Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle beraber “Lokman Hekim’in Masalı” adlı metin üzerindeki soruları adım adım çözeceğiz. Unutma, her soruyu dikkatlice okuyup, cevabını metinden bulmaya çalışacağız. Hazırsan başlayalım!
***
4. ETKİNLİK
Okuduğunuz “Lokman Hekim’in Masalı” adlı metnin yapı unsurlarını belirleyerek aşağıya yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bir metnin yapı unsurları dediğimizde aklımıza yer, zaman, kişiler/varlıklar ve olay örgüsü gelmeli. Şimdi metni tekrar okuyalım ve bu unsurları tek tek bulalım:
Adım 1: Metnin Adı
Bu zaten soruda bize verilmiş, değil mi? Metnin adı: Lokman Hekim’in Masalı
Adım 2: Yer
Metinde olayların nerede geçtiği çok açık bir şekilde belirtilmiş. Hadi bulalım:
- “yurdumuzun güneyinde, Adana ilinde”
- “Çukurova”
- “Misis kasabası”
- “Seyhan’a, Ceyhan’a” (Nehirlerden bahsediliyor)
- “bahçeler”
Bu bilgileri toparlarsak:
Yer:
- Adana ili (genel bölge)
- Çukurova (verimli topraklar)
- Misis kasabası (Lokman Hekim’in yaşadığı yer)
- Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin çevresi
- Lokman Hekim’in bahçeleri, tepeler, su boyları
Adım 3: Zaman
Olayların ne zaman geçtiğini bulalım. Masallar genellikle belirli bir tarih vermez, daha çok genel bir zaman diliminden bahseder:
- “Bir varmış, bir yokmuş.” (Masalların klasik başlangıcı, belirsiz bir geçmiş zamanı ifade eder.)
- “Çok çok zaman önce”
- “her sabah” (Bu, Lokman Hekim’in günlük rutinini anlatır, genel zamanın içinde geçen bir alışkanlıktır.)
Bu bilgileri toparlarsak:
Zaman:
- Çok çok zaman önce (Belirsiz bir geçmiş zaman)
- Her sabah (Lokman Hekim’in günlük rutinleri)
Adım 4: Kişiler/Varlıklar
Hikayedeki insanları ve diğer önemli varlıkları belirleyelim. Metinde kimlerden bahsediliyor:
- Lokman Hekim (Ana kahramanımız)
- Derman istemeye, ilaç bulmaya gelenler (Lokman Hekim’e başvuran insanlar)
- Çeşitli bitkiler, kır çiçekleri, dal çiçekleri, papatyalar, nergisler, gelincikler, güller, naneler, kekikler, karpuz, kavun, meyve yaprakları (Lokman Hekim’in şifa bulduğu ve üzerinde çalıştığı varlıklar)
Bu bilgileri toparlarsak:
Kişiler/Varlıklar:
- Lokman Hekim
- Derman arayan insanlar
- Çeşitli şifalı bitkiler (papatya, nergis, gelincik, gül, nane, kekik vb.)
Adım 5: Olay Örgüsü
Şimdi de hikayede yaşanan olayları kısaca özetleyelim. Metinde Lokman Hekim’in hayatı ve çalışmaları anlatılıyor:
Olay Örgüsü:
Çok eski zamanlarda, yurdumuzun güneyindeki Adana ve Çukurova bölgesinde Lokman Hekim adında biri yaşarmış. Lokman Hekim, Çukurova’nın bereketli topraklarında dolaşarak insanlara faydalı olmak için çalışırmış. Özellikle Misis kasabasında yaptığı ilaçlarla ünü “yedi iklim dört bucağa” yayılmış ve binlerce kişi ondan şifa bulmak için gelirmiş. Lokman Hekim, her sabah evinden çıkar çıkmaz Seyhan ve Ceyhan nehirlerine “Günaydın!” der, sonra boyunu aşan çeşitli bitkilerin arasına dalar. Orada renk renk kır çiçeklerini, dal çiçeklerini, papatyaları, nergisleri, gelincikleri, gülleri, naneleri ve kekikleri dikkatle inceleyerek şifa kaynağı olan ilaçları bulur ve derman arayanlara yardımcı olurmuş.
***
5. ETKİNLİK
Okuduğunuz metindeki gerçek ve kurgusal unsurları belirleyiniz. Belirlediğiniz gerçek ve kurgusal unsurları aşağıya yazınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte metindeki gerçek (yani hayatta var olan, olabilecek) ve kurgusal (yani hayal ürünü, masalsı) unsurları ayıracağız. Bir masal olduğu için hem gerçekçi detaylar hem de masalsı abartılar bir arada bulunur. Hadi, dikkatlice ayıralım!
Adım 1: Gerçek Unsurları Belirleme
Metinde gerçek hayatta karşılığı olan veya olabilecek şeyleri bulalım:
- Coğrafi Yerler: Adana ili, Çukurova, Misis kasabası, Seyhan ve Ceyhan nehirleri. (Bunlar Türkiye’de gerçekten var olan yerlerdir.)
- Bitkiler ve Tarım Ürünleri: Pamuk, buğday, karpuz, kavun, papatya, nergis, gelincik, gül, nane, kekik. (Bunlar doğada bulunan, bilinen bitkiler ve ürünlerdir.)
- Meslek ve İnsan Faaliyetleri: Lokman Hekim’in “hekim” olması, ilaç yapması, derman arayan insanlar olması. (Hekimlik ve şifa arayışı gerçek hayatta da vardır.)
- Doğal Ortamlar: Bahçeler, tepeler, su boyları. (Bunlar da gerçek ortamlardır.)
Bu bilgileri toparlarsak:
Gerçek Unsurlar:
- Adana ili, Çukurova, Misis kasabası gibi coğrafi yerler
- Seyhan ve Ceyhan nehirleri
- Pamuk, buğday, karpuz, kavun gibi tarım ürünleri
- Papatya, nergis, gelincik, gül, nane, kekik gibi bilinen şifalı bitkilerin varlığı
- Hekimlik mesleği ve insanların şifa arayışı
Adım 2: Kurgusal Unsurları Belirleme
Şimdi de metinde masalsı, abartılı veya gerçek dışı olan şeyleri bulalım:
- Masal Başlangıcı: “Bir varmış, bir yokmuş.” ve “Çok çok zaman önce” ifadeleri. (Bu, doğrudan bir masal anlatımına işaret eder ve olayların gerçek dışı, belirsiz bir zamanda geçtiğini gösterir.)
- Abartılı Ün: Lokman Hekim’in ününün “yedi iklim dört bucağı tutması”. (Bu, bir kişinin şöhretinin çok büyük bir alana yayıldığını anlatan abartılı bir ifadedir, gerçekte bu kadar geniş bir alanı kapsamak çok zor ve masalsıdır.)
- Lokman Hekim’in Efsanevi Bilgisi: Metinde Lokman Hekim’in tüm bitkilerin şifasını bildiği ve her derde deva bulduğu iması. Gerçekte bir insanın tüm bitkilerin şifa özelliklerini bu kadar kapsayıcı bilmesi ve her derde deva bulması mümkün değildir. Bu, masalsı bir güç atfetmektir ve Lokman Hekim efsanesinin bir parçasıdır.
Bu bilgileri toparlarsak:
Kurgusal Unsurlar:
- Metnin “Bir varmış, bir yokmuş” gibi masal başlangıcıyla başlaması ve zamanın “çok çok zaman önce” olarak belirtilmesi
- Lokman Hekim’in ününün “yedi iklim dört bucağı” tutması gibi abartılı ifadeler
- Lokman Hekim’in tüm bitkilerin şifasını bilmesi ve her derde deva bulması (Masalsı ve efsanevi bir özellik)
İşte bu kadar! Metni dikkatlice okuyarak hem yapı unsurlarını hem de gerçek ve kurgusal öğelerini başarıyla ayırmış olduk. Aferin sana!