Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte ünitemizin özeti niteliğindeki bu güzel etkinliği yapacağız. Bu etkinlik, konuları ne kadar iyi anladığımızı görmek için harika bir fırsat. Hadi gelin, bu etkinliği adım adım birlikte tamamlayalım ve boşlukları doğru bilgilerle dolduralım.
A. XX. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti’ni olumsuz etkileyen gelişmeler:
• Sanayi İnkılabı
• …………………….
Çözüm:
Adım 1: Sevgili gençler, soruda bize 20. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti’ni zor durumda bırakan gelişmeler soruluyor. Biri zaten verilmiş: Sanayi İnkılabı. Sanayi İnkılabı ile Avrupalı devletler fabrikalarda seri ve ucuz üretime geçmiş, bu durum Osmanlı’nın el tezgahlarına dayalı ekonomisini çökertmiş ve devleti Avrupalıların açık pazarı haline getirmişti. Bu, işin ekonomik boyutu.
Adım 2: Şimdi de Osmanlı’yı siyasi ve sosyal olarak sarsan diğer büyük olayı düşünelim. Bu olay, tüm dünyaya “milliyetçilik” fikrini yaymıştı. Hatırladınız mı? Evet, doğru bildiniz! Bu olay Fransız İhtilali‘dir. Milliyetçilik akımı yüzünden, Osmanlı gibi çok uluslu bir imparatorluk içinde yaşayan Sırplar, Rumlar, Bulgarlar gibi milletler kendi bağımsız devletlerini kurmak için isyan etmeye başladılar. Bu da devletin dağılmasını hızlandırdı.
Sonuç:
- Sanayi İnkılabı
- Fransız İhtilali
B. Osmanlı Devleti’nin siyasi ve sosyal hayatını etkileyen fikir akımları:
• Osmanlıcılık
• …………………….
• …………………….
Çözüm:
Adım 1: Osmanlı Devleti, dağılmayı önlemek için bazı fikir akımları geliştirmişti. Bunlardan ilki olan Osmanlıcılık, din, dil, ırk ayrımı yapmadan herkesi Osmanlı vatandaşı sayarak birliği sağlamayı amaçlıyordu. Ancak Balkan Savaşları ile bu fikir önemini yitirdi.
Adım 2: Osmanlıcılık işe yaramayınca, bu sefer “Müslümanları halifenin etrafında birleştirelim” düşüncesi ortaya çıktı. Bu akımın adı İslamcılık (Ümmetçilik) idi. Fakat I. Dünya Savaşı’nda bazı Arap kabilelerinin İngilizlerle işbirliği yapması bu fikrin de işe yaramadığını gösterdi.
Adım 3: Bir diğer önemli fikir akımı ise, dünyadaki tüm Türkleri bir araya getirmeyi amaçlayan Türkçülük (Turancılık) idi. Bu fikir, özellikle İttihat ve Terakki döneminde etkili oldu ve Milli Mücadele’nin de temel felsefesini oluşturdu. Bir de Batıcılık akımı var, o da Batı’nın bilim ve tekniğini alarak kurtuluşun sağlanacağını savunuyordu. Boşluklara en sık sorulanları yazalım.
Sonuç:
- Osmanlıcılık
- İslamcılık
- Türkçülük
C. Mustafa Kemal’in fikir hayatını etkileyen şehirler
Selânik
↓
…………………….
↓
…………………….
↓
…………………….
Çözüm:
Adım 1: Mustafa Kemal’in doğup büyüdüğü Selânik, farklı kültürlerin bir arada yaşadığı, limanı ve demiryolu sayesinde Avrupa ile etkileşimi olan bir şehirdi. Bu durum onun farklı fikirlere açık olmasını sağladı.
Adım 2: Askeri lise (idadi) eğitimi için gittiği Manastır şehrinde tarih öğretmeni sayesinde tarih bilinci gelişti, vatan ve millet sevgisi pekişti. Ayrıca burada Batılı düşünürlerin eserleriyle tanıştı.
Adım 3: Harp Okulu ve Harp Akademisi için geldiği başkent İstanbul‘da, ülke sorunlarını ve siyaseti yakından takip etme fırsatı buldu.
Adım 4: Askeri ataşe (ateşemiliter) olarak görev yaptığı Sofya‘da ise Avrupa devletlerinin siyasi yapısını, parlamenter sistemi ve sosyal hayatı gözlemleme imkanı buldu. Bu da onun kafasındaki modern Türkiye fikrini şekillendirdi.
Sonuç:
- Selânik
- Manastır
- İstanbul
- Sofya
Ç. Mustafa Kemal’in fikir hayatını etkileyen düşünür ve yazarlar
Namık Kemal
↓
…………………….
↓
Mehmet Emin Yurdakul
↓
…………………….
↓
Montesquieu
↓
…………………….
↓
J. J. Rousseau
Çözüm:
Adım 1: Mustafa Kemal’i etkileyen yerli ve yabancı pek çok düşünür vardır. Namık Kemal ve Mehmet Emin Yurdakul gibi yazarlar ona “vatan sevgisi” ve “milliyetçilik” konularında ilham vermiştir. Bu gruba Türkçülük fikrini sistemleştiren Ziya Gökalp‘i ekleyebiliriz. Ayrıca yenilikçi fikirleriyle Tevfik Fikret de onu etkilemiştir.
Adım 2: Montesquieu ve Jean-Jacques Rousseau gibi Fransız düşünürler ise ona “cumhuriyet”, “milli egemenlik”, “demokrasi” ve “kanunların üstünlüğü” gibi konularda yol göstermiştir. Bu aydınlanmacı düşünürler grubuna aklı ve bilimi savunan Voltaire‘i de eklemeliyiz.
Sonuç:
- Namık Kemal
- Ziya Gökalp
- Mehmet Emin Yurdakul
- Tevfik Fikret
- Montesquieu
- Voltaire
- J. J. Rousseau
D. Mustafa Kemal’in Birinci Dünya Savaşı’na kadar içinde bulunduğu askerî görevler
1906 – Şam – 5. Ordu
↓
1909 – …………………….
↓
1911 – …………………….
↓
1912 – Çanakkale Kuva-i Mürettebe Komutanlığı
Çözüm:
Adım 1: Mustafa Kemal’in ilk görev yeri 1906’da Şam’daki 5. Ordu’ydu. Bu doğru.
Adım 2: 1909 yılında İstanbul’da meşrutiyete karşı çıkan 31 Mart İsyanı’nı bastırmak için Selanik’ten yola çıkan bir ordu vardı. Mustafa Kemal bu ordunun Kurmay Başkanı’ydı. Bu ordunun adı Hareket Ordusu‘ydu. Dolayısıyla görevi Hareket Ordusu Kurmay Başkanlığı‘dır.
Adım 3: 1911 yılında İtalya, Osmanlı toprağı olan Trablusgarp’a (bugünkü Libya) saldırdı. Mustafa Kemal, Enver Paşa gibi genç subaylarla birlikte gizlice bölgeye giderek halkı İtalyanlara karşı örgütledi. Bu onun ilk askeri başarısıdır. Bu savaşa Trablusgarp Savaşı diyoruz. Görevi ise Derne ve Tobruk’ta başarılı mücadeleler vermesidir.
Adım 4: 1912’de ise Balkan Savaşları sırasında Çanakkale bölgesinin savunmasında görev almıştır. Bu bilgi de zaten verilmiş.
Sonuç:
- 1906 – Şam – 5. Ordu
- 1909 – Hareket Ordusu Kurmay Başkanlığı (31 Mart Olayı)
- 1911 – Trablusgarp Savaşı (Derne ve Tobruk)
- 1912 – Çanakkale Kuva-i Mürettebe Komutanlığı
Harikasınız çocuklar! Bütün etkinliği başarıyla tamamladık. Unutmayın, bu konular hem sınavlar için hem de ülkemizin kurucusunu daha iyi tanımak için çok önemli. Tekrar yapmayı ihmal etmeyin!