Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle “Memleketin Hayatı Söz Konusu” adlı çok önemli ve duygu dolu bir metni inceleyeceğiz. Bu metin, Sakarya Savaşı sırasında Mustafa Kemal Atatürk’ün yaşadığı bir olayı anlatıyor. Soruları dikkatlice okuyup, metinden yola çıkarak adım adım cevaplayalım. Hazır mısın? Başlayalım!
1. Mustafa Kemal, ne zaman ve nasıl yaralanmıştır?
Sevgili öğrencim, bu soruda Mustafa Kemal Atatürk’ün ne zaman ve hangi şartlarda yaralandığını bulmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda bu bilgilere kolayca ulaşabiliriz.
Adım 1: Metinde yaralanma olayının geçtiği zamanı bulalım.
Metnin başında “Eylül, 1921… Sakarya Savaşı’nın en zorlu günleri…” ifadesi yer alıyor. Demek ki olay Eylül 1921 tarihinde gerçekleşmiş.
Adım 2: Yaralanma şeklini, yani “nasıl” sorusunun cevabını bulalım.
Metinde şöyle yazıyor: “Düşmanın aniden başlayan bir hava bombardımanı sırasında, yakınlara düşen bir bomba Mustafa Kemal’in atını ürküttü. Bütün dikkati, düşman siperlerinde olan Mustafa Kemal, ayağının üzengiden kayması sonucu yere düştü. Hemen Ankara Askerî Hastanesi’ne kaldırılan Mustafa Kemal’in kaburga kemiklerinde kırık vardı. Ciğerleri zedeleyen kırıklar, soluk almasını zorlaştırıyordu.”
Şimdi bu bilgileri toparlayıp cevabımızı yazalım:
Sonuç:
Mustafa Kemal, Eylül 1921 tarihinde, Sakarya Savaşı sırasında düşman hava bombardımanı yüzünden atının ürkmesiyle ayağının üzengiden kayıp yere düşmesi sonucu yaralanmıştır. Bu düşüşle kaburga kemiklerinde kırıklar meydana gelmiş ve ciğerleri zedelendiği için soluk alması zorlaşmıştır.
2. Mustafa Kemal, neden cephede olması gerektiğini söylemiştir?
Bu soru, Mustafa Kemal’in vatan sevgisini ve liderlik ruhunu anlamamız için çok önemli. Metinde doktorlarla arasında geçen diyalog, bize bu konuda ipuçları veriyor.
Adım 1: Doktorların ne söylediğini ve Mustafa Kemal’in buna nasıl tepki verdiğini bulalım.
Metinde “Tedaviyi başlatan doktorlar, evinde dinlenmesi gerektiğini söyleyince, Mustafa Kemal, ‘Hayır,’ dedi. ‘cephede olmalıyım.'” ifadeleri var. Yani doktorlar dinlenmesini istemiş ama o cephede kalmakta ısrar etmiş.
Adım 2: Mustafa Kemal’in cephede kalma ısrarının asıl nedenini açıklayan sözlerini bulalım.
Doktorlar onu uyarmak istemiş: “Paşam, hayatınız söz konusu…” Mustafa Kemal ise bu uyarıya karşılık “Acısı yüzünden okunan alçılar içindeki Mustafa Kemal, yine ‘Hayır,’ dedi, ‘benim değil… memleketin hayatı söz konusu!‘” diye cevap vermiş.
Bu sözler, onun neden cephede olması gerektiğini çok güzel anlatıyor. Kendi canından çok milletinin geleceğini düşündüğünü görüyoruz.
Sonuç:
Mustafa Kemal, doktorlar evinde dinlenmesini söylemesine rağmen “Hayır, cephede olmalıyım.” demiştir. Doktorlar hayatının tehlikede olduğunu belirtince de, “Benim değil, memleketin hayatı söz konusu!” diyerek kendi canından çok vatanın, milletin kurtuluşunun önemli olduğunu ve bu zorlu günlerde bir komutan olarak cephede bulunmasının hayati bir görev olduğunu vurgulamıştır.
3. Metnin türü nedir? Metnin türünü nasıl belirlediğinizi açıklayınız.
Metin türleri, bir yazının hangi amaçla yazıldığını, içeriğini ve dilini belirler. Bu soruda da “Memleketin Hayatı Söz Konusu” metninin hangi türde olduğunu bulup, bu türe neden karar verdiğimizi açıklamalıyız.
Adım 1: Metnin genel içeriğini ve yazılış amacını düşünelim.
Metin, Mustafa Kemal Atatürk’ün Sakarya Savaşı’nda yaşadığı gerçek bir olayı, onun sözlerini ve duygularını aktarıyor. Yani yaşanmış bir olayı anlatıyor.
Adım 2: Metnin sonunda yer alan yazar ve eser bilgisine bakalım.
Metnin sonunda “Celal Bayar – Atatürk’ten Hatıralar” yazıyor. Buradaki “Hatıralar” kelimesi, metnin türü hakkında bize çok büyük bir ipucu veriyor!
Adım 3: Anı (Hatıra) türünün özelliklerini hatırlayalım ve metinle karşılaştıralım.
Bir metnin anı (hatıra) olabilmesi için genellikle şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Gerçek yaşanmış bir olayı anlatır.
- Olayın üzerinden belli bir süre geçtikten sonra kaleme alınır.
- Yazar, olayları kendi bakış açısıyla, duygu ve düşüncelerini de katarak anlatır.
- Genellikle önemli şahsiyetlerin veya toplumun dikkatini çeken olayların anlatıldığı metinlerdir.
İncelediğimiz metin de tüm bu özellikleri taşıyor. Mustafa Kemal gibi önemli bir şahsiyetin yaşadığı gerçek bir olay, Celal Bayar tarafından, “Hatıralar” başlığı altında, kendi gözlemleri ve aktarımlarıyla sunulmuş.
Sonuç:
Bu metnin türü anı (hatıra)dır.
Bu türü belirlerken şunlara dikkat ettim:
- Metin, Mustafa Kemal gibi tarihi bir şahsiyetin yaşadığı gerçek bir olayı anlatıyor.
- Olaylar, metinde kronolojik bir sırayla (zaman akışına uygun) aktarılmış.
- Yazarın (Celal Bayar) metni “Atatürk’ten Hatıralar” adlı eserinden aldığı belirtilmiştir. “Hatıralar” kelimesi, metnin türünü doğrudan ifade etmektedir.
- Metinde anlatılan olay, yazarın kendi gözlemleri ve duygusal yorumlarıyla harmanlanarak sunulmuştur. Bu da anı türünün öznel bir anlatım taşıdığını gösterir.
Umarım bu açıklamalar, metni ve soruları daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, her metnin bize anlatmak istediği bir şeyler vardır ve biz de dikkatli okuyarak onları ortaya çıkarabiliriz. Tebrikler!