8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Ders Destek Yayınları Sayfa 20
Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir etkinlik sorusuyla karşı karşıyayız. Bu tür kavram haritaları, konular arasındaki bağlantıları görmen için çok faydalıdır. Şimdi birlikte bu haritayı adım adım dolduralım ve konuları tekrar edelim. Unutma, tarih bir zincir gibidir, her halka birbiriyle bağlantılıdır. Hazırsan başlayalım!
Öncelikle yukarıda bize verilen kavramlara bir göz atalım:
- Sömürgecilik
- Çok uluslu yapısı
- Azınlık İsyanları
- Osmanlıcılık
- Şemsi Efendi
- Demokrasi
- Fransız İhtilali
- Sanayi İnkılabı
- Milliyetçilik
- J. J. Rousseau
Şimdi haritadaki boşlukları bu kavramlarla mantıklı bir şekilde dolduracağız.
Soru a) XIX. yüzyılda tüm dünyayı siyasi yönden etkileyen olay
Çözüm: Fransız İhtilali
Açıklama:
Adım 1: Soru bizden 19. yüzyılda, yani 1800’lü yıllarda, bütün dünyayı siyasi olarak etkileyen büyük bir olayı bulmamızı istiyor. Bu olayın sonuçlarından biri de “milliyetçilik” gibi düşünce akımlarının doğması.
Adım 2: Hatırlayacağın gibi, 1789’da Fransa’da başlayan ve dünyaya eşitlik, özgürlük, adalet ve en önemlisi milliyetçilik (her milletin kendi devletini kurma fikri) gibi düşünceleri yayan olay Fransız İhtilali‘dir. Bu ihtilalin etkileri bütün 19. yüzyıla damgasını vurmuştur. Bu yüzden doğru cevap budur.
Soru b) Tüm dünyayı etkileyen ekonomik gelişme
Çözüm: Sanayi İnkılabı
Açıklama:
Adım 1: Bu sefer harita bizden tüm dünyayı ekonomik yönden etkileyen bir gelişmeyi istiyor. Yani üretim, ticaret, para gibi konularla ilgili büyük bir değişiklik olmalı.
Adım 2: İngiltere’de başlayıp tüm dünyaya yayılan, insan ve hayvan gücünün yerini makine gücünün aldığı, buharla çalışan fabrikaların kurulduğu büyük ekonomik devrimin adı Sanayi İnkılabı‘dır. Bu gelişme, üretimi inanılmaz artırmış ve dünyanın ekonomik dengelerini tamamen değiştirmiştir.
Soru c) (Sanayi İnkılabı sonucunda) Sonucunda ortaya çıkan kavram
Çözüm: Sömürgecilik
Açıklama:
Adım 1: Sanayi İnkılabı’nı gerçekleştiren fabrikalar, üretim yapmak için iki şeye çok ihtiyaç duyuyordu: hammadde (pamuk, kömür, demir gibi) ve ürettikleri ürünleri satacakları pazarlar.
Adım 2: Sanayileşen güçlü Avrupa devletleri, bu ihtiyaçlarını karşılamak için dünyanın zayıf kalmış ülkelerinin yeraltı ve yerüstü kaynaklarına el koydular. İşte bir devletin başka bir devletin kaynaklarını kendi çıkarları için kullanmasına Sömürgecilik diyoruz. Sanayi İnkılabı, sömürgecilik yarışını hızlandırmıştır.
Soru ç) (Fransız İhtilali’nin) Ortaya çıkmasında etkili olan yazarlardan biri
Çözüm: J. J. Rousseau
Açıklama:
Adım 1: Fransız İhtilali durup dururken ortaya çıkmadı. “Aydınlanma Çağı” dediğimiz bir dönemde yaşayan düşünürler, eserleriyle halkı etkilediler. Eşitlik, halkın egemenliği gibi konularda yazılar yazdılar.
Adım 2: Verilen isimler arasında J. J. Rousseau (Jan Jak Russo), “Toplum Sözleşmesi” adlı eseriyle halkın egemenliği fikrini savunan en önemli aydınlardan biridir ve Fransız İhtilali’nin fikir babalarından sayılır.
Soru d) (Fransız İhtilali’nin yaydığı Milliyetçilik akımının) Osmanlı Devleti’nin olumsuz etkilenme nedeni
Çözüm: Çok uluslu yapısı
Açıklama:
Adım 1: Fransız İhtilali’nin yaydığı “milliyetçilik” akımı ne diyordu? “Her millet kendi devletini kurmalıdır.” Bu fikir, tek bir milletten oluşan devletler için bir sorun değildi.
Adım 2: Ancak Osmanlı Devleti, içinde Türkler, Sırplar, Rumlar, Bulgarlar, Araplar gibi pek çok farklı milleti barındıran bir imparatorluktu. Yani çok uluslu bir yapıya sahipti. Bu nedenle milliyetçilik fikri, Osmanlı içindeki farklı milletlerin “biz de kendi devletimizi kuralım” diyerek isyan etmesine neden oldu. İşte bu yüzden Osmanlı’yı olumsuz etkiledi.
Soru e) (Çok uluslu yapının Milliyetçilikten etkilenmesiyle) Osmanlı Devleti’nin Balkan toprakları üzerindeki etkisi
Çözüm: Azınlık İsyanları
Açıklama:
Adım 1: Osmanlı Devleti’nin özellikle Balkanlar’daki topraklarında Sırplar, Rumlar, Bulgarlar gibi birçok farklı millet yaşıyordu. Bu milletlere “azınlık” deniyordu.
Adım 2: Milliyetçilik akımının kışkırtmasıyla bu azınlıklar, bağımsız olmak ve kendi devletlerini kurmak için Osmanlı’ya karşı ayaklandılar. İşte bu olaylara biz Azınlık İsyanları diyoruz. Bu isyanlar devletin o topraklardaki gücünü zayıflattı.
Soru f) Osmanlı Devleti’nin bu gelişmelere (azınlık isyanlarına) karşı ürettiği fikir akımı
Çözüm: Osmanlıcılık
Açıklama:
Adım 1: Devletin yöneticileri, imparatorluğun dağılmasını engellemek için bir çözüm aradılar. “Bu isyanları nasıl durdurabiliriz? Ülkeyi nasıl bir arada tutabiliriz?” diye düşündüler.
Adım 2: Buldukları çözüm şuydu: Din, dil, ırk ayrımı yapmadan herkesi kanun önünde eşit sayarsak, onlara haklar verirsek, herkes kendini bu devletin bir parçası hisseder ve ayrılmak istemez. İşte bu “eşit vatandaşlık” temeline dayanan fikir akımına Osmanlıcılık denir. Amaç, devleti dağılmaktan kurtarmaktı.
Umarım tüm adımlar anlaşılmıştır. Gördüğün gibi, her şey birbiriyle ne kadar da bağlantılı! Bu haritayı aklında tutarsan, ünitenin temelini çok sağlam atmış olursun. Başarılar dilerim!