Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmenin. Gönderdiğin görseldeki soruları ve çalışmaları birlikte adım adım inceleyelim, nasıl yaklaşmamız gerektiğini konuşalım. Unutma, bu tür sorular hem okuduğunu anlama hem de düşüncelerini ifade etme becerini geliştirir. Hadi başlayalım!
Soru 1: HAZIRLIK ÇALIŞMASI
Sınıfınızda birey toplum ilişkisi konusunda bir tartışma ortamı oluşturunuz. Tartışma sonucunda ulaşılan sonuçların doğru olduğunu düşünüyor musunuz? Nedenleriyle açıklayınız.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu bir sınav sorusu gibi tek bir doğru cevabı olan bir soru değil. Bu, senin sınıf arkadaşlarınla birlikte düşünmeni, konuşmanı ve fikir üretmeni isteyen bir tartışma konusu. Amaç, senin bu önemli konu hakkında kendi görüşlerini oluşturmanı ve bunları nedenleriyle birlikte açıklamanı sağlamak.
Adım 1: Konuyu Anlayalım
Öncelikle “birey toplum ilişkisi” ne demek, bunu bir düşünelim.
- Birey, her birimiziz. Yani sen, ben, arkadaşların… Her birimiz kendine özgü düşünceleri, duyguları, hayalleri olan birer bireyiz.
- Toplum ise bu bireylerin bir araya gelerek oluşturduğu büyük gruptur. Ailemiz, sınıfımız, yaşadığımız şehir, ülkemiz… Bunların hepsi birer toplumdur.
- İlişki ise bireylerin toplumla, toplumun da bireylerle olan karşılıklı etkileşimidir.
Peki, bu ilişki nasıl oluyor?
- Toplum bize kurallar, değerler, gelenekler öğretir. Bizi şekillendirir.
- Biz de bireyler olarak topluma katkıda bulunuruz, onu değiştiririz, geliştiririz ya da bazen eleştiririz.
Adım 2: Tartışma Ortamı Oluşturma ve Fikir Üretme
Sınıfınızda bu konu hakkında konuşurken şunları düşünebilirsiniz:
- Birey mi daha önemli, toplum mu? Yoksa ikisi de birbirini tamamlar mı?
- Toplum kuralları bizim özgürlüklerimizi kısıtlar mı, yoksa bizi korur mu?
- Bir birey olarak topluma karşı ne gibi sorumluluklarımız var?
- Toplumun bireyler üzerindeki etkisi nelerdir? (Eğitim, kültür, meslek seçimi gibi…)
- Bireylerin toplumu değiştirme gücü var mıdır? (Örneğin, bilim insanları, sanatçılar, aktivistler…)
Bu sorular üzerinden konuşurken herkes kendi düşüncesini söyleyecek, farklı bakış açıları ortaya çıkacak.
Adım 3: Sonuçları Değerlendirme ve Nedenlerini Açıklama
Tartışma bittiğinde, ulaştığınız genel sonuçlar neler oldu? Mesela, “Toplum bireyi şekillendirir ama birey de toplumu değiştirebilir” gibi bir sonuca mı vardınız? Ya da “Bireysel özgürlükler toplumun düzeni için bazen kısıtlanmalıdır” mı dediniz?
Ulaştığınız bu sonuçların doğru olduğuna inanıp inanmadığınızı ve neden böyle düşündüğünüzü açıklamanız gerekiyor. Kendi hayatından, okuduğun kitaplardan, izlediğin filmlerden örnekler verebilirsin. Önemli olan, “Bence bu doğru çünkü…” diye başlayıp arkasını mantıklı ve ikna edici bir şekilde getirebilmen.
Unutma, bu tür bir tartışmada tek bir mutlak doğru yoktur. Önemli olan, kendi düşüncelerini tutarlı bir şekilde ifade edebilmek ve başkalarının fikirlerine saygı duymaktır. Başkalarını dinlemek, kendi fikirlerini zenginleştirmeni sağlar.
Soru 2: OKUMA STRATEJİSİ NOTU
Metin türünün özelliklerine ve noktalama işaretlerine dikkat ederek sessiz okuyunuz. Okuma sırasında eleştirel okuma stratejisine uygun olarak yazarın düşüncelerine katılmadığınız bölümleri işaretleyiniz. İşaretlediğiniz bölümleri arkadaşlarınızın işaretlediği bölümlerle karşılaştırınız.
Çözüm:
Bu kısım, hemen altında yer alan “Birey-Toplumsallık” başlıklı metni nasıl okuman gerektiğini anlatan bir yönerge, yani bir talimat. Bu talimatlara uyarak okuduğunda metni daha iyi anlayacak ve üzerinde daha derin düşünebileceksin.
Adım 1: Sessiz Okuma ve Detaylara Dikkat
- Sessiz okuyunuz: Metni kendi kendine, sesli okumadan oku. Bu, metne daha iyi odaklanmanı ve anlamını daha iyi kavramanı sağlar.
- Metin türünün özelliklerine dikkat: Okuduğun metin genellikle bir deneme veya düşünce yazısı türünde. Bu tür metinlerde yazar, bir konudaki kişisel görüşlerini, düşüncelerini ve yorumlarını dile getirir. Nesnel (tarafsız) bilgilerden çok, öznel (kişisel) yorumlar ön plandadır. Yazarın kullandığı dilin akıcılığına, kelime seçimine dikkat etmelisin.
- Noktalama işaretlerine dikkat: Virgüllerin, noktaların, üç noktaların, tırnak işaretlerinin ne anlama geldiğini düşünerek oku.
- Mesela, tırnak içinde verilen “Bir ben vardır bende, benden içeri…” sözü, Yunus Emre gibi önemli bir düşünürün sözü olduğunu ve yazarın kendi düşüncesini desteklemek için bu alıntıyı kullandığını gösterir.
- Virgüller, cümledeki anlam akışını düzenler. Üç noktalar ise cümlenin devamının okuyucuya bırakıldığını veya bir eksiltme yapıldığını gösterir.
Adım 2: Eleştirel Okuma Stratejisi Uygulama
İşte bu kısım çok önemli! Eleştirel okuma, bir metni sadece okuyup geçmek değil, onun üzerinde düşünmek, sorgulamak ve kendi fikirlerini oluşturmaktır.
- Yazarın düşüncelerine katılmadığınız bölümleri işaretleyiniz: Metni okurken, yazarın söylediği her şeye “evet” demek zorunda değilsin. Eğer yazarın bir fikri sana mantıklı gelmiyorsa, farklı düşünüyorsan veya bir konuda şüphelerin varsa, o kısmı işaretle. Mesela, metinde “Sürekli değiştiğimizi ama bu değişimin temelinde bir şeylerin hiç değişmeden büyüyüp geliştiğini kanıtlayabiliyorsak kendi kendimize; çocukluğumuza, genç-liğimize pek de benzemeyen aynadaki görüntümüz kuşkuya düşürmez bizi…” deniyor. Belki sen “Hayır, ben değiştiğimi hissediyorum ve çocukluğumdaki benle şimdiki ben arasında büyük farklar var, bu beni kuşkuya düşürüyor” diye düşünebilirsin. İşte o zaman bu cümleyi işaretleyebilirsin.
- Neden katılmadığını düşün: Sadece işaretlemekle kalma, neden katılmadığını da içinden geçir veya küçük notlar al. Bu, senin eleştirel düşünme becerini geliştirir.
Adım 3: Karşılaştırma ve Tartışma
- İşaretlediğiniz bölümleri arkadaşlarınızın işaretlediği bölümlerle karşılaştırınız: Metni okuyup kendi işaretlemelerini yaptıktan sonra, arkadaşlarınla bir araya gelin. Kimler hangi bölümlere katılmış, kimler katılmamış, bunları konuşun.
-
Bu karşılaştırma sana ne kazandırır?
- Farklı bakış açılarını görürsün. Belki senin hiç düşünmediğin bir noktayı arkadaşın fark etmiştir.
- Kendi düşüncelerini daha sağlam temellere oturtma veya gerekirse değiştirme fırsatı bulursun.
- Metni daha derinlemesine anlarsın.
- Konuşma ve dinleme becerilerin gelişir.
Bu yönergeler, okuduğun her metinde uygulayabileceğin çok değerli okuma ve düşünme stratejileridir. Bir metni sadece okumak değil, onunla sohbet etmek gibi düşün. Yazar ne diyor, ben ne düşünüyorum, neden böyle düşünüyorum? İşte eleştirel okuma budur!
Umarım bu açıklamalar, bu tür hazırlık çalışmalarına ve okuma yönergelerine nasıl yaklaşman gerektiği konusunda sana yardımcı olmuştur. Başarılar dilerim!