8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Ders Destek Yayınları Sayfa 82
Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir çalışma! Sevr Antlaşması ile ilgili bu harita sorularını birlikte analiz edelim ve çözelim. Bu harita, ülkemizin ne kadar zorlu bir dönemden geçtiğini ve Kurtuluş Savaşı’nın neden bu kadar önemli olduğunu anlamamız için kilit bir belge. Haydi sorulara geçelim!
1. Soru: Sevr Antlaşması’na göre,
- I. Osmanlı Devleti’nin siyasi varlığı tehlikeye girmiştir.
- II. Doğu Anadolu’yu kapsayan bölgede Ermeni devleti kurma düşüncesi mevcuttur.
- III. Yunanlara Batı Anadolu’nun tamamı verilmiştir.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için haritayı ve haritanın sağ alt köşesindeki lejantı (yani harita anahtarını) dikkatlice okumalıyız.
Adım 1: Birinci öncülü (I) inceleyelim. “Osmanlı Devleti’nin siyasi varlığı tehlikeye girmiştir.” diyor. Haritaya baktığımızda, Osmanlı Devleti’ne bırakılan yerlerin (açık yeşil renkle gösterilmiş) ne kadar küçük bir alanı kapladığını görüyoruz. Anadolu’nun ortasında küçücük bir toprak parçası kalmış. Boğazlar, Ege bölgesi, Akdeniz ve Doğu Anadolu’daki birçok yer başka devletlerin kontrolüne veya nüfuzuna bırakılmış. Bu durum, bir devletin bağımsızlığını ve varlığını sürdürmesini çok zorlaştırır. Dolayısıyla bu yargı doğrudur.
Adım 2: İkinci öncülü (II) inceleyelim. “Doğu Anadolu’yu kapsayan bölgede Ermeni devleti kurma düşüncesi mevcuttur.” diyor. Haritanın lejantına baktığımızda, turuncu/kiremit rengi ile gösterilen alan için “Wilson’a göre Ermenistan’a ayrılacak yerler” yazdığını görüyoruz. Bu bölge, haritada Erzurum, Kars, Van gibi şehirlerimizi kapsıyor. Demek ki Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurma planı varmış. O halde bu yargı da doğrudur.
Adım 3: Üçüncü öncülü (III) inceleyelim. “Yunanlara Batı Anadolu’nun tamamı verilmiştir.” diyor. Bu ifadedeki “tamamı” kelimesi çok önemli. Haritaya baktığımızda, sarı renkle gösterilen “Yunan idari bölgesi” İzmir ve çevresini kapsıyor. Ancak Batı Anadolu’nun güney kısımları (Antalya, Muğla, Konya çevresi) pembe renkle gösterilmiş ve lejantta buranın “İtalyan nüfuz bölgesi” olduğu yazıyor. Demek ki Batı Anadolu’nun tamamı Yunanlara değil, bir kısmı da İtalyanlara bırakılmış. Bu yüzden bu yargı yanlıştır.
Sonuç:
Ulaşabildiğimiz yargılar I ve II oldu. Bu durumda doğru şıkkımız C seçeneğidir.
Doğru Cevap: C) I ve II
2. Soru: Sevr Antlaşması’ndaki paylaşım alanlarının özellikleri de düşünülerek,
- I. Anadolu’nun stratejik bölgeleri İtilaf Devletleri’nin denetimine geçmiştir.
- II. İngilizler, Anadolu dışında da bazı bölgeleri işgal etmişlerdir.
- III. Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğü bozulmuştur.
yargılarından hangileri söylenebilir?
Çözüm:
Yine haritamızı dikkatlice yorumlayarak ilerleyelim.
Adım 1: Birinci öncülü (I) analiz edelim. “Anadolu’nun stratejik bölgeleri İtilaf Devletleri’nin denetimine geçmiştir.” Stratejik bölge denince aklımıza hemen deniz yolları, boğazlar, önemli limanlar gelir. Haritada İstanbul ve Çanakkale Boğazları ile Marmara Denizi’nin etrafının kırmızı çizgili bir alan içinde olduğunu görüyoruz. Lejantta burası “İtilafçıların denetimindeki Boğazlar bölgesi” olarak belirtilmiş. Boğazlar, dünyanın en stratejik su yollarından biridir. Bu yüzden bu yargı kesinlikle doğrudur.
Adım 2: İkinci öncülü (II) analiz edelim. “İngilizler, Anadolu dışında da bazı bölgeleri işgal etmişlerdir.” Haritada mor renkle gösterilen “İngiliz nüfuz bölgesi”ne bakalım. Bu bölgenin bir kısmı Hakkari civarında, yani Anadolu’da. Ancak haritanın devamında, bugünkü Irak topraklarında yer alan Musul’u da kapsadığını görüyoruz. Musul, Anadolu’nun dışındadır. Demek ki haritaya göre İngilizler Anadolu dışında da bir bölgede hak iddia ediyor. Bu sebeple bu yargı da söylenebilir.
Adım 3: Üçüncü öncülü (III) analiz edelim. “Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğü bozulmuştur.” Toprak bütünlüğü, bir ülkenin sınırlarının belli olması ve topraklarının parçalanmamış olması demektir. Haritaya baktığımızda ise ülkemizin adeta bir pasta gibi dilimlendiğini görüyoruz: Yunan bölgesi, İtalyan bölgesi, Fransız bölgesi, Ermeni bölgesi, Boğazlar bölgesi… Bu durum, toprak bütünlüğünün tamamen ortadan kalktığını gösteriyor. Yani bu yargı da doğrudur.
Sonuç:
Yaptığımız incelemede her üç yargının da haritadan çıkarılabileceğini gördük. Bu yüzden cevabımız D seçeneği olmalı.
Doğru Cevap: D) I, II ve III
3. Soru: Verilen haritadan hareketle,
- I. Osmanlı Devleti’nin egemenlik alanı daralmıştır.
- II. Doğu Trakya’nın bir kısmı Yunanlara bırakılmıştır.
- III. Marmara Denizi büyük ölçüde İtilaf Devletleri’nin denetimine geçmiştir.
yargılarından hangileri söylenebilir?
Çözüm:
Haydi son sorumuzu da haritayı konuşturarak çözelim!
Adım 1: Birinci öncüle (I) bakalım. “Osmanlı Devleti’nin egemenlik alanı daralmıştır.” Egemenlik alanı, bir devletin kendi kurallarını uygulayabildiği topraklardır. Haritadaki açık yeşil bölge, Osmanlı’ya bırakılan yerleri gösteriyor. Bu alan, antlaşma öncesindeki Osmanlı topraklarına göre çok ama çok küçülmüştür. Yani egemenlik alanı bariz bir şekilde daralmıştır. Bu yargı doğrudur.
Adım 2: İkinci öncüle (II) bakalım. “Doğu Trakya’nın bir kısmı Yunanlara bırakılmıştır.” Haritanın sol üst kısmına, yani Trakya bölgesine odaklanalım. Edirne, Kırklareli gibi şehirlerin olduğu bölge sarı renkle gösterilmiş, yani “Yunan idari bölgesi”. İstanbul ve çevresi ise Boğazlar Bölgesi içinde. Demek ki Doğu Trakya topraklarının önemli bir bölümü Yunanistan’a verilmiş. “Bir kısmı” ifadesi bu durumu doğru anlatıyor, çünkü tamamı değil, İstanbul ve çevresi hariç büyük bir kısmı verilmiş. Dolayısıyla bu yargı da doğrudur.
Adım 3: Üçüncü öncüle (III) bakalım. “Marmara Denizi büyük ölçüde İtilaf Devletleri’nin denetimine geçmiştir.” Haritada Marmara Denizi’nin tamamen kırmızı çizgili alanın, yani “İtilafçıların denetimindeki Boğazlar bölgesi”nin içinde kaldığını görüyoruz. Bu da demek oluyor ki Marmara Denizi’nin tamamı, sadece büyük bir ölçüsü değil, bütünüyle İtilaf Devletleri’nin kontrolüne girmiştir. “Büyük ölçüde” ifadesi bu durumu karşıladığı için bu yargı da doğrudur.
Sonuç:
Gördüğümüz gibi, bu sorudaki üç yargı da haritadaki bilgilerle örtüşüyor. Bu nedenle doğru cevabımız yine D seçeneğidir.
Doğru Cevap: D) I, II ve III
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Harita okuma becerisi İnkılap Tarihi dersi için çok önemlidir. Bu sorularla çok güzel bir pratik yapmış olduk. Başarılar dilerim!