplomatik görüşmeler sonucunda borçlar yeniden yapılandırıldı ve ödemeler makul taksitlere bölündü. Bu sorun da anlaşma ve diplomasi yoluyla barışçıl bir şekilde çözülmüş oldu.
Sonuç:
- Sorun Yaşanılan Ülke: Fransa
- Çözüm Süreci: Lozan Antlaşması’nda karara bağlanan borçlar, 1929 Ekonomik Bunalımı sonrası Fransa ile yapılan yeni anlaşmalarla taksitlendirildi ve barışçıl yolla çözüldü.
Sorun: Nüfus Mübadelesi
Adım 1: Sorun Yaşanılan Ülke
Nüfus Mübadelesi (Değişimi), Kurtuluş Savaşı sonrasında doğrudan Yunanistan ile yaşadığımız bir sorundur.Adım 2: Çözüm Süreci
Lozan Antlaşması’na göre, Türkiye’de yaşayan Rumlar ile Yunanistan’da yaşayan Türklerin karşılıklı olarak yer değiştirmesi kararlaştırıldı. Ancak İstanbul’daki Rumlar ile Batı Trakya’daki Türkler bu değişimin dışında tutulacaktı. “Yerleşik” (etabli) tanımında yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle iki ülke arasında gerginlik arttı, hatta savaş tehlikesi bile belirdi. Ancak Atatürk’ün barışçı dış politikası sayesinde konu tekrar görüşüldü ve 10 Haziran 1930‘da imzalanan Ankara Antlaşması ile sorun tamamen çözüldü. Bu antlaşma, Türk-Yunan dostluğunun da başlangıcı olmuştur.
Sonuç:
- Sorun Yaşanılan Ülke: Yunanistan
- Çözüm Süreci: Lozan Antlaşması’nda kararlaştırılan mübadele, çıkan anlaşmazlıklar üzerine 1930 Ankara Antlaşması ile kesin olarak çözüme kavuşturuldu.
***
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Gördüğünüz gibi, genç Türkiye Cumhuriyeti, tüm bu sorunları egemenlik haklarından ödün vermeden, akılcı ve barışçıl yöntemlerle çözmeyi başarmıştır. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!