Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencim,
Bugün seninle Türkçe ve matematik derslerinden harika sorular çözeceğiz. Deyimler ve grafik yorumlama konularını pekiştireceğiz. Sakın çekinme, anlamadığın yer olursa tekrar sorabilirsin. Hadi başlayalım!
B. Aşağıdaki cümleleri, harf ile verilen deyimlerle eşleştirerek harfleri yay ayraçların içine yazınız.
Deyimler, dilimizin zenginliğini gösteren, genellikle gerçek anlamından farklı bir anlam taşıyan kalıplaşmış söz öbekleridir. Bu soruda, deyimlerin anlamlarını bulup doğru deyimle eşleştireceğiz.
1. Karşısındakine dokunacak ya da kötü bir sonuç doğuracak söz söylemek.
Çözüm:
Adım 1: Tanımı dikkatlice okuyalım. “Karşısındakini incitecek, kötü bir sonuç doğuracak söz söylemek” ne anlama geliyor? Yani ağzımızdan çıkan bir sözle birini kırmak veya hoş olmayan bir duruma yol açmak.
Adım 2: Verilen deyimlere bakalım:
- a) Taş kesilmek: Çok şaşırmak, donup kalmak.
- b) Çam devirmek: Pot kırmak, uygunsuz bir söz söylemek.
- c) Kuyruğuna basmak: Birini kızdırmak, hassas noktasına dokunmak.
- ç) Tadını kaçırmak: Bir şeyi tatsız bir hale getirmek.
- d) Fırsat kollamak: Uygun zamanı beklemek.
- e) Tadında bırakmak: Bir şeyi tam kararında bitirmek.
Adım 3: “Karşısındakine dokunacak ya da kötü bir sonuç doğuracak söz söylemek” tanımı en iyi “çam devirmek” deyimine uyuyor. Çünkü çam devirmek, genellikle bilmeden veya düşünmeden söylenen bir sözle bir ortamı bozmak, birini kırmak demektir.
Sonuç: ( b )
2. Yapmak istediği bir iş için uygun zaman veya bir durum beklemek.
Çözüm:
Adım 1: Tanıma odaklanalım. “Bir iş için uygun zamanı beklemek” ne demektir? Yani acele etmeyip doğru anı yakalamaya çalışmak.
Adım 2: Deyimleri tekrar gözden geçirelim.
Adım 3: Bu tanıma uyan deyim, “fırsat kollamak”tır. Fırsat kollamak, bir şeyi yapmak için en iyi zamanı veya durumu dikkatle beklemek anlamına gelir.
Sonuç: ( d )
3. Çok şaşırıp ne yapacağını, ne söyleyeceğini bilememek, sesini çıkaramaz olmak.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanım, bir olay karşısında insanın adeta donup kalmasını, şaşkınlıktan hareket edememesini ve konuşamamasını anlatıyor.
Adım 2: Deyimlere bakarsak, “taş kesilmek” deyimi, bu durumu çok güzel ifade eder. Tıpkı bir heykel gibi hareketsiz ve konuşamaz hale gelmek demektir.
Sonuç: ( a )
4. Birini incitip saldırıda bulunmasına yol açmak, tahrik etmek.
Çözüm:
Adım 1: Burada birini bilerek veya bilmeyerek kızdırıp onun tepki göstermesine neden olma durumu var. Birinin hassas bir noktasına dokunmak gibi düşünebiliriz.
Adım 2: Deyimler arasında “kuyruğuna basmak” deyimi, tam da bu anlama gelir. Birinin canını sıkan, onu kızdıran bir konuya değinmek, onu kışkırtmak demektir.
Sonuç: ( c )
5. Güzel giden bir şeyi tatsız bir duruma sokacak ölçüsüzlüğe vardırmak.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanım, başlangıçta iyi olan bir durumun, sonradan yapılan yanlış bir hareket ya da aşırıya kaçma yüzünden kötüleşmesini anlatıyor. Yani her şey yolundayken bir anda keyfinin kaçması.
Adım 2: Deyimler arasında “tadını kaçırmak” deyimi, bu durumu en iyi şekilde açıklar. Örneğin, çok güzel bir sohbete katılırken birden gereksiz bir yorum yapmak ve sohbetin keyfini bozmak gibi.
Sonuç: ( ç )
—
C. Aşağıda Erben’in kumbarasında bir yılda biriktirdiği para miktarının grafiği verilmiştir. Verilen cümlelerden doğru olanların yanına “D”, yanlış olanların yanına “Y” yazınız.
Bu bölümde, sütun grafiğini dikkatlice inceleyerek verilen cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğunu bulacağız. Önce her ay ne kadar para biriktirildiğini grafikten okuyalım:
- Ocak: 35 TL
- Şubat: 15 TL
- Mart: 30 TL
- Nisan: 25 TL
- Mayıs: 20 TL
- Haziran: 20 TL
- Temmuz: 25 TL
- Ağustos: 15 TL
- Eylül: 10 TL
- Ekim: 25 TL
- Kasım: 35 TL
- Aralık: 30 TL
Şimdi her cümleyi tek tek inceleyelim:
1. Ocak ayında şubat ayından daha çok para biriktirmiştir.
Çözüm:
Adım 1: Ocak ayında biriktirilen paraya bakalım: 35 TL.
Adım 2: Şubat ayında biriktirilen paraya bakalım: 15 TL.
Adım 3: Ocak ayındaki para (35 TL), Şubat ayındaki paradan (15 TL) daha fazla mı? Evet, 35 > 15.
Sonuç: ( D )
2. En çok parayı temmuz ayında biriktirmiştir.
Çözüm:
Adım 1: Temmuz ayında biriktirilen paraya bakalım: 25 TL.
Adım 2: Grafikteki en yüksek sütunlara bakalım. Ocak ve Kasım aylarında 35 TL biriktirilmiş. Diğer aylarda daha az.
Adım 3: Temmuz ayındaki 25 TL, en yüksek miktar olan 35 TL’den daha azdır. Yani Erben en çok parayı Temmuz ayında biriktirmemiştir.
Sonuç: ( Y )
3. En az parayı eylül ayında biriktirmiştir.
Çözüm:
Adım 1: Eylül ayında biriktirilen paraya bakalım: 10 TL.
Adım 2: Grafikteki tüm sütunlara göz gezdirelim ve en düşük değeri bulmaya çalışalım. Görüyoruz ki en kısa sütun Eylül ayına ait ve değeri 10 TL.
Adım 3: Bu durumda, Erben gerçekten de en az parayı Eylül ayında biriktirmiştir.
Sonuç: ( D )
4. Aralık ayında kasım ayından daha çok para biriktirmiştir.
Çözüm:
Adım 1: Aralık ayında biriktirilen paraya bakalım: 30 TL.
Adım 2: Kasım ayında biriktirilen paraya bakalım: 35 TL.
Adım 3: Aralık ayındaki para (30 TL), Kasım ayındaki paradan (35 TL) daha fazla mı? Hayır, 30 < 35. Yani daha az biriktirmiştir.
Sonuç: ( Y )
5. Erben’in mart ve aralık aylarında biriktirdiği para eşittir.
Çözüm:
Adım 1: Mart ayında biriktirilen paraya bakalım: 30 TL.
Adım 2: Aralık ayında biriktirilen paraya bakalım: 30 TL.
Adım 3: Mart ayındaki para (30 TL) ile Aralık ayındaki para (30 TL) birbirine eşit mi? Evet, 30 = 30.
Sonuç: ( D )