Merhaba sevgili öğrencim,
Şimdi seninle bu hazırlık çalışmasındaki sorulara birlikte bakalım, üzerinde konuşalım ve en güzel cevapları nasıl verebileceğimizi keşfedelim. Unutma, bu tür hazırlık çalışmaları, okuyacağımız metne daha iyi odaklanmamızı, konuyu daha kolay anlamamızı sağlar. Hadi başlayalım!
Soru 1: Yaşadığınız yerden uzun süre ayrı kalsaydınız neler hissederdiniz? Düşüncelerinizi anlatınız.
Bu soru, metne başlamadan önce senin duygularını harekete geçirmeyi amaçlayan, çok kişisel bir soru. Herkesin bu soruya vereceği cevap farklı olabilir ama temel duygularımız benzerdir. Hadi, bu soruyu nasıl cevaplayacağımıza dair birkaç adım düşünelim:
Adım 1: Ayrılık düşüncesi üzerine yoğunlaş.
Öncelikle, “uzun süre ayrı kalmak” ne demek, bunu hayal et. Ailenden, arkadaşlarından, odandan, sokağından, hatta sevdiğin kedinden/köpeğinden uzak kalmak… Bu düşünce bile insanda farklı duygular uyandırabilir, değil mi?
Adım 2: Hissedebileceğin duyguları listele.
- Belki en başta özlem duyarsın. Evinin kokusunu, annenin yemeğini, babanın sesini, kardeşinle kavgalarını bile özlersin.
- Sonra bir hüzün çöker içine. Neden uzaktasın, ne zaman döneceksin gibi sorular aklını kurcalayabilir.
- Bazen de yalnızlık hissedebilirsin. Tanımadığın bir yerde, bildik yüzlerden uzakta olmak insana kendini tek başına hissettirebilir.
- Fakat her zaman kötü duygular mı? Hayır! Belki de yeni bir yer keşfetmenin heyecanı, farklı insanlar tanımanın merakı da olur.
- Bir de endişe olabilir. Evde her şey yolunda mı, beni özlüyorlar mı diye düşünmek…
- En önemlisi de memleket hasreti. Kendi toprağına, kültürüne, diline duyduğun derin bir özlem…
Adım 3: Düşüncelerini birleştir ve yaz.
Şimdi tüm bunları bir araya getirerek kendi cevabını oluşturabilirsin. Örneğin şöyle başlayabilirsin:
Çözüm:
Eğer yaşadığım yerden uzun süre ayrı kalsaydım, öncelikle büyük bir özlem duyardım. Ailemi, arkadaşlarımı, evimin sıcaklığını ve hatta mahallemizin seslerini çok özlerdim. Başlarda yeni bir yer görmenin heyecanı olsa da zamanla içime bir hüzün çökerdi. Acaba evde her şey yolunda mı, beni merak ediyorlar mı diye endişelenirdim. Özellikle akşamları, o bilindik yalnızlık hissi beni sarardı. Kendi yatağımda uyumayı, annemin yaptığı kahvaltıyı, arkadaşlarımızla yaptığımız sohbetleri düşlerdim. Sanırım en çok da o ‘ait olma’ duygusunu arardım. Bir an önce evime dönüp sevdiklerime sarılmak isterdim.
Gördün mü, ne kadar içten bir cevap oldu! Unutma, bu tür soruların tek bir doğru cevabı yoktur, önemli olan senin ne hissettiğini samimiyetle ifade etmendir.
***
Soru 2: Metnin başlığından ve görsellerinden hareketle konusunu tahmin ediniz. Metni türünün özellikleri ve noktalama işaretlerine dikkat ederek okuyunuz.
Bu soru da aslında bize metne başlamadan önce bir ipucu yakalama ve dikkatli okuma becerimizi kullanma fırsatı veriyor. İki bölümden oluşan bu sorunun ilk kısmını seninle birlikte tahmin edelim, ikinci kısmını da nasıl yapman gerektiğini konuşalım.
Çözüm:
Adım 1: Başlığı inceleyelim: “2 Forsa”
Önce başlığa bakalım: “Forsa”. Bu kelime belki sana yabancı gelebilir. “Forsa”, eski dönemlerde kürekli gemilerde, yani kadırgalarda kürek çekmeye zorlanan kölelere veya mahkûmlara verilen addır. Genellikle zincire vurulur ve çok ağır şartlarda çalıştırılırlardı. Bu bilgi bile bize metnin konusu hakkında önemli bir ipucu veriyor, değil mi?
Adım 2: Görselleri dikkatlice inceleyelim.
Şimdi de resme bakalım:
- Resimde yaşlı, sakalları bembeyaz bir adam görüyoruz. Üzerinde yırtık pırtık, eski kıyafetler var.
- Ayaklarına dikkat edersek, sanki bir zincir varmış gibi bir detay gözümüze çarpıyor. Bu, “forsa” kelimesinin anlamıyla çok uyumlu.
- Adam denize bakıyor, uzakta yelkenli bir gemi var. Yüzünde bir hüzün, bir özlem ifadesi seziliyor.
- Deniz kenarında küçük bir kasaba ya da liman da var.
Adım 3: Başlık ve görselleri birleştirerek konuyu tahmin edelim.
Başlıktaki “Forsa” kelimesi ve resimdeki yaşlı, zincirli gibi görünen adam, denize ve gemiye bakışı… Tüm bunlar bize şunu düşündürüyor:
Bu metin, büyük ihtimalle bir “forsa”nın, yani esir düşmüş ve gemilerde kürek çekmeye zorlanmış bir adamın hikayesini anlatıyor. Belki de bu adamın çektiği acıları, özlemlerini, geçmişini ya da özgürlük umudunu konu ediniyor olabilir. Görseldeki adamın yaşlı hali, onun uzun yıllar bu zorlu hayatı yaşamış olabileceğini düşündürüyor. Belki de memleketine, evine duyduğu hasreti anlatacak bir hikayedir.
Adım 4: Metni okuma talimatını göz önünde bulunduralım.
Sorunun ikinci kısmı bize metni okurken nelere dikkat etmemiz gerektiğini söylüyor: “Metni türünün özellikleri ve noktalama işaretlerine dikkat ederek okuyunuz.”
Bu çok önemli bir uyarı! Metin bir hikaye mi, deneme mi, şiir mi? Her türün kendine özgü anlatım biçimi vardır. Noktalama işaretleri ise okuduğumuzu doğru anlamamız, vurguları ve duraklamaları yerinde yapmamız için çok değerlidir. Mesela, virgüller cümlenin anlamını etkileyebilir, ünlemler duyguyu artırabilir, soru işaretleri merak uyandırabilir. Bu yüzden metni okurken buralara çok dikkat etmelisin. Bu, sadece konuyu tahmin etmekle kalmayıp, metni daha derinlemesine anlamana yardımcı olacaktır.
Umarım bu açıklamalar, soruları daha iyi anlamana ve kendi cevaplarını oluşturmana yardımcı olmuştur. Şimdi sıra sende, metni dikkatlice okuma zamanı!