Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle birlikte, gönderdiğin Türkçe sayfasındaki etkinlikleri adım adım çözeceğiz. Unutma, bu tür etkinlikler hem okuduğunu anlama hem de dilimizin zenginliğini keşfetme becerini geliştirir. Hadi başlayalım!
6. ETKİNLİK
Metinde geçen deyimleri belirleyerek deyimlerin geçtiği cümleleri aşağıya yazınız. Bu deyimleri kullanarak birer cümle yazınız.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte ilk yapmamız gereken, verilen “Lokman Hekim’in Masalı” metnini dikkatlice okumak ve içinde geçen deyimleri bulmak. Deyimler, genellikle birden fazla kelimeden oluşan, gerçek anlamından farklı bir anlam taşıyan kalıplaşmış söz gruplarıdır. Metni okurken bu tür ifadelere dikkat edelim.
Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım ve deyim olabilecek ifadeleri işaretleyelim.
Metni okuduğumuzda şu ifadeler dikkatimizi çekiyor:
- “yedi iklim dört bucağı tutmuş”
- “gezer tozar”
- “binleri aşmak”
Bu ifadeler, metnin genel anlam akışına göre deyim olarak kabul edilebilirler.
Adım 2: Belirlediğimiz deyimleri, metinde geçtikleri cümlelerle birlikte yazalım ve sonra bu deyimlerle kendi örnek cümlelerimizi oluşturalım.
Deyim: yedi iklim dört bucak
Metindeki cümlesi: “Çukurova’nın Misis kasabasında oturan Lokman Hekim’in yaptığı ilaçların ünü, yedi iklim dört bucağı tutmuş.”
Örnek cümle: Sanatçının yeni şarkısı o kadar beğenildi ki ünü yedi iklim dört bucağı tuttu.
Deyim: gezer tozar
Metindeki cümlesi: “Bir varmış, bir yokmuş çok çok zaman önce yurdumuzun güneyinde, Adana ilinde yaşamış Lokman Hekim. Çukurova’nın bereketli, dal dal meyve bitiren, yol yol ürün getiren, gül gibi pamuk, buğday yetiştiren topraklarında gezer tozar, günlerini bir faydayla sonuçlandırmaya çalışırmış.”
Örnek cümle: Emekli olduktan sonra köyünde bahçeyle ilgilenip sakin sakin gezer tozar oldu.
Deyim: binleri aşmak
Metindeki cümlesi: “Derman isteyene, ilaç bulmaya gelenlerin sayısı binleri aşarmış.”
Örnek cümle: Konser için bilet almak isteyenlerin sayısı binleri aştı.
7. ETKİNLİK
İnsanların geçmişten günümüze ilaç ihtiyaçlarını nasıl karşıladıkları ile ilgili bir araştırma yapınız. Araştırmanızın sonuçlarını sınıfta arkadaşlarınıza bir konuşma yaparak sununuz. Yaptığınız konuşmayı aşağıdaki ölçütlere göre değerlendiriniz.
Bu etkinlikte senden bir araştırma yapıp, bu araştırmanın sonuçlarını bir konuşma ile arkadaşlarına sunman ve sonra da bu konuşmayı aşağıdaki ölçütlere göre değerlendirmen isteniyor. Şimdi biz de bu değerlendirme tablosunu nasıl dolduracağını, her bir ölçütün ne anlama geldiğini birlikte inceleyelim.
Adım 1: Konuşma öncesi hazırlık ve sunum süreci hakkında düşünelim.
Öncelikle “İnsanların geçmişten günümüze ilaç ihtiyaçlarını nasıl karşıladıkları” konusunda bir araştırma yapıp bilgi toplamalısın. Eski çağlarda insanlar bitkileri nasıl kullanmış, modern tıp nasıl gelişmiş gibi konulara odaklanabilirsin. Sonra bu bilgileri düzenleyip, arkadaşlarına sunacağın bir konuşma metni hazırlamalısın.
Adım 2: Konuşmanı yaptıktan sonra, aşağıdaki ölçütleri göz önünde bulundurarak kendini dürüstçe değerlendirmelisin. Her bir madde için “Evet”, “Kısmen” veya “Hayır” seçeneklerinden birini işaretleyeceksin.
- Tonlama ve vurgulamaya dikkat ettim.
Bu madde, konuşurken sesinin inişli çıkışlı olmasına, önemli kelimeleri veya cümleleri daha belirgin söylemene dikkat edip etmediğini soruyor. Yani robot gibi tekdüze bir sesle mi konuştun, yoksa dinleyicinin dikkatini çekecek şekilde sesini etkili kullandın mı? Eğer çok dikkat ettiysen “Evet”, biraz dikkat ettiysen “Kısmen”, hiç dikkat etmediysen “Hayır” işaretlemelisin.
- Akıcı ve anlaşılır bir dil kullandım.
Konuşman takılmadan, duraksamadan, kelimeleri yutmadan, kolayca anlaşılır bir şekilde mi ilerledi? Cümlelerin açık ve net miydi, yoksa dinleyicilerin anlamakta zorlandığı karmaşık ifadeler mi kullandın? Kendine bu soruları sorarak cevap vermelisin.
- Dinleyicilerle göz teması kurdum.
Konuşma yaparken sadece yere mi baktın, yoksa arkadaşlarına bakarak, onlarla göz teması kurarak mı konuştun? Göz teması, dinleyicilerle bağ kurmanı ve onların dikkatini çekmeni sağlar. Bu, iyi bir sunumun önemli bir parçasıdır.
- İşitilebilir bir ses tonu kullandım.
Sesin çok mu kısıktı, yoksa herkesin seni rahatça duyabileceği uygun bir ses tonuyla mı konuştun? Ne çok bağırdın ne de çok fısıldadın, tam kararında bir ses tonu kullandın mı?
- Konuşma sırasında dinleyicilere sorular sordum.
Sunumunu daha etkileşimli hale getirmek için dinleyicilere konuyla ilgili sorular sordun mu? Örneğin, “Sizce eskiden insanlar hangi bitkileri kullanmış olabilir?” gibi sorularla onları düşündürmeye çalıştın mı? Bu, dinleyicilerin konuya daha fazla dahil olmasını sağlar.
- Konuşma sırasında bana sorulan sorulara cevap verdim.
Konuşman bittikten sonra veya konuşma esnasında arkadaşların sana konuyla ilgili sorular sordular mı? Eğer sordularsa, bu soruları anlayıp doğru ve açıklayıcı bir şekilde cevaplayabildin mi? Yoksa cevap vermekte zorlandın mı ya da soruları geçiştirdin mi?
Bu tabloyu doldururken dürüst olman çok önemli. Çünkü kendini ne kadar doğru değerlendirirsen, bir sonraki konuşmanda o kadar başarılı olursun. Kendini geliştirmek için hangi alanlarda daha çok çalışman gerektiğini bu sayede anlamış olursun.