Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencim,
Türkçe dersimizdeki bu etkinlikleri seninle birlikte adım adım çözeceğiz. Unutma, her soruyu dikkatlice okumak ve metinle bağlantısını kurmak çok önemli. Haydi başlayalım!
3. ETKİNLİK
Aşağıdaki soruları cevaplayarak okuduğunuz metnin türünü belirleyiniz.
- Metinde anlatılan insanlar ya da toplumu mu ilgilendirmektedir?
- Anlatılmak istenen düşünce, samimi bir dille mi anlatılmıştır?
- Yazar metinde anlattığı düşüncelerle ilgili kanıtlar sunarak anlattığı düşünceyi ispatlamaya çalışmış mıdır?
- Yazar kendi düşüncelerini mi yoksa başkasının düşüncelerini mi anlatmıştır?
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için metni dikkatlice okuyalım ve yazarın neyden bahsettiğine bakalım.
Adım 1: Metni okuyalım:
Birey denilince varlığın bilincinde olan insandan söz edildiğini düşünürüm. Nereden geldiğimizi, nerede olduğumuzu; yakın geleceğimizi, sonumuzu, sorgulamakla başlamıştır belki de bu bilinçlenme. Sürekli değiştiğimizi ama bu değişimin temelinde bir şeylerin hiç değişmeden büyüyüp geliştiğini kanıtlayabiliyorsak kendi kendimize; çocukluğumuza, genç-liğimize pek de benzemeyen aynadaki görüntümüz kuşkuya düşürmez bizi… Hani Koca Yunus’un, “Bir ben vardır bende, benden içeri…” dediğini kendimiz için de diyebiliriz.
Adım 2: Metnin ana konusunu belirleyelim.
Yazar, “birey” kavramından yola çıkarak insanın kendi varlığını sorgulamasını, değişmesini ve gelişmesini anlatıyor. “Kendi kendimize”, “çocukluğumuza”, “gençliğimize” gibi ifadelerle doğrudan insanın iç dünyasına ve yaşamına odaklanıyor. Bu konular, doğrudan insanı, yani bireyi ilgilendirir. Birçok bireyden oluşan toplumu da etkilediği için dolaylı olarak toplumu da ilgilendirir.
Sonuç:
Evet, metinde anlatılanlar hem insanı (bireyi) hem de toplumu ilgilendirmektedir.
Çözüm:
Bu soruda yazarın kullandığı dili ve üslubu değerlendireceğiz. Samimiyet, içtenlik demektir.
Adım 1: Metindeki ifadeleri inceleyelim.
Yazar “düşünürüm”, “kanıtlayabiliyorsak”, “düşürmez bizi” gibi ifadeler kullanarak kendi düşüncelerini, iç dünyasını ve sorgulamalarını bizimle paylaşıyor. Sanki bir arkadaşıyla sohbet eder gibi, kendi deneyimlerini ve yorumlarını içten bir şekilde anlatıyor. Ayrıca Yunus Emre’den alıntı yapması da metne kişisel bir hava katıyor.
Sonuç:
Evet, anlatılmak istenen düşünce, oldukça samimi ve içten bir dille anlatılmıştır.
Çözüm:
Kanıt sunmak, genellikle bir fikri doğrulamak için bilimsel veriler, istatistikler, uzman görüşleri veya somut örnekler vermektir.
Adım 1: Metinde bu tür bilgilere rastlayıp rastlamadığımıza bakalım.
Metinde herhangi bir araştırma sonucu, istatistiksel bilgi ya da bilimsel veri bulunmuyor. Yazar daha çok kendi gözlemlerini, yorumlarını ve hislerini dile getiriyor. Metnin sonundaki Yunus Emre’den alıntı yapma (tanık gösterme) bir düşünceyi destekleme yolu olsa da, bu bir “ispatlama” amacı taşımaktan ziyade, yazarın düşüncesini pekiştirici bir unsurdur. Yani yazar “Benim düşüncem kesinlikle doğrudur!” demek yerine, “Ben böyle düşünüyorum ve bu düşüncemi şununla da destekleyebilirim.” der gibidir.
Sonuç:
Hayır, yazar metinde anlattığı düşünceleri ispatlamak için somut kanıtlar sunmamıştır. Daha çok kendi içsel gözlemlerini ve yorumlarını paylaşmıştır.
Çözüm:
Bu soruda yazarın bakış açısının kimin olduğunu belirlememiz gerekiyor.
Adım 1: Metnin başlangıcına ve genel üslubuna dikkat edelim.
Metin, “Birey denilince varlığın bilincinde olan insandan söz edildiğini düşünürüm.” cümlesiyle başlıyor. Buradaki “düşünürüm” ifadesi, yazarın kendi fikirlerini ve yorumlarını aktardığını açıkça gösteriyor. Metnin genelinde de yazarın kişisel sorgulamaları ve çıkarımları yer alıyor.
Sonuç:
Yazar kendi düşüncelerini anlatmıştır.
Metin Türü: Deneme
Açıklama: Bu tür metinlere deneme deriz. Denemeler, yazarın herhangi bir konuda kesin yargılara varmadan, kendi görüşlerini, duygu ve düşüncelerini samimi bir dille anlattığı yazılardır. Genellikle ispatlama amacı taşımazlar, daha çok okuyucuyu düşündürmeyi hedeflerler.
4. ETKİNLİK
Yukarıdaki örnekten yararlanarak okuduğunuz metinden karşılaştırma cümleleri bularak aşağıya yazınız.
Örnek: “Oyunları da okundu ama hikâyeleri kadar beğenilmedi.”
Çözüm:
Karşılaştırma cümleleri, iki farklı varlık, durum veya kavram arasındaki benzerlikleri veya farklılıkları belirten cümlelerdir. Örnek cümlede oyunlar ile hikâyeler beğenilme açısından karşılaştırılmış.
Adım 1: Metni karşılaştırma belirten ifadelere dikkat ederek okuyalım.
…çocukluğumuza, genç-liğimize pek de benzemeyen aynadaki görüntümüz kuşkuya düşürmez bizi…
Adım 2: Bu cümleyi inceleyelim.
Bu cümlede, yazarın aynadaki şu anki görüntüsü ile çocukluk ve gençlik dönemindeki görüntüsü arasında bir karşılaştırma yapılıyor. Yazar, şu anki görüntüsünün geçmişteki haline “pek de benzemediğini” belirterek bir farklılık ortaya koyuyor. Bu, bariz bir karşılaştırma ifadesidir.
Sonuç:
Metindeki karşılaştırma cümlesi şudur:
- çocukluğumuza, genç-liğimize pek de benzemeyen aynadaki görüntümüz kuşkuya düşürmez bizi…
5. ETKİNLİK
Yazarın metinde aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangilerini kullandığını işaretleyiniz. Bu düşünceyi geliştirme yolunun kullanıldığını nasıl anladınız? Açıklayınız.
- Tanımlama
- Örneklendirme
- Tanık gösterme
- Benzetme
Çözüm:
Düşünceyi geliştirme yolları, yazarın metinde anlattığı fikirleri daha anlaşılır, etkili ve inandırıcı hale getirmek için kullandığı tekniklerdir. Şimdi metni bu teknikler açısından inceleyelim.
Adım 1: Metni her bir düşünceyi geliştirme yolu açısından değerlendirelim.
Tanımlama:
Yazar metne “Birey denilince varlığın bilincinde olan insandan söz edildiğini düşünürüm.” cümlesiyle başlıyor. Burada “birey” kelimesinin kendi bakış açısıyla ne anlama geldiğini, yani kendi tanımını yapıyor. Bir kavramı açıklayarak okuyucunun zihninde netleştirmektir.
Tanımlama kullanılmıştır.
Açıklama: Yazar, metnin başında “birey” kavramını kendi anlayışına göre açıklamış, ne anlama geldiğini belirtmiştir. Bu, bir kavramı okuyucunun zihninde netleştirmek için yapılan bir açıklama çabasıdır.
Örneklendirme:
Metinde anlatılan ana fikirleri desteklemek için somut, belirli örnekler (örneğin, “Ahmet’in yaşadığı şu olay”, “bu durumun bir örneği şudur” gibi) verilmemiştir. Yazar daha çok genel gözlemler ve kişisel çıkarımlar üzerinden ilerlemiştir.
Örneklendirme kullanılmamıştır.
Açıklama: Metinde anlatılan düşünceleri destekleyecek somut olaylar, kişiler veya somut durumlar gibi belirli örnekler verilmemiştir.
Tanık gösterme:
Metnin sonuna doğru “Hani Koca Yunus’un, “Bir ben vardır bende, benden içeri…” dediğini kendimiz için de diyebiliriz.” ifadesi geçiyor. Burada yazar, kendi düşüncesini güçlendirmek ve desteklemek için ünlü düşünür Yunus Emre’nin sözünü alıntılamıştır. Bu, bir başkasının sözünü veya görüşünü kendi fikrini desteklemek amacıyla kullanmaktır, yani “tanık gösterme” tekniğidir.
Tanık gösterme kullanılmıştır.
Açıklama: Yazar, kendi düşüncesini desteklemek ve pekiştirmek amacıyla ünlü düşünür Yunus Emre’nin sözünü alıntılayarak okuyucuya sunmuştur. Bu, yazarın kendi fikirlerine güvenirlik katma yollarından biridir.
Benzetme:
Metinde “çocukluğumuza, genç-liğimize pek de benzemeyen aynadaki görüntümüz” ifadesi yer alıyor. Burada, yazarın şu anki görüntüsü ile çocukluk ve gençlik dönemindeki görüntüsü arasında bir karşılaştırma yapılıyor ve aralarındaki “benzemeyen” durum vurgulanıyor. Bir şeyi başka bir şeye benzeterek veya benzetmeyerek anlatmak (yani karşılaştırmak), düşünceyi daha somut ve anlaşılır hale getirir. Düşünceyi geliştirme yolları arasında “karşılaştırma” ayrı bir başlık olsa da, seçenekler arasında olmadığı zaman “benzetme” genel olarak karşılaştırmaları da kapsayabilir. Burada yazar, değişimi bu karşılaştırma ile somutlaştırmıştır.
Benzetme kullanılmıştır.
Açıklama: Yazar, aynadaki şimdiki görüntümüzü, çocukluğumuzdaki ve gençliğimizdeki halimize “pek de benzemediğini” söyleyerek bir karşılaştırma yapmış ve bu değişim fikrini daha anlaşılır kılmıştır. Bu, bir durumu başka bir durumla kıyaslayarak anlatma biçimidir.
Sonuç:
Yazarın metinde kullandığı düşünceyi geliştirme yolları şunlardır:
- Tanımlama
- Tanık gösterme
- Benzetme
Umarım bu açıklamalar senin için faydalı olmuştur. Her zaman metni dikkatlice okumayı ve sorularla metin arasındaki bağlantıyı kurmayı unutma!