Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle 8. sınıf Türkçe ders kitabımızdaki çok güzel bir etkinliği birlikte çözeceğiz. Gördüğüm kadarıyla hem okuma-yazma alışkanlıklarımız üzerine düşüneceğiz hem de dinlediğimiz bir şiirdeki kelimelerin anlamlarını keşfedeceğiz. Hazır mısın? O zaman dikkatlice adımları takip ederek ilerleyelim!
Şimdi ilk olarak Hazırlık Çalışması bölümündeki soruya bakalım.
HAZIRLIK ÇALIŞMASI
Yazmayı mı yoksa okumayı mı daha çok seviyorsunuz? Neden?
Bu soru, senin kişisel tercihlerini ve düşüncelerini merak ediyor. Herkesin farklı bir cevabı olabilir, önemli olan nedenini güzelce açıklayabilmek. Ben şimdi sana örnek bir cevap vereceğim, sen de kendi düşüncelerini bu doğrultuda şekillendirebilirsin.
Çözüm:
Ben okumayı yazmaktan daha çok seviyorum. Çünkü okurken bambaşka dünyalara yolculuk ediyorum. Kitaplar aracılığıyla hiç bilmediğim yerleri keşfediyor, farklı insanlarla tanışıyor ve onların hikayelerini öğreniyorum. Bu durum, benim hayal gücümü çok geliştiriyor ve yeni şeyler öğrenmemi sağlıyor. Okumak aynı zamanda kelime dağarcığımı genişletiyor ve cümle kurma becerimi güçlendiriyor. Bazen bir kitaptaki karakterin yerine koyuyorum kendimi, onun hissettiklerini anlamaya çalışıyorum. Bu da bana empati kurmayı öğretiyor. Yazmak da çok güzel bir şey, insanın içini döktüğü, düşündüklerini somutlaştırdığı bir eylem ama okumanın o sınırsızlığı beni daha çok etkiliyor.
Şimdi gelelim asıl etkinliğimize, Dinleme Metni ile ilgili olan kısma.
1. ETKİNLİK
Dinlediğiniz şiirdeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarını aşağıya yazınız. Şiirdeki anlamını bilmediğiniz kelime ya da kelime gruplarının anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Anlamını öğrendiğiniz yeni kelime/kelime gruplarını sözlüğünüze yazınız. Öğrendiğiniz kelimeleri birer cümlede kullanınız.
Sevgili öğrencim, görselde bir “Dinleme Metni” olduğunu görüyoruz ve başlığı “4 Armağan”. Normalde bu dinleme metnini dinlememiz gerekir. Ancak şu an elimizde bu metin olmadığı için, ben senin için “4 Armağan” temasına uygun olabilecek ve bir şiirde geçebilecek bazı kelimeleri seçeceğim. Bu kelimeleri, sanki şiiri dinlemişiz ve anlamını ilk başta tam olarak bilemediğimiz kelimelermiş gibi ele alacağız. Sonra da adım adım anlamlarını bulmaya ve cümle içinde kullanmaya çalışacağız. Böylece bu etkinliği nasıl yapacağını çok iyi kavramış olacaksın.
Çözüm:
Adım 1: Şiiri dinlediğimizi varsayarak, anlamını tam olarak bilmediğimizi düşündüğümüz kelimeleri belirliyoruz. Ben senin için dört tane kelime seçtim:
- İhsan
- Vuslat
- Hasret
- Sırdaş
Adım 2: Şimdi bu kelimelerin anlamlarını, şiirin genel temasından (4 Armağan) yola çıkarak tahmin edelim. Sonra da TDK sözlükten kontrol edip doğru anlamlarını yazalım ve öğrendiğimiz her kelimeyle birer cümle kuralım.
1. Kelime/Kelime Grubu:İhsan
Tahminim: Şiirde “ihsan” kelimesi geçseydi, bu kelimeyi bir iyilik, bir lütuf ya da bir bağış gibi düşünebilirdim. Belki birinin bize yaptığı güzel bir davranış ya da hayatımızdaki güzel bir şans gibi bir anlama gelirdi.
TDK Güncel Türkçe Sözlük Anlamı: “İyilik, bağış, lütuf.”
Cümlem:
Büyüklerimizin bize öğrettikleri değerli bilgiler, hayatımıza birer ihsandır.
2. Kelime/Kelime Grubu:Vuslat
Tahminim: Şiirde “vuslat” kelimesini duysaydım, aklıma hemen bir kavuşma, özlem duyulan bir şeye veya birine ulaşma gelirdi. Belki de uzun süren bir ayrılığın sonu, bir dileğin gerçekleşmesi gibi bir anlamı olabilirdi.
TDK Güncel Türkçe Sözlük Anlamı: “Kavuşma, ulaşma, sevgiliye ulaşma.”
Cümlem:
Uzun bir ayrılıktan sonra aileme kavuşmak, benim için büyük bir vuslattı.
3. Kelime/Kelime Grubu:Hasret
Tahminim: Şiirdeki “hasret” kelimesi, bana bir şeyi çok özleme, birine veya bir yere duyulan derin bir özlem duygusunu çağrıştırırdı. Belki de uzaklara giden bir dostun ardından duyulan bir özlemden bahsediliyordur.
TDK Güncel Türkçe Sözlük Anlamı: “Özlem, gurbette kalmış olmaktan veya sevdiğinden ayrı düşmekten doğan üzüntü.”
Cümlem:
Memleketimin yemyeşil dağlarına ve masmavi denizine büyük bir hasret duyuyorum.
4. Kelime/Kelime Grubu:Sırdaş
Tahminim: “Sırdaş” kelimesi şiirde geçseydi, bu kelimeyi güvenebileceğimiz, dertlerimizi ve sırlarımızı paylaşabileceğimiz yakın bir arkadaş veya dost olarak yorumlardım.
TDK Güncel Türkçe Sözlük Anlamı: “Sırlarını paylaştığı kimse, sır tutan dost.”
Cümlem:
En yakın arkadaşım, her zaman benim en iyi sırdaşım olmuştur.
Gördün mü sevgili öğrencim, bu etkinliği yapmak hem kelime bilgimizi artırıyor hem de metinleri daha iyi anlamamızı sağlıyor. Şiirleri dinlerken veya okurken bilmediğin kelimelerin anlamlarını tahmin etmeye çalışmak, sonra da sözlükten kontrol etmek çok faydalı bir alışkanlıktır. Unutma, her yeni kelime, düşünce dünyana açılan yeni bir kapıdır!