Merhaba sevgili öğrencim, Türkçe dersimizin bu bölümünde “Aslan ile Fare” adlı metni birlikte okuyup, üzerindeki soruları adım adım çözeceğiz. Hazır mısın? Haydi başlayalım!
Önce metni dikkatlice bir daha okuyalım ki sorulara doğru cevap verebilelim.
ASLAN İLE FARE
Herkese saygı göstermeli elden geldikçe.
Umulmadık kimselerden fayda görür, insan.
İşte bu gerçeği anlatan iki hikâye,
Daha nice bin hikâye arasından:
Pençesi dibinde bir arslanın,
Dalgınlıkla bir fare topraktan çıkıverdi.
Bu fırsatı kullanmadı sultanı ormanın;
Fareye dokunmayıp bir büyüklük gösterdi.
Bu iyiliği boşa gitti sanmayın sakın.
Kimin aklına gelir ki bir an,
Fareye işi düşer arslanın?
Ama o da bir gün dışarı çıktı ormandan.
Gitti, tutuldu bir ağa.
Ne çırpınma, ne kükreme… Kâr etmez tuzağa.
Bay fare koştu; dişiyle arslanın ağını
Öyle bir kemirdi ki ağ söküldü nihayet.
Sabırla zamanın yaptığını
Ne kuvvet yapabilir, ne şiddet.
LA FONTAINE (LA FONTEN)
(Çev.: Orhan Veli KANIK)
Şimdi soruları teker teker inceleyelim ve cevaplayalım:
1. Metinde hangi değerler üzerinde durulmuştur?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, metni okuduğumuzda Aslan ile Fare’nin hikayesinden birçok güzel ders çıkarabiliriz. Metnin başında da bize bir ipucu veriliyor: “Herkese saygı göstermeli elden geldikçe. Umulmadık kimselerden fayda görür, insan.” Bu cümle bile bize ilk değeri veriyor: saygı.
Adım 1: Aslan, küçük bir fareye dokunmayarak, ona zarar vermeyerek bir iyilik yapıyor ve büyüklük gösteriyor. Bu, başkalarına karşı nazik ve hoşgörülü olmak gerektiğini gösterir.
Adım 2: Fare, aslanın bu iyiliğini unutmuyor ve aslan tuzağa düştüğünde ona yardım etmek için koşuyor. Bu da vefa ve yardımseverlik değerlerini vurgular. Yani iyiliğe iyilikle karşılık vermek çok önemlidir.
Adım 3: Metnin sonunda “Sabırla zamanın yaptığını / Ne kuvvet yapabilir, ne şiddet.” dizeleriyle sabır değerine de dikkat çekiliyor. Fare, ağı kemirirken sabırla çalışıyor ve bu sayede aslanı kurtarıyor. Bu da bize sorunları çözmede aceleci olmamak, sabırlı olmak gerektiğini gösterir.
Sonuç: Metinde özellikle saygı, iyilik, vefa, yardımseverlik ve sabır gibi değerler üzerinde durulmuştur.
2. Metinden nasıl bir ders çıkarmalıyız?
Çözüm:
Bu metinden alacağımız dersler, hayatımızda bize rehber olacak çok önemli bilgiler içeriyor. Hatırlarsan, metnin girişinde bu hikayenin ne anlattığına dair bir özet vardı. O özet aslında bizim en büyük dersimiz:
Adım 1: Metnin başında “Herkese saygı göstermeli elden geldikçe. Umulmadık kimselerden fayda görür, insan.” deniyor. Bu bize şunu öğretiyor: Hayatta hiç kimseyi küçümsememeli, hor görmemeliyiz. Çünkü ne kadar küçük ya da zayıf görünürse görünsün, herkesin bir gün bize yardımı dokunabilir. Aslan gibi güçlü bir hayvanın bile fare gibi küçücük bir hayvana ihtiyaç duyması bunun en güzel örneğidir.
Adım 2: Aslanın fareye yaptığı iyilik ve farenin de bu iyiliğe karşılık vermesi, iyilik yapmanın karşılıksız kalmayacağını gösteriyor. Yani, başkalarına yaptığımız iyilikler bir gün bize geri dönebilir veya zor zamanımızda bize el uzatanlar olabilir.
Adım 3: Son olarak, farenin sabırla ağı kemirerek aslanı kurtarması, gücün her zaman işe yaramadığını, bazen sabrın ve akılcı çözümlerin şiddetten veya kaba kuvvetten daha etkili olabileceğini öğretiyor.
Sonuç: Bu metinden, hiç kimseyi küçümsemememiz, herkese karşı saygılı ve iyi olmamız gerektiğini; yaptığımız iyiliklerin bir gün mutlaka karşılığını bulabileceğini ve sorunlar karşısında sabırlı ve akılcı davranmanın şiddetten çok daha etkili olabileceğini öğrenmeliyiz.
3. Okuduğunuz metnin türü nedir? Nedenleriyle açıklayınız.
Çözüm:
Metin türlerini öğrenmek, okuduğumuz her yazıyı daha iyi anlamamızı sağlar. Bu metni dikkatlice incelediğimizde, bazı belirgin özellikler görüyoruz.
Adım 1: Metinde ana karakterler hayvanlar, yani bir aslan ve bir fare. Bu hayvanlar, tıpkı insanlar gibi konuşmuyorlar ama insanlara özgü davranışlar sergiliyorlar (iyilik yapmak, yardım etmek, tuzağa düşmek, kurtarmak gibi).
Adım 2: Bu hikayenin amacı sadece bir olay anlatmak değil, okuyana bir ders vermek, ahlaki bir öğüt sunmak. Metnin başındaki ve sonundaki genel geçer öğütler (Herkese saygı göstermeli, Sabırla zamanın yaptığını ne kuvvet yapabilir ne şiddet) bunu açıkça gösteriyor.
Adım 3: Hikaye genellikle kısa, sade bir dille yazılmış ve olay örgüsü basit. Bu özellikler de metnin türünü anlamamız için bize yardımcı oluyor.
Sonuç: Okuduğumuz bu metin türü fabl‘dır. Çünkü fabllar, genellikle hayvanların veya bitkilerin konuşturulduğu, insanlara ahlaki dersler veren, eğitici nitelikteki kısa hikayelerdir. Bu metin de hem hayvan karakterler kullanması hem de okuyucuya saygı, iyilik, vefa ve sabır gibi değerler üzerinden ders vermesi nedeniyle tam bir fabl örneğidir.