Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersine hoş geldin! Bugün sana gönderdiğim etkinlikleri birlikte inceleyelim ve nasıl çözebileceğimizi adım adım konuşalım. Unutma, her zaman önce soruyu dikkatlice okumak ve ne istediğini anlamak çok önemli. Hadi başlayalım!
6. Etkinlik
Soru: Bilet alırsanız içeri girebilirsiniz. Yukarıdaki örnekten yararlanarak okuduğunuz metinde koşul ilişkisi içeren cümleleri tespit ederek aşağıya yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte bizden istenen şey, “koşul ilişkisi” içeren cümleleri bulmak. Koşul ilişkisi ne demekti, hatırlayalım mı? Bir olayın gerçekleşmesi, başka bir olayın gerçekleşmesine bağlıysa orada bir koşul ilişkisi vardır. Genellikle bu tür cümlelerde fiillere “-sa / -se” ekleri gelir. Örneğin, soruda verilen “Bilet alırsanız içeri girebilirsiniz.” cümlesinde, içeri girmenin koşulu “bilet almak”tır. “Alırsanız” kelimesindeki “-sa” eki bu koşulu sağlıyor.
Şimdi sıra geldi “Pastör’ün Savaşı” başlıklı metnimizi dikkatlice okumaya ve içinde “-sa / -se” eki almış, yani bir koşul bildiren cümle olup olmadığını kontrol etmeye.
Metni baştan sona dikkatle okuduğumda, “Uzun zaman önce, Fransa’nın Jura Dağları bölgesinde bulunan Dole adındaki küçük şirin bir kentin sakinlerine, kuduz bir kurt dadandı…” diye başlayan ve kurtla ilgili olayları anlatan bu metinde, ne yazık ki örnekteki gibi açıkça “-sa / -se” ekiyle kurulmuş bir koşul cümlesi bulunmuyor.
Yani, bu metinde doğrudan bir koşul cümlesi yer almıyor. Bazen metinlerde böyle durumlarla karşılaşabiliriz. Önemli olan, ne aradığımızı bilmek ve metni buna göre incelemektir.
Sonuç:
- Okuduğumuz “Pastör’ün Savaşı” metninde, örnekte verilen “Bilet alırsanız içeri girebilirsiniz.” cümlesindeki gibi “-sa / -se” ekiyle kurulmuş açık bir koşul cümlesi bulunmamaktadır.
7. Etkinlik
Soru: Sınıfınızda “icatların yararları” konulu bir tartışma yapınız. Tartışma sırasında düşüncelerinizi ifade ederken arkadaşlarınıza karşı saygı ve anlayış içerisinde olmaya, onların sözünü kesmemeye, konu dışına çıkmadan konuşmaya özen gösteriniz. Tartışmanın ardından aşağıda verilen değerlendirme formunu doldurunuz.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu etkinlik senin ve sınıf arkadaşların için hazırlanmış harika bir tartışma (münazara) etkinliği. Bu bir soru değil, senin sınıf içinde uygulayacağın bir görevdir.
Adım 1: Tartışma Hazırlığı
- İlk olarak, “icatların yararları” konusunu düşünerek kendine bir taraf seçmelisin. İcatların hayatımıza kattığı faydaları mı savunacaksın, yoksa icatların olumsuz yönleri de olabileceğini mi vurgulayacaksın? Bu konuda biraz araştırma yapabilir, örnekler düşünebilirsin.
- Konuyla ilgili güçlü argümanlar (savlar) ve kanıtlar bulmalısın.
Adım 2: Tartışma Sırası
- Tartışma sırasında en önemli kurallardan biri, arkadaşlarına karşı saygılı olmak ve onların sözünü kesmemektir. Herkesin fikirlerini özgürce ifade etme hakkı vardır.
- Konu dışına çıkmamaya özen göster. “İcatların yararları” dışındaki bir konuya sapmamalısın.
- Beden dilini etkili kullan, göz teması kur ve vurgulamak istediğin yerlerde ses tonunu ayarlayabilirsin.
Adım 3: Değerlendirme Formunu Doldurma
- Tartışma bittikten sonra, formdaki ölçütlere göre kendini ve belki de arkadaşının performansını değerlendirmelisin. Örneğin:
- “Konuya hâkim olma”: Konuyu ne kadar iyi biliyordun?
- “Savunma ve ikna kabiliyeti”: Kendi fikirlerini ne kadar iyi savundun ve başkalarını ikna edebildin mi?
- “Karşıt düşünceyi çürütme kabiliyeti”: Karşı tarafın fikirlerine mantıklı cevaplar verebildin mi?
- “Konuya uygun bir dille konuşma”: Anlaşılır ve düzgün bir dil kullandın mı?
- Ve diğer tüm maddeleri bu şekilde değerlendirerek “Alınan Puan” kısmını doldurmalısın.
Bu etkinlik senin düşünme, araştırma, kendini ifade etme ve başkalarını dinleme becerilerini geliştirmene yardımcı olacak. Çok keyifli bir etkinlik olacağına eminim!
8. Etkinlik
Soru: Dosya kâğıdına icatlar konulu hikâye edici bir metin yazınız. Yazacağınız metinde öncelikle zaman, mekân, şahıs ve olay unsurlarını belirleyiniz. Ardından yazacağınız metnin serim, düğüm ve çözüm bölümlerinde anlatacaklarınızı tasarlayınız. Mümkünse metninizde günlük hayattan örnekler veriniz. Metni yazarken yazım kurallarına uymaya özen gösteriniz. Bu amaçla yazım kılavuzundan yararlanabilirsiniz. Yazdığınız metni gözden geçirerek varsa metninizdeki yazım ve noktalama hatalarıyla anlatım bozukluklarını düzeltiniz. Yazdığınız metni sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.
Çözüm:
Bu etkinlik de 7. etkinlik gibi senin yaratıcılığını ve yazma becerilerini geliştirecek bir görevdir, sevgili öğrencim. Bu bir soru değil, senin yazarak tamamlayacağın bir çalışmadır. “İcatlar” konulu hikâye edici bir metin yazmanı istiyor.
Adım 1: Planlama Yapma
Konu: “İcatlar”. Hangi icat hakkında yazacaksın? Tek bir icat mı, yoksa icatların genel olarak hayatımızdaki yeri mi?
Zaman: Hikâyen ne zaman geçecek? Geçmişte mi, günümüzde mi, yoksa gelecekte mi?
Mekân: Hikâyenin geçtiği yer neresi? Bir laboratuvar mı, bir şehir mi, bir köy mü?
Şahıs (Karakterler): Hikâyenin kahramanı kim olacak? Bir mucit mi, icadı kullanan biri mi, yoksa icattan etkilenen kişiler mi?
Olay: Hikâyende ne yaşanacak? Bir icadın ortaya çıkışı mı, bir icadın yanlış kullanılması mı, yoksa bir icadın bir sorunu çözmesi mi?
Adım 2: Hikâyeyi Tasarlama (Serim, Düğüm, Çözüm)
Serim (Giriş): Hikâyenin başında okuyucuyu konuya ısındıracağın, karakterleri ve mekânı kısaca tanıtacağın bölümdür. Olayın başlangıcını anlatırsın.
Düğüm (Gelişme): Hikâyenin en heyecanlı, olayların karıştığı, çatışmaların yaşandığı bölümdür. İcatla ilgili bir sorun mu çıkıyor, bir macera mı yaşanıyor? Olayların nasıl geliştiğini burada anlatırsın.
Çözüm (Sonuç): Olayların tatlıya bağlandığı, sorunların çözüldüğü veya bir sonuca ulaşıldığı bölümdür. İcadın hikâyedeki etkileri ne oldu, kahramanlar ne öğrendi?
Adım 3: Yazım ve Dilbilgisi Kurallarına Dikkat Etme
- Metni yazarken Türkçe’nin doğru ve güzel kullanımına özen göster. Yazım kılavuzundan yardım alabilirsin.
- Noktalama işaretlerini doğru yerlerde kullanmaya dikkat et (virgül, nokta, soru işareti, ünlem vb.).
- Anlatım bozuklukları yapmamaya çalış. Cümlelerin açık ve anlaşılır olsun.
Adım 4: Gözden Geçirme ve Paylaşma
- Metni bitirdikten sonra mutlaka yüksek sesle oku. Böylece kulağına hoş gelmeyen veya anlam bozukluğu olan yerleri daha kolay fark edebilirsin.
- Yazım ve noktalama hatalarını düzelt.
- Son olarak, yazdığın hikâyeyi sınıfta arkadaşlarınla paylaşarak onların da fikirlerini alabilirsin.
Bu etkinlik, hayal gücünü kullanma, olayları kurgulama ve kendini yazılı olarak ifade etme yeteneğini geliştirecek. Şimdiden kalemine sağlık!