Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Türkçe öğretmeninim. Şimdi seninle birlikte görseldeki soruları adım adım, dikkatlice inceleyelim ve doğru cevaplarını bulalım. Hiç merak etme, hepsini sana en güzel şekilde açıklayacağım. Başlayalım mı?
9. Bu broşürdeki bilgilerden gıda israfıyla ilgili hangisine ulaşılabilir?
Sevgili öğrencim, bu soruda bize bir broşür verilmiş. Bu broşürde gıda israfı hakkında çok önemli bilgiler yer alıyor. Bizden istenen ise, bu bilgilerden yola çıkarak hangi sonuca ulaşabileceğimizi bulmak. Yani broşürde yazanlardan hangisi kesin olarak çıkarılabilir, onu bulacağız. Hadi şıkları tek tek inceleyelim:
Adım 1: Broşürdeki bilgileri dikkatlice okuyalım.
- Türkiye’de bir yılda 214 milyar liralık gıda israfı yapılıyor.
- Günde 4,9 milyon ekmek, yılda 1,7 milyar ekmek çöpe atılıyor.
- Her yıl 18 milyon tonu aşkın sebze ve meyve çöpe gidiyor.
- Türkiye’deki israfın büyük kısmı “her şey dahil” otellerdeki açık büfelerde oluyor. Bu otellerde gıda israfı 5 kat fazla.
- İsraf edilen ekmeğin parasıyla 60 hastane ve 12 okul yapılabilir.
- Dünyada israf edilen 1,3 milyon tondan fazla yiyecek, 2 milyara yakın insanı doyurabilir.
Adım 2: Şimdi şıkları bu bilgilerle karşılaştıralım.
A) İsrafı önlemek için neler yapılması gerektiğine
- Broşürde israfın ne kadar büyük bir sorun olduğu anlatılıyor, nerede ve ne kadar yapıldığına dair sayılar veriliyor. Ama israfı durdurmak için ne gibi çözümler üretmemiz gerektiği, yani neler yapmamız gerektiği hakkında bir bilgi verilmiyor. Bu yüzden A şıkkına ulaşılamaz.
B) İsraf edilen ekmek ile iki milyon insan doyabileceğine
- Broşürde “Dünyada israf edilen 1,3 milyon tondan fazla yiyecek, 2 milyara yakın insanı doyurabilir.” deniyor. Burada bahsedilen, *dünya genelindeki* *tüm israf edilen yiyecekler* ve bunun *2 milyar insanı* doyurabileceği. Şıkta ise *israf edilen ekmekle* *iki milyon insan* doyabileceği söyleniyor. Broşürde sadece ekmek israfıyla kaç kişinin doyabileceğine dair net bir bilgi yok. Bu yüzden B şıkkına da ulaşılamaz.
C) İsraf edilen yiyecekle kaç kişinin doyabileceğine
- Broşürde aynen şöyle yazıyor: “Dünyada israf edilen 1,3 milyon tondan fazla yiyecek, 2 milyara yakın insanı doyurabilir.” Bu cümle, israf edilen yiyecekle kaç kişinin doyabileceğini açıkça söylüyor. Yani bu bilgiye broşürden ulaşabiliriz.
D) Bir yılda on sekiz milyon ton ekmeğin çöpe gittiğine
- Broşürde “Her yıl 18 milyon tonu aşkın sebze ve meyve çöpe gidiyor.” yazıyor. Şıkta ise “ekmeğin” çöpe gittiği belirtiliyor. Bu bilgi yanlış, çünkü broşürde 18 milyon tonun sebze ve meyve olduğu açıkça ifade edilmiş. Ekmeğin miktarı ise yılda 1,7 milyar adet olarak verilmişti. Bu yüzden D şıkkına da ulaşılamaz.
Adım 3: Doğru şıkkı belirleyelim.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, broşürdeki bilgilerden doğrudan ulaşabileceğimiz tek şık C şıkkıdır.
Sonuç:
C) İsraf edilen yiyecekle kaç kişinin doyabileceğine
10. Yukarıdaki dörtlükte kaç fiilimsi vardır?
Sevgili öğrencim, bu soruda bizden verilen dörtlükteki fiilimsileri bulmamız isteniyor. Fiilimsiler, fiillerden türeyen ama fiil gibi çekimlenmeyen, cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen kelimelerdi, hatırladın mı? Hadi şimdi dörtlüğü satır satır inceleyelim ve fiilimsileri işaretleyelim.
Adım 1: Dörtlüğü tekrar okuyalım ve fiilimsi eklerini hatırlayalım.
- İsim-fiil ekleri: -ma, -ış, -mak
- Sıfat-fiil ekleri: -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş
- Zarf-fiil ekleri: -ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r…-mez, -a…-a (gibi)
Adım 2: Dörtlükteki kelimeleri fiilimsi ekleri açısından inceleyelim.
Akıllı isen gariplerin gönlünü avla;
- Bu dizede fiilimsi yok. “isen” kelimesi “olmak” fiilinin şart çekimidir, fiilimsi değildir. “avla” ise emir kipinde bir fiildir.
Mustafa gibi ülkeyi gezip yetim ara;
- gezip: “Gezmek” fiiline “-ip” zarf-fiil eki gelmiş. Bu bir zarf-fiildir. (1. fiilimsi)
Dünyaya tapan soysuzlardan yüz çevir;
- tapan: “Tapmak” fiiline “-an” sıfat-fiil eki gelmiş. Bu bir sıfat-fiildir ve “soysuzlardan” kelimesini niteliyor. (2. fiilimsi)
Yüz çevirip, deniz olup taştım işte.
- çevirip: “Çevirmek” fiiline “-ip” zarf-fiil eki gelmiş. Bu bir zarf-fiildir. (3. fiilimsi)
- olup: “Olmak” fiiline “-up” zarf-fiil eki gelmiş. Bu da bir zarf-fiildir. (4. fiilimsi)
Adım 3: Toplam fiilimsi sayısını belirleyelim.
Dörtlükte toplam 4 tane fiilimsi bulduk.
Sonuç:
C) 4