Merhaba sevgili öğrencim, 8. sınıf Türkçe dersinde karşına çıkabilecek bu güzel soruları adım adım, senin anlayabileceğin bir dille çözelim. Hazırsan başlayalım!
Kahve Makinesi Kullanma Kılavuzu
Aşağıda bir kahve makinesine ait kullanma kılavuzunun aşamaları karışık bir şekilde verilmiştir. Doğru bir sıralama ile noktalı alana yazınız.
- a) Yapacağınız kahve miktarına göre ön panoda bulunan tek kişilik veya çift kişilik düğmelerine basınız.
- b) Kullanacağınız fincanın büyüklüğüne göre ön panoda bulunan küçük, orta veya büyük fincan düğmelerine basınız.
- c) Fişi prize takınız.
- ç) Makinenin bitiş uyarısıyla kahvelerinizi fincanlarınıza boşaltınız.
- d) Açma-kapama düğmesine basınız.
- e) Su haznesine su ekleyiniz.
- f) Pişirme haznesine kahveyi koyunuz.
- g) Pişirme haznesini makineye yerleştiriniz.
Şimdi bu karışık adımları mantıklı bir sıraya sokalım. Bir kahve makinesini kullanırken ne yaparız, sırasıyla düşünelim.
Çözüm:
Adım 1: Bir elektronik aleti kullanmaya başlamadan önce yapacağımız ilk şey onu prize takmaktır. O yüzden c) Fişi prize takınız. ilk adımımız olacak.
Adım 2: Fişi taktıktan sonra makineyi çalıştırmak için açma-kapama düğmesine basarız. Yani d) Açma-kapama düğmesine basınız. ikinci adımımız.
Adım 3: Makineyi açtık. Kahve yapmak için suya ihtiyacımız var, değil mi? O zaman su haznesine su eklemeliyiz. e) Su haznesine su ekleyiniz. sıradaki adım.
Adım 4: Suyu koyduktan sonra, kahvemizi pişireceğimiz hazneyi makineye yerleştirmemiz gerekir. g) Pişirme haznesini makineye yerleştiriniz. dördüncü adım.
Adım 5: Pişirme haznesi yerinde olduğuna göre, şimdi kahvemizi bu hazneye koyabiliriz. f) Pişirme haznesine kahveyi koyunuz. beşinci adım.
Adım 6: Kahvemizi de koyduk. Şimdi makineye kaç kişilik kahve istediğimizi söylemeliyiz. Tek kişilik mi, çift kişilik mi? a) Yapacağınız kahve miktarına göre ön panoda bulunan tek kişilik veya çift kişilik düğmelerine basınız. altıncı adım.
Adım 7: Kahve miktarı tamam, şimdi de fincanımızın büyüklüğüne göre ayar yapmalıyız ki kahve taşmasın veya az gelmesin. b) Kullanacağınız fincanın büyüklüğüne göre ön panoda bulunan küçük, orta veya büyük fincan düğmelerine basınız. yedinci adım.
Adım 8: Tüm ayarları yaptık, kahvemiz pişti. Makine “bitti” uyarısı verdiğinde kahvemizi fincanlarımıza boşaltabiliriz. ç) Makinenin bitiş uyarısıyla kahvelerinizi fincanlarınıza boşaltınız. son adımımız.
Sonuç:
- c) Fişi prize takınız.
- d) Açma-kapama düğmesine basınız.
- e) Su haznesine su ekleyiniz.
- g) Pişirme haznesini makineye yerleştiriniz.
- f) Pişirme haznesine kahveyi koyunuz.
- a) Yapacağınız kahve miktarına göre ön panoda bulunan tek kişilik veya çift kişilik düğmelerine basınız.
- b) Kullanacağınız fincanın büyüklüğüne göre ön panoda bulunan küçük, orta veya büyük fincan düğmelerine basınız.
- ç) Makinenin bitiş uyarısıyla kahvelerinizi fincanlarınıza boşaltınız.
Çoktan Seçmeli Sorular
1. Kapalı Çarşı’nın yıllardır oradaki esnafa bile yabancı gelen gizemli tarafları tablolaştırır. ………………………………….. çarşının yerlileri sanatçının tuvallerinde tanırlar mekânlarını, dükkânlarını.
Parçada boş bırakılan yere, geçiş ve bağlantı ifadelerinden hangisi getirilmelidir?
A) Başka bir deyişle
B) İlk olarak
C) Oysaki
D) Son olarak
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu tür sorularda boşluktan önceki ve sonraki cümlelerin anlam ilişkisine dikkat etmeliyiz. İlk cümlede Kapalı Çarşı’nın gizemli taraflarından bahsediyor. İkinci cümlede ise çarşının yerlilerinin bu mekânları sanatçının tablolarında tanıdıklarını söylüyor. Yani ikinci cümle, ilk cümlede anlatılan durumu farklı bir ifadeyle, daha açıklayıcı bir şekilde tekrar ediyor gibi duruyor.
- A) Başka bir deyişle: Bu ifade, söylenen bir şeyi farklı kelimelerle, daha anlaşılır bir şekilde anlatmak için kullanılır. Burada da ilk cümlede bahsedilen “gizemli tarafların tablolaştırılması” durumunun, “çarşı yerlilerinin mekânlarını sanatçının tuvallerinde tanıması” olarak açıklandığını görüyoruz. Bu, tam da “başka bir deyişle” ifadesinin görevidir.
- B) İlk olarak: Bu ifade, bir sıralama yaparken, bir olayın veya durumun başlangıcını belirtmek için kullanılır. Metinde böyle bir sıralama ya da başlangıç durumu yok.
- C) Oysaki: Bu ifade, bir karşıtlık, zıtlık veya beklenenin aksine bir durum belirtmek için kullanılır. Metindeki iki cümle arasında bir zıtlık ilişkisi bulunmuyor.
- D) Son olarak: Bu ifade, bir sıralamanın veya listenin bitimini belirtmek için kullanılır. Metinde böyle bir sıralama söz konusu değil.
Gördüğün gibi, boşluktan sonraki cümle, boşluktan önceki cümlenin ne anlama geldiğini, nasıl gerçekleştiğini açıklıyor. Bu durumda “başka bir deyişle” ifadesi en uygun olandır.
Sonuç: A) Başka bir deyişle
2. Yatağın altında yeşil, tahtadan bir sandık duruyordu. Onu açtı. Az daha sevincimden haykıracaktım. Annemin İstanbul’dan gönderdiği hediyelerin içinden çıkan kaşağı pırıl pırıl parlıyordu. Hemen kaptım. Tosun’un yanına koştum. Karnına sürtmek istedim. Rahat durmuyordu. Galiba acıtıyor, dedim.
Metinde aşağıdaki yapı unsurlarından hangisi yoktur?
A) Mekân
B) Olay örgüsü
C) Şahıs kadrosu
D) Zaman
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bir hikayenin veya metnin yapı unsurları; olay örgüsü, şahıs kadrosu, mekân (yer) ve zamandır. Şimdi bu metni tek tek inceleyelim ve hangi unsurun olmadığını bulalım.
- A) Mekân (Yer): Metinde “Yatağın altında” ifadesi geçiyor. Bu bize olayın geçtiği yeri, yani bir odayı veya evi düşündürüyor. Ayrıca “Tosun’un yanına koştum” ifadesi de bir yer değişikliği, bir mekân içinde hareket olduğunu gösteriyor. Demek ki mekân unsuru bu metinde var.
- B) Olay örgüsü: Metinde olaylar birbiri ardına sıralanmış. Önce sandık duruyor, sonra açılıyor, içinden kaşağı çıkıyor, ben kaşağıyı alıyorum, Tosun’a koşuyorum, karnına sürtmek istiyorum ama Tosun rahat durmuyor ve ben “acıtıyor” diyorum. Bu, belli bir sıraya göre gelişen olaylar zinciridir. Yani olay örgüsü de var.
- C) Şahıs kadrosu: Metinde olayı anlatan bir “ben” var (“haykıracaktım”, “kaptım”, “koştum”, “dedim”). Ayrıca “Tosun” adında bir karakter (büyük ihtimalle bir hayvan) ve “Annemin İstanbul’dan gönderdiği” ifadesiyle annenin varlığı da dolaylı olarak belirtilmiş. Yani şahıs kadrosu da mevcut.
- D) Zaman: Metni dikkatlice okuduğumuzda, olayların ne zaman geçtiğine dair (örneğin; bir sabah, dün, geçen yaz, akşamüstü, bir zamanlar gibi) hiçbir bilgi verilmediğini görüyoruz. Olaylar sadece peş peşe anlatılmış, ama hangi günün hangi saati, hangi mevsimde veya hangi yılda geçtiği belirtilmemiş. Bu yüzden zaman unsuru metinde yoktur.
Bu durumda, metinde eksik olan yapı unsuru “Zaman”dır.
Sonuç: D) Zaman