Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencim,
Bugün seninle Türkçe dersimizden çok güzel sorular çözeceğiz. Bu sorular, anlama, yorumlama ve dil bilgisi becerilerimizi geliştirmemize yardımcı olacak. Hazırsan, ilk sorudan başlayalım!
B) Aşağıdaki cümleleri, harf ile verilen düşünceyi geliştirme yollarıyla eşleştirerek harf-leri yay ayraçların içine yazınız.
Bu kısımda, cümlelerin hangi düşünceyi geliştirme yolunu kullandığını bulacağız. Yani yazar, bir fikri daha iyi anlatmak için hangi yöntemi seçmiş, ona bakacağız.
1. İsmin önüne gelerek onu niteleyen veya belirten sözcüklere sıfat denir.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümle, “sıfat” kelimesinin ne anlama geldiğini açıklıyor. Bir şeyi “nedir?” sorusuna cevap vererek açıklıyorsa, orada bir tanım yapılıyor demektir.
Adım 2: Seçeneklere baktığımızda, “d) Tanımlama” seçeneği doğrudan bu duruma uyar.
Sonuç:
(d) 1. İsmin önüne gelerek onu niteleyen veya belirten sözcüklere sıfat denir.
2. Türkçemize sahip çıkan birçok şairimiz var: Yunus Emre, Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin vb.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede, Türkçemize sahip çıkan şairlerden bahsedilirken, hemen ardından “Yunus Emre, Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin” gibi isimler sıralanmış. Bu isimler, genel bir yargıyı (birçok şairimiz var) desteklemek için verilmiş somut örneklerdir.
Adım 2: Seçeneklere baktığımızda, “c) Örnekleme” seçeneği bu durumu çok güzel ifade ediyor.
Sonuç:
(c) 2. Türkçemize sahip çıkan birçok şairimiz var: Yunus Emre, Ziya Gökalp, Ömer Seyfettin vb.
3. Ömer Seyfettin olay hikâyesi, Sait Faik Abasıyanık ise durum hikâyesi yazmıştır.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede iki farklı yazarın (Ömer Seyfettin ve Sait Faik Abasıyanık) yazdığı hikâye türleri (olay hikâyesi ve durum hikâyesi) yan yana getirilerek incelenmiş. İki farklı şeyin benzer ya da farklı yönlerini ortaya koymaya karşılaştırma denir.
Adım 2: Seçenekler arasında “b) Karşılaştırma” tam da aradığımız ifade.
Sonuç:
(b) 3. Ömer Seyfettin olay hikâyesi, Sait Faik Abasıyanık ise durum hikâyesi yazmıştır.
4. Kitapların önemini birçok yazarımız güzel sözleriyle dile getirmiştir. Bunlardan biri de Cemil Meriç’in “Kitap, zekâyı kibarlaştırır.” cümlesidir ki kitap okumanın önemini çok güzel ifade eder.
Çözüm:
Adım 1: Cümlede kitapların öneminden bahsedilirken, bu fikri güçlendirmek için ünlü bir düşünür olan Cemil Meriç’in sözü, yani “Kitap, zekâyı kibarlaştırır.” alıntılanmış. Bir konuda güvenilir birinin sözünü alıntılayarak fikri desteklemeye tanık gösterme denir.
Adım 2: Seçenekler arasında “ç) Tanık gösterme” bu yöntemi tam olarak karşılıyor.
Sonuç:
(ç) 4. Kitapların önemini birçok yazarımız güzel sözleriyle dile getirmiştir. Bunlardan biri de Cemil Meriç’in “Kitap, zekâyı kibarlaştırır.” cümlesidir ki kitap okumanın önemini çok güzel ifade eder.
5. 2021 yılı verilerine göre Türkiye’nin okuma oranının 180 ülke arasında 140. sırada olduğu açıklandı.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede bir durum (Türkiye’nin okuma oranı) açıklanırken, bu durumu desteklemek için “2021 yılı verileri”, “180 ülke”, “140. sıra” gibi sayısal bilgiler kullanılmış. Fikirleri sayılarla, oranlarla veya istatistiklerle desteklemeye sayısal verilerden yararlanma denir.
Adım 2: Seçenekler arasında “a) Sayısal verilerden yararlanma” bu yöntemi doğru bir şekilde belirtiyor.
Sonuç:
(a) 5. 2021 yılı verilerine göre Türkiye’nin okuma oranının 180 ülke arasında 140. sırada olduğu açıklandı.
C) Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun geçiş ve bağlantı ifadelerini yazınız.
Şimdi de cümleler arasındaki anlam ilişkilerini kurmak için doğru geçiş ve bağlantı ifadelerini bulacağız. Bu ifadeler, cümlelerin birbirine nasıl bağlandığını gösterir. Seçeneklerimiz: oysaki, başka bir deyişle, özellikle, son olarak, ilk olarak.
1. Dün akşam misafirliğe gitti ………………………… bizi sinemaya götürecekti.
Çözüm:
Adım 1: Cümlenin ilk kısmında “misafirliğe gitti” deniyor, ikinci kısmında ise “bizi sinemaya götürecekti” ifadesi var. İki durum arasında bir beklentinin aksine olma ya da karşıtlık ilişkisi var. Misafirliğe gitmesi, sinemaya götürme beklentisini boşa çıkarmış.
Adım 2: Bu tür durumlarda “oysaki” ifadesi kullanılır. “Oysaki”, bir önceki cümlenin tam tersi bir durumu veya beklenmeyeni anlatır.
Sonuç:
1. Dün akşam misafirliğe gitti oysaki bizi sinemaya götürecekti.
2. Yirmi beş yıllık mesleğim sona erdi ………………………… emekli oldum.
Çözüm:
Adım 1: “Yirmi beş yıllık mesleğim sona erdi” ifadesi ile “emekli oldum” ifadesi aslında aynı anlama geliyor. İkinci ifade, birincinin farklı kelimelerle açıklanmış hali.
Adım 2: Bir şeyi farklı bir şekilde ifade etmek, yani açıklamak için “başka bir deyişle” ifadesini kullanırız.
Sonuç:
2. Yirmi beş yıllık mesleğim sona erdi başka bir deyişle emekli oldum.
3. Ankara’dan dönmeden önce ………………………… kitapçılara uğrayacağım.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede, Ankara’dan ayrılmadan önce yapılacak eylemlerden biri anlatılıyor. Eğer bu eylem, dönüşten önceki en son yapılacak şey ise, “son olarak” ifadesi uygun olur. Diğer seçenekler (özellikle, ilk olarak) başka yerlerde daha iyi uyum sağladığı için bu buraya kalır.
Adım 2: Bir dizi eylemin en sonuncusunu belirtmek için “son olarak” kullanılır.
Sonuç:
3. Ankara’dan dönmeden önce son olarak kitapçılara uğrayacağım.
4. Konuşmama ………………………… kendimi tanıtmakla başlayacağım.
Çözüm:
Adım 1: Bir konuşmaya başlarken yapılan ilk eylem genellikle kendini tanıtmaktır. “Başlayacağım” kelimesi de zaten bir başlangıcı ifade ediyor.
Adım 2: Bir işin, eylemin ilk basamağını belirtmek için “ilk olarak” ifadesi kullanılır.
Sonuç:
4. Konuşmama ilk olarak kendimi tanıtmakla başlayacağım.
5. Çiçekleri severim ………………………… kır çiçeklerini.
Çözüm:
Adım 1: “Çiçekleri severim” genel bir ifadeyken, “kır çiçeklerini” diyerek belirli bir tür çiçeğe daha fazla vurgu yapılıyor, yani diğer çiçeklere göre daha çok sevildiği belirtiliyor.
Adım 2: Bir şeyin diğerleri arasından ayrılarak daha önemli veya tercih edilen olduğunu belirtmek için “özellikle” ifadesini kullanırız.
Sonuç:
5. Çiçekleri severim özellikle kır çiçeklerini.
Ç) Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. Gözyaşları gibi ulu dağlardan
Enginden engine çağlayan sular
Derin derin derelerden dönerek
Arayıp aslını ağlayan sular.
Altı çizili dizede başvurulan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Abartma
B) Benzetme
C) Kişileştirme
D) Konuşturma
Çözüm:
Adım 1: Altı çizili dizeye bakalım: “Arayıp aslını ağlayan sular.”
Adım 2: Burada “sular” yani su, “ağlamak” eylemini yapıyor. Ağlamak, insanlara özgü bir duygusal eylemdir. Su gibi cansız bir varlığa insan özelliği vermek, ona can vermek demektir.
Adım 3: Cansız varlıklara veya hayvanlara insan özelliği kazandırma sanatına kişileştirme denir.
Sonuç:
Doğru cevap C) Kişileştirme‘dir.
2. Kayalar arasındaki dik ve dar bir patikadan inince Kızılkeçili deresiyle karşılaştık. İki sırtın birleştiği dar boğazda kayadan kayaya atlayarak köpüren sular, kulakları dolduran büyük bir gürültü çıkarıyordu. Suyun kenarındaki dar yolda, çok kere taştan taşa atlayarak yürümeye başladık. Kâh derenin kıyısına iniyor, kâh tekrar sırta tırmanarak beyaz köpüklü çağlayanlara yüksekten bakıyorduk.
Bu parçada kullanılan anlatım biçimleri hangileridir?
A) Açıklama-Tartışma
B) Betimleme-Öyküleme
C) Tartışma-Betimleme
D) Öyküleme-Açıklama
Çözüm:
Adım 1: Parçayı dikkatlice okuyalım. Yazar, “dik ve dar bir patika”, “Kızılkeçili deresi”, “dar boğazda kayadan kayaya atlayarak köpüren sular”, “büyük bir gürültü”, “beyaz köpüklü çağlayanlar” gibi ifadelerle gözümüzde bir canlandırma yapıyor. Sanki orayı görüyormuşuz gibi ayrıntılar veriyor. Bu, betimleme (tasvir etme) sanatının bir özelliğidir.
Adım 2: Aynı zamanda parçada bir olay akışı da var: “inince karşılaştık”, “yürümeye başladık”, “iniyor”, “tırmanarak bakıyorduk”. Yani bir yerden bir yere gitme, bir şeyler yapma gibi eylemler peş peşe anlatılıyor. Olayların belli bir sıraya göre anlatılmasına ise öyküleme denir.
Adım 3: Parçada bilgi verme amacı (açıklama) veya bir düşünceyi kanıtlama, çürütme (tartışma) amacı bulunmuyor.
Sonuç:
Bu parçada hem yer ve durum tasvirleri yapıldığı hem de olaylar bir akış içinde anlatıldığı için kullanılan anlatım biçimleri B) Betimleme-Öyküleme‘dir.
Umarım bu çözümler sana yardımcı olmuştur. Konuları tekrar ederek ve bol bol soru çözerek bilgilerini pekiştirebilirsin. Başarılar dilerim!