Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle “Kahvaltının Önemi” başlıklı metinle ilgili soruları adım adım çözeceğiz. Unutma, tüm cevapları sadece bize verilen metinden bulmaya çalışacağız. Sorularda bizden ne isteniyorsa, onu metinde aramalıyız. Haydi başlayalım!
1. ETKİNLİK
Metinde geçen aşağıdaki kelimelerin anlamlarını metindeki bağlamından hareketle tahmin ediniz ve tahminlerinizi “X” işareti ile belirleyiniz.
Bu etkinlikte bizden istenen, verilen kelimelerin anlamlarını metindeki bağlamına göre bulmamız. Yani kelime metinde nasıl kullanılmış, ona bakarak anlamını çıkaracağız. Bu çok önemli bir nokta. Eğer bir kelime metinde geçmiyorsa, metindeki bağlamından anlamını çıkaramayız, değil mi?
- vitamin
Adım 1: “vitamin” kelimesini metinde bulalım.
Metinde şöyle bir cümle geçiyor: “Vitaminler bakımından zengin olan meyve ve sebzeler (portakal, mandalina, domates, salatalık, maydanoz, biber, havuç vb.) kahvaltıda yer almalıdır. Bu yiyecekler kahvaltıda tüketilen besinlerin vücudumuz için daha da yararlı olmasını sağlarlar.“
Adım 2: Verilen tanımlara bakalım ve metindeki kullanıma en uygun olanı seçelim.
Tanım 1: “Besinlerde bulunan, yağda veya suda çözünebilme özelliği olan, vücudun sağlıklı gelişimi açısından gerekli olan, eksikliği veya fazlalığı çeşitli hastalıklara yol açan, en basit organik madde.”
Tanım 2: “Canlı hücrelerin ana maddesini oluşturan, yumurta akı, et, süt vb. yiyeceklerde bulunan, karmaşık yapılı doğal madde.”
Adım 3: Karar verelim.
Metinde vitaminlerin meyve ve sebzelerde bulunduğu ve vücudumuz için yararlı olduğu söyleniyor. Tanım 1, vitaminin vücut için gerekliliğini ve besinlerde bulunduğunu çok güzel açıklıyor. Tanım 2 ise daha çok proteinin tanımına benziyor. Bu yüzden doğru eşleşme Tanım 1 olacaktır.
Sonuç:
vitaminX Besinlerde bulunan, yağda veya suda çözünebilme özelliği olan, vücudun sağlıklı gelişimi açısından gerekli olan, eksikliği veya fazlalığı çeşitli hastalıklara yol açan, en basit organik madde.
- marmelat
Adım 1: “marmelat” kelimesini metinde bulmaya çalışalım.
Metnin tamamını dikkatlice okuduğumuzda “marmelat” kelimesinin geçmediğini görüyoruz.
Adım 2: Metindeki bağlamdan anlam çıkarma kuralını hatırlayalım.
Soruda bizden kelimelerin anlamlarını metindeki bağlamından hareketle tahmin etmemiz isteniyor. Eğer kelime metinde yoksa, metindeki bağlamından anlamını çıkaramayız. Bu yüzden bu kelimenin anlamını metne göre belirleyemiyoruz. Metinde geçmeyen bir kelime için “X” işareti koymamız doğru olmaz.
Sonuç:
marmelat — Bu kelime metinde geçmediği için anlamını metindeki bağlamdan hareketle belirleyemiyoruz.
- dinamik
Adım 1: “dinamik” kelimesini metinde bulmaya çalışalım.
Metnin tamamını dikkatlice okuduğumuzda “dinamik” kelimesinin de geçmediğini görüyoruz.
Adım 2: Metindeki bağlamdan anlam çıkarma kuralını hatırlayalım.
Tıpkı “marmelat” kelimesinde olduğu gibi, “dinamik” kelimesi de metinde geçmediği için anlamını metindeki bağlamdan hareketle belirleyemiyoruz. Metinde geçmeyen bir kelime için “X” işareti koymamız doğru olmaz.
Sonuç:
dinamik — Bu kelime metinde geçmediği için anlamını metindeki bağlamdan hareketle belirleyemiyoruz.
2. ETKİNLİK
Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.
1. Akşam yemeğini yedikten sonra sabaha kadar geçen sürede vücudumuzda neler olur?
Çözüm:
Metnin ilk paragrafında bu sorunun cevabı var: “Akşam yemeği ile sabah arasında yaklaşık on iki saatlik bir süre geçmektedir. Bu süre içinde vücut kandaki besinlerin tümünü kullanır. Bedenimizin düzenli çalışması için kan şekerimizin belirli bir düzeyde olması gereklidir. Kahvaltı yapılmadığında kan şekerimiz düşer; buna bağlı olarak yorgunluk, baş ağrısı, dikkat ve algılama azlığı gibi sıkıntılar yaşanır.“
Sonuç:
Akşam yemeğini yedikten sonra sabaha kadar geçen sürede vücudumuz kandaki besinlerin tümünü kullanır. Eğer kahvaltı yapılmazsa kan şekeri düşer ve buna bağlı olarak yorgunluk, baş ağrısı, dikkat ve algılama azlığı gibi sıkıntılar yaşanır.
2. Protein yönünden zengin besinlerin vücudumuz için yararları nelerdir?
Çözüm:
Metnin ikinci bölümünde, “Kahvaltıda Tüketilmesi Gereken Besinler” kısmında şöyle yazıyor: “Süt, yumurta, peynir gibi besinler protein yönünden zengin olduklarından kan şekerini düzenleyerek yorgunluk, açlık gibi duyguların önlenmesinde etkili olurlar.“
Sonuç:
Protein yönünden zengin besinler, kan şekerini düzenleyerek yorgunluk ve açlık gibi duyguların önlenmesinde etkili olurlar.
3. Sebze ve meyve yemenin sağlığımız için önemi nedir?
Çözüm:
Yine “Kahvaltıda Tüketilmesi Gereken Besinler” kısmında şöyle bir ifade var: “Vitaminler bakımından zengin olan meyve ve sebzeler… kahvaltıda yer almalıdır. Bu yiyecekler kahvaltıda tüketilen besinlerin vücudumuz için daha da yararlı olmasını sağlarlar.“
Sonuç:
Sebze ve meyve yemek, vitaminler bakımından zengin oldukları için kahvaltıda tüketilen diğer besinlerin vücudumuz için daha da yararlı olmasını sağlar.
4. Kahvaltıda içilebilecek en sağlıklı içecek nedir? Neden?
Çözüm:
Metni dikkatlice incelediğimizde, “en sağlıklı içecek” diye bir ifade geçmediğini görüyoruz. Ancak metinde “süt”ün protein yönünden zengin olduğu ve “mutlaka süt, sebze ve meyve tüketilmelidir” dendiği belirtiliyor. Süt aynı zamanda bir içecektir ve faydaları açıkça belirtilmiştir.
Sonuç:
Metinde doğrudan “en sağlıklı içecek” belirtilmese de, protein yönünden zengin olduğu ve kan şekerini düzenleyerek yorgunluk ile açlığı önlediği için “süt” önemli bir içecektir. Ayrıca metinde “mutlaka tüketilmelidir” ifadesiyle önemi vurgulanmıştır.
5. Siz metinde verilen kahvaltı örneklerinden hangisini seçersiniz? Neden?
Çözüm:
Bu soru senin kişisel tercihine kalmış, ama cevabını metindeki bilgilere dayandırmalısın. Metinde proteinli besinler (süt, yumurta, peynir), vitaminli sebze ve meyveler, tahıl ürünleri ve çorbalar gibi örnekler verilmiş.
Sonuç:
Ben kahvaltıda protein yönünden zengin olan süt, yumurta ve peynir üçlüsünü seçerdim. Çünkü metinde bu besinlerin kan şekerini düzenleyerek yorgunluk ve açlık gibi duyguların önlenmesinde etkili olduğu belirtiliyor. Bu sayede güne daha zinde ve enerjik başlayabilirim.
3. ETKİNLİK
Okuduğunuz metnin konusunu ve ana fikrini aşağıya yazınız.
Bu bölümde metnin neyden bahsettiğini (konu) ve bize asıl ne mesaj vermek istediğini (ana fikir) bulacağız. Konu genellikle bir-iki kelimeyle ifade edilebilirken, ana fikir daha uzun ve açıklayıcı bir cümle olur.
- Metin Konusu
Adım 1: Metnin genel olarak neden bahsettiğini düşünelim. Tüm metin neyin etrafında dönüyor?
Metin baştan sona kahvaltının önemini, kahvaltı yapılmadığında neler olduğunu ve sağlıklı bir kahvaltıda nelerin olması gerektiğini anlatıyor. Yani ana tema “kahvaltı” ve “faydaları”.
Sonuç:
Metin Konusu: Kahvaltının önemi ve kahvaltıda tüketilmesi gereken besinler.