Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencim,
Bugünkü dersimizde Türkçe kitabımızdaki etkinlikleri adım adım inceleyip, nasıl çözmemiz gerektiğini öğreneceğiz. Hiç merak etme, hepsini birlikte kolayca halledeceğiz. Haydi başlayalım!
5. ETKİNLİK
Dinlediğiniz metinde kullanılan aşağıdaki deyimlerin anlamlarını altlarına yazınız.
Şimdi sıra geldi deyimlerin anlamlarını bulmaya. Deyimler, dilimize renk katan, az sözle çok şey anlatan kalıplaşmış sözlerdir. Gelin, bu iki deyimin ne anlama geldiğini birlikte öğrenelim.
dile getirmek
Anlamı: Bir düşünceyi, duyguyu veya konuyu sözle ya da yazıyla anlatmak, ifade etmek. İçindeki şeyi söylemek, açığa vurmak demektir.
Örneğin, “Arkadaşım dün derdini bana dile getirdi.” dediğimizde, arkadaşımızın sıkıntısını anlattığını anlarız.
ayakta tutmak
Anlamı: Bir şeyin varlığını, düzenini, işleyişini veya devamlılığını sağlamak, sürdürmesini temin etmek. Bir şeyi yıkılmaktan, bozulmaktan veya yok olmaktan korumak demektir.
Mesela, “Öğretmenimiz sınıfımızın düzenini ayakta tutmak için çok çabalıyor.” dediğimizde, sınıfın düzenli kalması için uğraştığını anlarız.
6. ETKİNLİK
“İstiklâl Marşı’nın yazıldığı dönemde ülkemizin durumu” ile ilgili bir araştırma yapınız. Araştırma sonucunda edindiğiniz bilgilerden yararlanarak bir sunum hazırlayınız. Sununuzda düşüncelerinizi mantıksal bir bütünlük içerisinde ifade ederek görsel, işitsel vb. destekleyici materyaller kullanınız. Hazırladığınız sunumu öğretmeninizin yönlendirmesiyle okulunuzda düzenlenen panel, sempozyum, forum vb. ortamda sunmak üzere prova yapınız.
Bu etkinlikte bizden İstiklâl Marşı’nın yazıldığı dönemdeki ülkemizin durumu hakkında bir araştırma yapıp, bu araştırmayı bir sunum haline getirmemiz ve hatta sunum provası yapmamız isteniyor. Bu, hem araştırma becerilerinizi geliştirecek hem de topluluk önünde konuşma yeteneğinizi artıracak harika bir çalışma. Hadi, bu etkinliği nasıl yapacağımızı adımlara ayıralım:
Adım 1: Araştırma Yapmak
- Öncelikle, İstiklâl Marşı’nın ne zaman yazıldığını hatırlayalım. Mehmet Akif Ersoy, bu marşı Kurtuluş Savaşı devam ederken, 1921 yılında yazmıştır.
- Şimdi araştırma konumuz belli: 1920-1922 yılları arasında, yani Kurtuluş Savaşı döneminde ülkemizin içinde bulunduğu durum.
- Bunun için kütüphaneye gidebilir, güvenilir tarih kitaplarına bakabilir, internette Milli Eğitim Bakanlığı veya üniversitelerin web siteleri gibi resmi kaynaklardan bilgi edinebilirsin.
- Neler araştırabilirsin?
- O dönemde Osmanlı Devleti’nin genel durumu (savaşlar, toprak kayıpları vb.)
- Kurtuluş Savaşı’nın başlangıcı ve gelişimi
- İşgaller ve işgalci devletler
- Türk halkının mücadelesi ve milli birlik ruhu
- Savaşın ekonomik ve sosyal etkileri
- Atatürk’ün liderliği ve kurulan yeni düzenin temelleri
- Edindiğin bilgileri not almayı ve önemli yerlerin altını çizmeyi unutma.
Adım 2: Sunum Hazırlamak
- Araştırmanı tamamladıktan sonra, topladığın bilgileri düzenli bir şekilde sunum haline getirmelisin.
- Sunumun bir girişi, gelişme bölümü ve sonuç bölümü olmalı.
- Giriş bölümünde konuyu tanıt, neden önemli olduğunu anlat.
- Gelişme bölümünde araştırdığın bilgileri mantıksal bir sıra ile aktar. Kronolojik (zaman sırasına göre) bir akış kullanabilirsin.
- Sonuç bölümünde ise edindiğin bilgileri özetle ve kendi yorumlarını ekleyebilirsin.
- Sunumunu Powerpoint, Canva gibi programlarla veya kartonlara yazarak hazırlayabilirsin.
Adım 3: Sunumu Destekleyici Materyaller Kullanmak
- Sunumunu daha etkili hale getirmek için görsel ve işitsel materyallerden yararlanmalısın.
- Görsel materyaller: O döneme ait fotoğraflar, haritalar (işgal bölgelerini gösteren), karikatürler, belgeler (örneğin, TBMM’nin açılış bildirisi gibi).
- İşitsel materyaller: Belki o döneme ait bir konuşma kaydı (eğer bulabilirsen), İstiklâl Marşı’nın ilk bestesi veya dönemin ruhunu yansıtan müzikler.
- Bu materyaller, anlattıklarını daha anlaşılır ve akılda kalıcı hale getirir.
Adım 4: Prova Yapmak
- Sunumunu hazırladıktan sonra, onu sınıfta veya okulda sunmadan önce mutlaka prova yapmalısın.
- Prova yaparken zamanlamana dikkat et, ses tonunu ayarla, göz teması kurmaya çalış.
- Metnine bağlı kalmak yerine, konuya hakim olarak kendi cümlelerinle anlatmaya çalış.
- Aynanın karşısında veya aile üyelerine sunum yaparak pratik yapabilirsin. Bu sayede heyecanını yenersin ve sunumun daha akıcı olur.
- Öğretmeninin yönlendirmelerini de mutlaka dikkate almalısın.
Unutma, bu süreçte hem öğreniyor hem de kendini geliştiriyorsun. Başarılar dilerim!
7. ETKİNLİK
Defterinize “İstiklâl Marşı’nın yazım süreci” ile ilgili kısa bir haber metni yazınız. Yazdığınız metinde haber metinlerinde bulunması gereken altı temel unsurun (5N 1K: Kim?, Ne?, Nerede?, Ne zaman?, Nasıl?, Niçin?) bulunmasına dikkat ediniz. Bu unsurların bulunmamasının yazdığınız metnin inandırıcılığını azaltacağını unutmayınız. Metninizi gözden geçirirken varsa metninizdeki yazım, noktalama hatalarını ve anlatım bozukluklarını düzeltiniz. Yazdığınız metni sınıfta arkadaşlarınıza okuyunuz. Yazdığınız haber metnini sınıf panosuna asınız.
Şimdi de İstiklâl Marşı’nın yazım süreci hakkında bir haber metni yazacağız. Haber metinleri, okuyucuyu bilgilendirmek amacıyla yazılır ve belirli kurallara uymalıdır. En önemlisi de 5N 1K kuralıdır. Gelin, bu etkinliği de adım adım ele alalım:
Adım 1: Haber Metnini Yazmak (5N 1K Kuralına Uygun)
Haber metni yazmaya başlamadan önce, İstiklâl Marşı’nın yazım süreci hakkında kısa bir araştırma yapmalısın. Kim yazdı, neden yazıldı, hangi şartlarda yazıldı gibi soruların cevaplarını bilmelisin.
Şimdi 5N 1K kuralını uygulayarak haber metnimizin taslağını oluşturalım:
- Kim? (Olayın içinde yer alan kişiler, kahramanlar)
- Mehmet Akif Ersoy (şair)
- Dönemin Milli Eğitim Bakanı (Maarif Vekili) Hamdullah Suphi Tanrıöver
- Türk Milleti ve Kurtuluş Savaşı kahramanları
- Ne? (Gerçekleşen olay, konu)
- İstiklâl Marşı’nın yazılması ve kabul edilmesi süreci.
- Milli bir marş ihtiyacı, yarışma düzenlenmesi, Mehmet Akif’in ödülü kabul etmemesi.
- Nerede? (Olayın geçtiği yer)
- Ankara (TBMM), Tacettin Dergahı (Mehmet Akif’in marşı yazdığı yer).
- Ne Zaman? (Olayın gerçekleştiği tarih, dönem)
- 1921 yılı (Kurtuluş Savaşı dönemi).
- Yarışmanın ilanı (1920), yazım süreci (Şubat-Mart 1921), kabulü (12 Mart 1921).
- Nasıl? (Olayın gerçekleşme biçimi, ayrıntıları)
- Milli Eğitim Bakanlığı’nın milli marş için bir yarışma düzenlemesi.
- Mehmet Akif Ersoy’un para ödülü nedeniyle yarışmaya katılmak istememesi.
- Hamdullah Suphi Bey’in ricasıyla Tacettin Dergahı’nda büyük bir heyecan ve fedakârlıkla marşı yazması.
- Marşın TBMM’de coşkulu bir şekilde okunup kabul edilmesi.
- Niçin? (Olayın nedeni, amacı)
- Kurtuluş Savaşı’nda halkın milli ruhunu, bağımsızlık aşkını ve mücadele azmini diri tutmak, milli birliği sağlamak.
- Yeni kurulan Türk Devleti’nin milli sembollerinden birine sahip olması.
Bu bilgileri kullanarak kısa ve öz, bir haber başlığıyla başlayan bir metin yazabilirsin. Unutma, haber metinleri genellikle geçmiş zaman kipinde yazılır.
Adım 2: Metni Gözden Geçirmek ve Düzeltmek
- Yazdığın haber metnini dikkatlice oku.
- Yazım hataları: Kelimeleri doğru yazdığından emin ol.
- Noktalama hataları: Virgül, nokta, kesme işareti gibi noktalama işaretlerini doğru yerlerde kullandın mı?
- Anlatım bozuklukları: Cümlelerin açık ve anlaşılır mı? Gereksiz kelime kullanmış mısın? Cümleler arasında anlam akışı var mı?
- Bu düzeltmeleri yaparken sanki bir gazete editörü gibi titiz olmalısın. Çünkü bu, haberinin inandırıcılığını artırır.
Adım 3: Metni Paylaşmak
- Düzeltmelerini bitirdikten sonra haber metnini sınıfta arkadaşlarına yüksek sesle ve anlaşılır bir şekilde oku.
- Ardından, bu değerli haber metnini sınıf panosuna asarak diğer arkadaşlarınla da paylaşmış olursun. Böylece herkes İstiklâl Marşı’nın yazım süreci hakkında bilgi sahibi olur.
Harika bir çalışma olacak! Bu sayede hem yazma becerilerini geliştirecek hem de tarihimizi daha iyi öğreneceksin.