Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersimizin bu bölümünde sana gönderdiğim görsellerdeki soruları birlikte çözeceğiz. Unutma, soruların cevaplarını sadece ikinci görselde yer alan metne göre vereceğiz. Hadi adım adım inceleyelim!
2. ETKİNLİK
Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.
1. Metinde anlatılan savaş hangi cephede ve ne zaman gerçekleşmiştir?
Sevgili öğrencim, ikinci görseldeki metni dikkatle okuduğumuzda, metnin bir savaş ortamını anlattığını (“cephane kolları”, “hastane çadırı”, “top faaliyeti”, “patlama” gibi ifadelerden anlıyoruz) ve başlığın “Duartepe” olduğunu görüyoruz. Ayrıca “HAZIRLIK ÇALIŞMASI” bölümünde “Milli Mücadele yılları”ndan bahsediliyor. Ancak metnin kendisinde bu savaşın tam olarak hangi cephede (örneğin Batı Cephesi gibi) gerçekleştiği veya kesin tarihi (yıl, ay, gün) hakkında net bir bilgi verilmemiştir. Sadece Milli Mücadele döneminde geçen bir olay olduğunu çıkarabiliriz.
Sonuç: Metinde anlatılan savaşın Milli Mücadele yıllarında geçtiği anlaşılsa da, tam olarak hangi cephede ve ne zaman gerçekleştiğine dair açık bir bilgi bulunmamaktadır.
2. Duartepe neden önemli bir tepedir?
Metinde “Arkasındaki tepeyi gözetlemeye gidiyoruz.” ifadesiyle bir tepeden bahsediliyor ve metnin başlığı da “Duartepe”. Bu tepe, askerî faaliyetlerin (“top faaliyeti”) yaşandığı ve gözlemlendiği bir yer olarak karşımıza çıkıyor. Ancak metinde Duartepe’nin askerî veya stratejik olarak neden önemli olduğuna dair doğrudan bir açıklama yapılmamış. Sadece bir savaş alanındaki önemli bir nokta olduğu ve gözlemlendiği belirtiliyor.
Sonuç: Metinde Duartepe’nin savaş faaliyetlerinin yaşandığı ve gözlemlendiği bir tepe olduğu belirtilse de, neden stratejik olarak önemli olduğuna dair net bir bilgi verilmemiştir.
3. Metinde öne çıkan bazı komutanlar ve birlikler hangileridir?
Metni dikkatle incelediğimizde, savaş ortamını anlatan genel ifadeler (“cephane kolları”, “hastane çadırı”) bulunsa da, herhangi bir komutanın ismi veya belirli bir askerî birliğin (tümen, alay gibi) adı geçmiyor. Metin daha çok genel bir gözlem ve atmosfer üzerine kurulmuştur.
Sonuç: Metinde öne çıkan herhangi bir komutan veya askerî birlik adı geçmemektedir.
4. Metinde Türk ordusunun o dönemdeki imkânları hakkında bilgi var mı?
Metinde Türk ordusunun imkânları hakkında doğrudan detaylı bilgiler verilmiyor. Ancak “Sağda yamaca sığınmış gösterişsiz bir hastane çadırı!” ifadesi, o dönemin koşullarında ordunun imkânlarının çok kısıtlı ve mütevazı olabileceğine dair dolaylı bir ipucu veriyor. “Gösterişsiz” kelimesi, bu durumu bize düşündürüyor.
Sonuç: Metinde yer alan “gösterişsiz bir hastane çadırı” ifadesi, Türk ordusunun o dönemdeki imkânlarının mütevazı veya kısıtlı olabileceğine dair dolaylı bir bilgi sunmaktadır.
5. Metinde Türk askerinin kahramanlık ve fedakârlıkları nasıl vurgulanmıştır?
İkinci görseldeki metin, bir savaş ortamının atmosferini, top atışlarını, halkın endişesini ve askerî hareketliliği anlatıyor. Ancak metinde Türk askerinin doğrudan bir kahramanlık veya fedakârlık örneği, bir cesaret gösterisi veya bir özveri sahnesi açıkça betimlenmemiş. Daha çok genel bir gözlemci bakış açısıyla yazılmış bir metin.
Sonuç: Metin, savaşın zorlu koşullarını ve halk üzerindeki etkisini anlatmakla birlikte, Türk askerinin doğrudan kahramanlık ve fedakârlıklarını vurgulayan belirli bir olaya veya duruma yer vermemiştir.
3. ETKİNLİK
Okuduğunuz metnin konusunu ve ana fikrini aşağıya yazınız.
Metin Konusu:
İkinci görseldeki metnin konusu, Milli Mücadele döneminde Duartepe civarında yaşanan bir savaş anını ve bu anın yarattığı atmosferi, askerî hareketliliği ve bölge halkının durumunu gözlemci bir bakış açısıyla anlatmaktır.
Metnin Ana Fikri:
Savaşın acımasız gerçekleri, top sesleri ve patlamalarla dolu bir ortamda, stratejik öneme sahip bir tepenin (Duartepe) etrafında hem askerî faaliyetlerin hem de bölge halkının sessiz endişesinin bir arada yaşandığı zorlu bir dönemin atmosferini yansıtmaktır.
4. ETKİNLİK
Okuduğunuz metnin aşağıdaki bölümlerinde kullanılan anlatım biçimlerini yanlarına yazınız.
Adım 1: İlk metin parçasını inceleyelim.
Tepedeki kumandan, zâbit, nefer hepsinin nazarları Duartepe’de. Toplar susmuş, duman dağılmış, düşmanın kaçan kollarından çıkan toz bulutlarını ufuklarımızın ziyası parlatıyor. Duartepe’nin üstünde bir tek adam ayakta duruyor. O, çıkanlardan ilk sağ vasıl olan neferdir.
Bu metin parçasında, bir olayın akışı (topların susması, dumanın dağılması) ve bir sahnenin ayrıntıları (Duartepe’ye bakan gözler, tepede duran asker) anlatılıyor. Gözümüzde bir resim canlandırılıyor, olaylar art arda sıralanıyor. Bu yüzden hem bir olayı anlattığı hem de ayrıntılı tasvirler içerdiği için iki anlatım biçimini de görüyoruz.
Kullanılan Anlatım Biçimi: Öyküleyici Anlatım ve Betimleyici Anlatım
Adım 2: İkinci metin parçasını inceleyelim.
Bunu kumandanlara ve Duartepe’nin üstünde dövüşen öbür tümen karargâhına haber vermek için koşan arkadaşlarla ben de koşuyorum. Otomobil uçuyor! Top şarkısı bu asil ve sert Anadolu’nun dağ ve tepe dalgası olan topraklarının can dili gibi! Karşımızdan kumandanların otomobili, etrafında uçan süvari neferlerle toz içinde görünüyor. Hareket şubesi müdürü atlıyor, selam veriyor. Atlatıyor, onlar uçup gidiyorlar, biz de ileriye!
Bu metin parçasında, anlatıcının ve arkadaşlarının bir haber ulaştırmak için koşması, otomobillerin gidişi, komutanlarla karşılaşma gibi peş peşe gelen olaylar ve hareketler anlatılıyor. Bir hikaye akışı var, olaylar belirli bir sıraya göre aktarılıyor. Ayrıca “Otomobil uçuyor!” veya “Top şarkısı… can dili gibi!” gibi ifadelerle anlatıcının duyguları ve yorumları da katılmış. Ancak ana amaç bir olayı anlatmaktır.
Kullanılan Anlatım Biçimi: Öyküleyici Anlatım