Sevgili öğrencim,
Bugün seninle birlikte Güreş şiiriyle ilgili bir etkinliği ve soruları çözeceğiz. Şiiri dikkatlice okuyup, kelimelerin anlamlarını tahmin edecek ve şiirdeki mesajları bulacağız. Hazırsan, başlayalım!
1. ETKİNLİK
Okuduğunuz şiirden alınan aşağıdaki dizelerde altı çizili olarak verilen kelimelerin anlamlarını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Anlamını öğrendiğiniz yeni kelime/kelime gruplarını sözlüğünüze yazınız. Öğrendiğiniz kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Ha bire yiğitler, koşun, kavrayın,
Tahmini Anlamı: Güçlü, cesur, kahraman kimseler; özellikle güreşçiler gibi mücadele eden kişiler.
Cümlem: Meydandaki yiğitler, er meydanında kıran kırana bir mücadele verdi.
Davullar çalınsın ulu divanda.
Tahmini Anlamı: Burada, güreşin yapıldığı büyük ve önemli meydan ya da toplanma alanı. Genellikle eski zamanlarda devlet işlerinin görüşüldüğü yer anlamında da kullanılır.
Cümlem: Eski zamanlarda önemli kararlar divanda alınırdı. (Şiirdeki bağlamla: Davullar çalarken tüm güreşçiler ulu divanda toplandı.)
Alta geldim diye erinme yiğit,
Tahmini Anlamı: Üşenme, çekinme, utanma, sakınma.
Cümlem: Hedeflerine ulaşmak için çalışmaktan asla erinme.
Şad olun yiğitler iki cihanda.
Tahmini Anlamı: Mutlu olun, sevinin.
Cümlem: Düğün haberini duyan herkes şad oldu.
Şakırım, coşarım, nara atarım,
Tahmini Anlamı: Neşeyle, sevinçle ses çıkarmak, şarkı söylemek (kuşlar gibi). Burada şairin coşkulu sesini anlatıyor.
Cümlem: Bahar sabahlarında kuşlar penceremde şakırır.
Öğerim yiğidi, alkış tutarım,
Tahmini Anlamı: Övmek, birinin iyi yönlerini anlatarak yüceltmek.
Cümlem: Öğretmenimiz, derslerinde başarılı olan öğrencileri her zaman öğerdi.
2. ETKİNLİK
Aşağıdaki soruları okuduğunuz şiire göre cevaplayınız.
1. Şiirde yiğitler neye benzetilmektedir?
Sevgili öğrencim, şiire dikkatlice baktığımızda, şair yiğitlerin nasıl olması gerektiğini anlatırken benzetmeler kullanmış.
Çözüm:
- Şiirin ikinci dizesinde “Koç gibi dolanın” ifadesi geçiyor. Burada yiğitler koça benzetiliyor.
- Şiirin yedinci dizesinde ise “Atılın aslanlar gibi kükreşin” deniyor. Burada da yiğitler aslanlara benzetiliyor.
Sonuç: Şiirde yiğitler koçlara ve aslanlara benzetilmektedir.
2. Şair yiğitlerden ne yapmalarını istemektedir?
Şair, yiğitlerin güreş meydanındaki davranışlarını ve duruşlarını anlatırken onlardan birçok şey yapmalarını istiyor. Hadi şiire bir daha göz atalım.
Çözüm:
- “Ha bire yiğitler, koşun, kavrayın,“
- “Koç gibi dolanın, dönün meydanda!“
- “Ağırda yanaşın, birden uğrayın,“
- “Bir orda kapışın, bir de bu yanda.“
- “Enseden, kürekten tutun, girişin,“
- “Durmayın hakkını verin güreşin,“
- “Atılın aslanlar gibi kükreşin,“
- “Alta geldim diye erinme yiğit,” (yani yenilgiden yılmayın, vazgeçmeyin)
- “Şad olun yiğitler iki cihanda.” (yani mutlu olun)
Sonuç: Şair yiğitlerden cesurca koşup rakibi kavramalarını, koç gibi dolanıp dönmelerini, ağırbaşlı ama aniden yanaşıp kapışmalarını, rakibin ensesinden ve küreğinden tutup girişmelerini, güreşin hakkını vermelerini, aslanlar gibi atılıp kükremelerini, yenilgiden yılmamalarını ve her iki dünyada da mutlu olmalarını istemektedir. Kısacası, şair yiğitlerden cesurca ve coşkuyla güreşmelerini, mücadeleden vazgeçmemelerini istemektedir.
3. “Sizi seyretmeye göğüs gelir dar” dizesiyle ne anlatılmak istenmektedir?
Bu soru biraz kafa karıştırıcı olabilir, çünkü dikkat edersen, sana verdiğim “Güreş” şiirinde “Sizi seyretmeye göğüs gelir dar” diye bir dize bulunmuyor. Bu dize, muhtemelen bu şiirin tamamından ya da başka bir şiirden alınmış olabilir.
Çözüm: Sana verilen metindeki “Güreş” şiirinde “Sizi seyretmeye göğüs gelir dar” dizesi yer almamaktadır. Bu nedenle, bu dizeyi doğrudan şiirdeki bağlamına göre açıklayamayız. Ancak genel olarak bu tür bir ifade, izlenen şeyin o kadar etkileyici, heyecan verici veya büyük olduğunu anlatır ki, izleyenin içi içine sığmaz, göğsü daralır, yani çok büyük bir hayranlık veya coşku hisseder anlamına gelir.
Sonuç: Sana verilen şiirde bu dize bulunmadığı için, şiire göre bir açıklama yapamıyoruz.
4. “Alta geldim diye erinme yiğit, / Üste geldim diye sevinme yiğit” dizeleriyle ne anlatılmak istenmektedir?
Aynı üçüncü soruda olduğu gibi, bu soruda da bir dize eksikliği var. Şiirimizde sadece “Alta geldim diye erinme yiğit,” dizesi geçiyor. “Üste geldim diye sevinme yiğit” kısmı şiirde yok. Bu yüzden sadece mevcut dizeyi açıklayacağım.
Çözüm:
Şiirde geçen “Alta geldim diye erinme yiğit,” dizesiyle;
- Güreşte alta düşmek, yani yenilmek veya dezavantajlı duruma düşmek, bir mücadelede geri kalmak anlamına gelir.
- “Erinme” kelimesini yukarıda “üşenme, çekinme, vazgeçme” olarak açıklamıştık.
- Bu dize, güreşte alta düştüğün zaman hemen pes etme, mücadeleden vazgeçme, yılma demektir. Yani yenilgiyi kabullenip kenara çekilme, savaşmaya devam et anlamı taşır.
Sonuç: Şiirde geçen “Alta geldim diye erinme yiğit” dizesi, mücadelede yenilgiye uğrasan veya zor duruma düşsen bile asla pes etme, yılma ve mücadeleye devam et mesajını vermektedir. Soruda geçen “Üste geldim diye sevinme yiğit” dizesi ise şiirde bulunmamaktadır.
5. Şiirde geçen abartılı ifadeleri bulunuz.
Abartılı ifade, bir şeyi olduğundan çok daha büyük, küçük, güzel, çirkin vb. göstermektir. Şiirde bazen duyguları daha güçlü anlatmak için abartmalar kullanılır. Hadi şiirdeki bu tür ifadeleri bulalım.
Çözüm:
- “Atılın aslanlar gibi kükreşin,”
- İnsanlar aslanlar gibi kükreyemezler. Bu, güreşçilerin çok güçlü, hırslı ve gürültülü olmalarını abartılı bir şekilde anlatıyor.
- “Davullar çalınsın ulu divanda.”
- “Ulu divan” ifadesi, güreş meydanına çok büyük, kutsal bir anlam yükleyerek bir abartı katıyor. Meydanın önemini vurgulamak için kullanılmış.
- “Şad olun yiğitler iki cihanda.”
- “İki cihanda” (hem bu dünyada hem de öbür dünyada) mutlu olma dileği, bir insanın ulaşabileceği mutluluk seviyesini abartılı bir şekilde ifade eder.
- “Şakırım, coşarım, nara atarım,”
- Şairin kendisinin kuş gibi şakıması, coşması ve nara atması, hissettiği coşkuyu ve heyecanı abartılı bir biçimde dile getiriyor.
Sonuç: Şiirde geçen abartılı ifadeler şunlardır: “Atılın aslanlar gibi kükreşin“, “Davullar çalınsın ulu divanda“, “Şad olun yiğitler iki cihanda” ve “Şakırım, coşarım, nara atarım“.