8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Ders Destek Yayınları Sayfa 79
Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencileri! Ben İnkılap Tarihi öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte 2. Ünite’nin ölçme ve değerlendirme sorularını çözeceğiz. Bu sorular, konuları ne kadar iyi anladığımızı görmek için harika bir fırsat. Hazırsanız, kağıtları kalemleri hazırlayın ve adım adım ilerleyelim!
A. Aşağıdaki cümleleri kutucuklarda verilen ifadelerin uygun olanlarıyla tamamlayınız (Gerektiğinde ifadelere uygun ekler getirebilirsiniz).
Soru 1: __________ Batı Anadolu’da Rumların zararlı faaliyetlerini önlemek amacıyla kurulmuştur.
Çözüm:
Adım 1: Soruda anahtar kelimelerimize bakalım: “Batı Anadolu” ve “Rumların zararlı faaliyetleri”. Bu ifadeler bize İzmir ve çevresinde, Yunan işgaline karşı kurulan bir cemiyeti (derneği) hatırlatmalı.
Adım 2: Kutucuklardaki ifadelere göz atalım. “İzmir Müdâfaa-i Hukuk-u Osmaniye Cemiyeti” tam olarak bu tanıma uyuyor. “Müdâfaa-i Hukuk”, “Hakların Savunulması” demektir.
Sonuç:
İzmir Müdâfaa-i Hukuk-u Osmaniye Cemiyeti Batı Anadolu’da Rumların zararlı faaliyetlerini önlemek amacıyla kurulmuştur.
Soru 2: __________, __________ ve __________ Birinci Dünya Savaşı öncesinde İtilaf Devletleri arasında yer almıştır.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda bizden Birinci Dünya Savaşı başlamadan önceki İtilaf Devletleri’ni bulmamız isteniyor. Biliyorsunuz, savaşta iki büyük grup vardı: İtilaf (Anlaşma) ve İttifak (Bağlaşma) Devletleri.
Adım 2: İtilaf bloğunun temelini oluşturan üç büyük devleti hatırlayalım: İngiltere, Fransa ve Rusya. Kutucuklarda bu üç devletin de adını görüyoruz.
Sonuç:
İngiltere, Fransa ve Rusya Birinci Dünya Savaşı öncesinde İtilaf Devletleri arasında yer almıştır.
Soru 3: Mustafa Kemal Paşa, Osmanlı hükûmeti tarafından Samsun bölgesindeki güvenliği sağlamak amacıyla __________ olarak atanmıştır.
Çözüm:
Adım 1: Mustafa Kemal’in Millî Mücadele’yi başlatmak için Samsun’a gidişini hatırlayalım. İstanbul’daki Osmanlı Hükûmeti ona resmi bir görev vermişti. Bu görevin adı neydi?
Adım 2: Görevi, bölgedeki karışıklıkları bastırmak ve ordunun elindeki silahları toplamaktı. Bu geniş yetkilere sahip görevin adı kutucuklarda “9. Ordu Müfettişi” olarak geçiyor.
Sonuç:
Mustafa Kemal Paşa, Osmanlı hükûmeti tarafından Samsun bölgesindeki güvenliği sağlamak amacıyla 9. Ordu Müfettişi olarak atanmıştır.
Soru 4: Birinci Dünya Savaşı’nda __________ ve __________ Cepheleri Osmanlı Devleti tarafından taarruz amaçlı açılmıştır.
Çözüm:
Adım 1: Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı’nda birçok cephede savaşmıştı. Bunların çoğu savunma amaçlıydı. Ancak iki tanesi bizim saldırdığımız, yani “taarruz” amaçlı cephelerdi.
Adım 2: Bunlardan ilki, Almanların isteğiyle İngilizlerin sömürge yolunu kesmek için açtığımız Kanal Cephesi‘dir. İkincisi ise Orta Asya Türkleri ile birleşme hayaliyle Ruslara karşı açtığımız Kafkas Cephesi‘dir. Her ikisi de kutucuklarda mevcut.
Sonuç:
Birinci Dünya Savaşı’nda Kafkas ve Kanal Cepheleri Osmanlı Devleti tarafından taarruz amaçlı açılmıştır.
Soru 5: Ulusal egemenlik ilkesine ilk kez __________ yer verilmiş, mandacılık fikri ise son kez __________ görüşülerek kesin olarak reddedilmiştir.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda iki önemli bilgiyi bulmalıyız. Birincisi, “ulusal egemenlik” yani yönetme gücünün millete ait olduğu fikrinin ilk kez nerede söylendiği. Bu, Amasya Genelgesi’ndeki “Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” maddesiyle olmuştur.
Adım 2: İkincisi, “mandacılık” yani büyük bir devletin himayesine girme fikrinin kesin olarak nerede reddedildiği. Bu fikir Erzurum Kongresi’nde tartışılmış ama kesin ve son olarak “Ya istiklal ya ölüm!” parolasıyla Sivas Kongresi’nde reddedilmiştir.
Sonuç:
Ulusal egemenlik ilkesine ilk kez Amasya Genelgesi’nde yer verilmiş, mandacılık fikri ise son kez Sivas Kongresi’nde görüşülerek kesin olarak reddedilmiştir.
Soru 6: İngiltere, 10 Ağustos 1920’de İtilaf Devletleri tarafından hazırlanan __________ ile Arabistan ve Irak’ı (Musul dâhil) almak istemiştir.
Çözüm:
Adım 1: Tarihe dikkat edelim: 10 Ağustos 1920. Bu tarih, Osmanlı Devleti için bir ölüm fermanı niteliğinde olan, ancak Türk milleti tarafından asla kabul edilmeyen bir antlaşmayı işaret ediyor.
Adım 2: Bu antlaşma, Osmanlı topraklarını İtilaf Devletleri arasında paylaştıran Sevr Antlaşması’dır. Kutucuklarda “Sevr Antlaşması” ifadesi yer alıyor.
Sonuç:
İngiltere, 10 Ağustos 1920’de İtilaf Devletleri tarafından hazırlanan Sevr Antlaşması ile Arabistan ve Irak’ı (Musul dâhil) almak istemiştir.
B. Aşağıdaki ifadeler doğru ise ifadelerin başına “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
Soru 1: ( ) Birinci Dünya Savaşı sırasında Halil Paşa önderliğindeki Türk ordusu, Kut’ül Amâre’de İngilizlere karşı büyük bir direniş sergilemiştir.
Çözüm:
Adım 1: Kut’ül Amâre, Irak Cephesi’nde kazandığımız çok önemli bir zaferdir.
Adım 2: Halil (Kut) Paşa komutasındaki ordumuz, burada bir İngiliz tümenini komutanıyla birlikte esir almıştır. Bu, Çanakkale’den sonra en büyük zaferlerimizdendir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Sonuç:
( D )
Soru 2: ( ) Taşnak ve Hınçak Cemiyetleri, Rumlar tarafından kurulmuştur.
Çözüm:
Adım 1: Azınlıkların kurduğu zararlı cemiyetleri hatırlayalım. Taşnak ve Hınçak cemiyetlerinin amacı neydi? Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurmak.
Adım 2: Dolayısıyla bu cemiyetler Rumlar tarafından değil, Ermeniler tarafından kurulmuştur. Rumların kurduğu cemiyetler arasında Mavri Mira, Pontus Rum gibi cemiyetler vardı. Bu ifade yanlıştır.
Sonuç:
( Y )
Soru 3: ( ) Büyük Millet Meclisine yönelik isyanların bastırılmasında Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun çıkarılmasının ve İstiklal Mahkemelerinin kurulmasının payı büyük olmuştur.
Çözüm:
Adım 1: Yeni kurulan TBMM, hem düşmanla savaşıyor hem de içerideki isyanlarla uğraşıyordu. Bu isyanları bastırmak için otoritesini sağlamlaştırması gerekiyordu.
Adım 2: Bu amaçla, isyan edenleri vatan haini sayan Hıyanet-i Vataniye Kanunu‘nu çıkardı ve bu kanuna göre yargılama yapan gezici mahkemeler olan İstiklal Mahkemeleri‘ni kurdu. Bu önlemler, isyanların bastırılmasında çok etkili oldu. Bu ifade doğrudur.
Sonuç:
( D )
Soru 4: ( ) İlk kez Erzurum Kongresi’nde ulusal bağımsızlık ilkesine vurgu yapılmıştır.
Çözüm:
Adım 1: “Ulusal bağımsızlık” fikri Millî Mücadele’nin temelidir. Peki bu fikir ilk nerede dile getirildi?
Adım 2: Erzurum Kongresi’nden önce toplanan Amasya Genelgesi’nde yer alan “Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir.” ve “Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” maddeleri, ulusal bağımsızlık vurgusunun ilk yapıldığı yerdir. Bu nedenle ifade yanlıştır.
Sonuç:
( Y )
Soru 5: ( ) Sivas Kongresi’nde bütün millî cemiyetler tek bir çatı altında toplanmıştır.
Çözüm:
Adım 1: Sivas Kongresi’nin en önemli kararlarından birini hatırlayalım. Ülkenin farklı yerlerinde kurulmuş olan ve bölgesel kurtuluşu amaçlayan tüm yararlı cemiyetler ne oldu?
Adım 2: Bu kongrede, dağınık haldeki tüm bu direniş grupları “Anadolu ve Rumeli Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti” adı altında birleştirildi. Böylece mücadele tek bir merkezden yönetilmeye başlandı. Bu ifade doğrudur.
Sonuç:
( D )
Umarım tüm çözümler anlaşılır olmuştur. Unutmayın, tarih dersi ezber değil, olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkisini anlamaktır. Başarılar dilerim!