8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Ders Destek Yayınları Sayfa 201
Merhaba sevgili öğrencim. Ben senin Sosyal Bilgiler öğretmeninim. Seninle bu tarih sorularını birlikte inceleyip, haritaları ve maddeleri yorumlayarak çözeceğiz. Hazırsan başlayalım.
1. Soru Metni:
Aşağıda Son Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edilen Misakımillî sınırları ile ilgili harita verilmiştir. Buna göre Cumhuriyet Dönemi’nde; I. Hatay, II. Batı Trakya, III. Musul konularından hangileri Misakımillî doğrultusunda çözüme kavuşmuştur?
A) Yalnız I.
B) Yalnız II.
C) Yalnız III.
D) I ve III.
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için haritayı dikkatlice okumamız ve tarih bilgilerimizi hatırlamamız gerekiyor.
Adım 1: Haritadaki pembe çizgilerle çevrili alan “Misakımillî’ye göre sınırlar”ı, kesik çizgiler ise “Günümüzdeki sınırlarımızı” gösteriyor.
Adım 2: Soruda bize hangi yerin “Misakımillî doğrultusunda” yani bizim istediğimiz, milli sınırlarımız içine alma hedefimize uygun şekilde çözüldüğünü soruyor.
Adım 3: Öncülleri tek tek inceleyelim:
- I. Hatay: Haritaya bakarsan Hatay, pembe çizginin (Misakımillî) içindedir. Tarih bilgilerimizden de biliyoruz ki Hatay, 1939 yılında anavatana katılmıştır. Yani Misakımillî hedefine uygun olarak sınırlarımıza dahil olmuştur.
- II. Batı Trakya: Haritada Batı Trakya pembe alanın içinde kalıyor (yani hedeflenen sınır), ancak günümüz sınırlarının (kesik çizgi) dışında kalmıştır. Yunanistan sınırları içindedir. Demek ki bu konu lehimize çözülememiştir.
- III. Musul: Haritada Musul pembe alanın (Misakımillî) içindedir. Ancak 1926 Ankara Antlaşması ile Irak’a (o dönem İngiliz mandası) bırakılmıştır. Yani günümüz sınırlarının dışındadır. Bu da Misakımillî hedefine uygun çözülememiştir.
Adım 4: Sonuç olarak, sadece Hatay konusu Misakımillî hedeflerimize uygun olarak çözüme kavuşmuş ve topraklarımıza katılmıştır.
Doğru Cevap: A) Yalnız I.
2. Soru Metni:
1936’da yapılan Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nde şu madde yer almaktadır: “Türkiye herhangi bir savaşa girer veya dış saldırıya uğrarsa Boğazları açma ve kapama yetkisine sahiptir.” Bu maddeden hareketle, I. Boğazlar üzerinde Türkiye’nin hâkimiyeti pekişmiştir. II. Ulusal bağımsızlığımızı zedeleyen sınırlamalar kaldırılmıştır. III. Türkiye’nin ulusal güvenliği güvence altına alınmıştır. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız I.
B) Yalnız II.
C) I ve II.
D) I, II ve III.
Çözüm:
Burada verilen maddeyi yorumlayarak Türkiye’nin kazandığı hakları bulacağız.
Adım 1: Maddede “Boğazları açma ve kapama yetkisine sahiptir” deniliyor. Bir yerin kapısını açıp kapama yetkisi kimdeyse, oranın patronu odur. Bu durum I. öncüldeki “Türkiye’nin hâkimiyetinin pekiştiği” anlamına gelir.
Adım 2: Lozan Antlaşması’nda Boğazlar Komisyonu vardı ve asker bulundurmamız yasaktı. Montrö ile bu yetki tamamen bize geçtiğine göre, egemenliğimizi kısıtlayan o eski engeller kalkmıştır. Bu da II. öncüldeki “bağımsızlığımızı zedeleyen sınırlamalar kaldırılmıştır” yargısını doğrular.
Adım 3: Eğer bir savaşa girersek Boğazları kapatabilmemiz, düşman gemilerinin geçişini engelleyebileceğimiz anlamına gelir. Bu da ülkemizi korur. Yani III. öncüldeki “ulusal güvenliğin güvence altına alınması” durumuna ulaşırız.
Adım 4: Gördüğün gibi, bu madde sayesinde üç yargıya da ulaşabiliyoruz.
Doğru Cevap: D) I, II ve III.
3. Soru Metni:
Lozan Barış Konferansı’nda birçok konu gündeme gelmiş, bu konulardan çoğu konferansta çözüme kavuşurken bazı konular çözülememiş ve sonraki dönemlerde Türkiye Cumhuriyeti için sorun teşkil etmiştir. Buna göre aşağıdaki konulardan hangisi sonraki dönemlerde Türkiye Cumhuriyeti için sorun teşkil etmemiştir?
A) Kapitülasyonlar
B) Irak sınırı
C) Yabancı okullar
D) Boğazlar
Çözüm:
Bu soruda Lozan’da “kesin olarak” halledilen ve bir daha başımızı ağrıtmayan konuyu bulmamız isteniyor.
Adım 1: Şıkları inceleyelim:
- B) Irak Sınırı (Musul Sorunu): Lozan’da çözülemeyen tek sınırdı. Türkiye ile İngiltere arasındaki görüşmelere bırakıldı ve sonrasında büyük bir sorun oldu.
- C) Yabancı Okullar: Lozan’da Türk kanunlarına uyacakları söylense de, sonrasında Fransa ile aramızda ciddi tartışmalara ve sorunlara neden olmaya devam etti.
- D) Boğazlar: Lozan’da bir komisyon kurulmuştu ve asker bulunduramıyorduk. Bu egemenliğimizi kısıtlıyordu. Bu sorun ancak 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile çözülebildi. Yani Lozan’dan sonra da sorundu.
- A) Kapitülasyonlar: Lozan Barış Antlaşması’nda kapitülasyonlar (yabancılara verilen ekonomik ve hukuki ayrıcalıklar) kesin olarak ve tamamen kaldırıldı. Bu konu Lozan’dan sonra bir daha gündeme gelmedi ve Türkiye için tekrar bir sorun oluşturmadı.
Adım 2: Soruda “sonraki dönemlerde sorun teşkil etmemiştir” dendiği için, tamamen kökünden kazınan Kapitülasyonlar doğru cevaptır.
Doğru Cevap: A) Kapitülasyonlar