Merhaba sevgili öğrencim! Hadi bakalım, bu etkinlikleri birlikte çözelim. Unutma, soruları çözerken metni ve grafiği çok dikkatli okumak en önemlisi. Böylece hem doğru cevapları buluruz hem de konuyu daha iyi anlarız.
4. ETKİNLİK
Bu bölümde, okuduğumuz “Kahvaltının Önemi” başlıklı metinle ilgili üç soru yazmamız ve bu soruları cevaplamamız isteniyor. Metni dikkatlice okuyarak herkesin aklına gelebilecek, önemli bilgileri içeren sorular hazırlayalım ve cevaplarını da metinden bulalım.
1. Soru: Kahvaltı neden “günün en önemli öğünü” olarak adlandırılmıştır?
Cevap: Bütün gece aç kaldıktan sonra vücudumuzun enerji seviyesi önemli ölçüde azalır. Kahvaltı, beynimizin ve vücudumuzun gün içinde iyi çalışabilmesi için gerekli olan enerjiyi sağlar. Eğer kahvaltı yapmazsak, kan şekerimiz düşer ve derslere odaklanmakta zorlanırız, unutkanlık yaşarız, hatta baş ağrısı çekebiliriz. Bu yüzden kahvaltı, güne zinde ve enerjik başlamamızı sağladığı için en önemli öğün kabul edilir.
2. Soru: Sağlıklı bir kahvaltıda hangi tür besinler bulunmalıdır?
Cevap: Sağlıklı bir kahvaltıda öncelikle protein açısından zengin olan süt, yoğurt, peynir ve yumurta gibi besinler olmalıdır. Ayrıca bol vitamin ve mineral içeren portakal, mandalina, domates, salatalık, maydanoz, biber, havuç gibi çeşitli meyve ve sebzeler de mutlaka yer almalıdır. Bunların yanı sıra, vücudumuza faydalı lifler sağlayan tam tahıllı ürünler (mısır gevreği, yulaf ezmesi vb.) de kahvaltımızın olmazsa olmazlarındandır.
3. Soru: Kahvaltı yapmamanın vücudumuz üzerindeki olumsuz etkileri nelerdir?
Cevap: Kahvaltı yapmadığımızda kan şekerimiz düşer. Bu durum, derse odaklanmamızı zorlaştırır ve dikkat dağınıklığına yol açar. Ayrıca unutkanlık yaşayabiliriz, başımız ağrıyabilir ve algılama (anlama) yeteneğimiz azalabilir. Kısacası, kahvaltı yapmamak hem fiziksel olarak kendimizi yorgun hissetmemize hem de zihinsel performansımızın düşmesine neden olur.
Şimdi de gelelim grafik yorumlama sorularına. Bu bölümde verilen grafiğin, yeterli ve dengeli beslenmek için günlük tüketmemiz gereken besin oranlarını gösterdiğini unutmayalım. Yani, bu grafik bize ideal bir beslenme düzeni sunuyor. Hadi soruları bu bilgi ışığında çözelim!
5. ETKİNLİK
1. Soru: Yeterli ve dengeli beslenebilmek için tükettiğiniz besinlerin yüzde kaçı meyve veya sebze olmalıdır?
Çözüm:
Adım 1: Soruyu dikkatlice okuyoruz. Bize “yeterli ve dengeli beslenebilmek için” ne kadar meyve veya sebze tüketmemiz gerektiğini soruyor. Grafiğin hemen üzerindeki açıklamada, grafikteki oranların yeterli ve dengeli beslenme için ideal oranlar olduğu belirtilmişti.
Adım 2: Grafikteki “Meyve ve sebze” (Besin Türü 4) sütununa bakıyoruz. Bu sütun, yüzde 33 seviyesine kadar yükseliyor. Bu da ideal oranın %33 olduğunu gösterir.
Adım 3: Bu durumda, yeterli ve dengeli beslenmek için tükettiğimiz besinlerin %33’ü meyve veya sebze olmalıdır.
Cevap: %33
2. Soru: En çok tüketmeniz gereken yiyecekler nelerdir?
Çözüm:
Adım 1: Grafiğin ideal beslenme oranlarını gösterdiğini hatırlıyoruz. En çok tüketmemiz gereken yiyecekleri bulmak için grafikteki en yüksek sütunlara bakmamız gerekir.
Adım 2: Grafikteki sütunların yüksekliklerini karşılaştırıyoruz. “Meyve ve sebze” (Besin Türü 4) sütunu %33 seviyesinde ve “Ekmek ve diğer tahıllar” (Besin Türü 5) sütunu da %33 seviyesindedir. Diğer sütunlar (%7, %15, %12) bunlardan daha düşüktür.
Adım 3: Bu durumda, en çok tüketmemiz gereken yiyecekler, en yüksek orana sahip olan meyve ve sebze ile ekmek ve diğer tahıllardır.
Cevap: Meyve ve sebze ile ekmek ve diğer tahıllar.
3. Soru: Günlük tüketeceğimiz besinler içinde en az olması gereken yiyecekler nelerdir?
Çözüm:
Adım 1: Bu soru da yine ideal beslenme grafiğine göre en az tüketmemiz gereken besin grubunu bulmamızı istiyor.
Adım 2: Grafikteki sütunların yüksekliklerine tekrar bakıyoruz. En alçak sütun, en az tüketmemiz gereken besin grubunu gösterir.
Adım 3: Grafikteki “Yağ veya şeker içeriği yüksek gıdalar” (Besin Türü 1) sütunu %7 seviyesindedir. Bu oran, diğer tüm gruplardan daha düşüktür.
Adım 4: Dolayısıyla, günlük beslenmemizde en az yer vermemiz gereken yiyecekler yağ veya şeker içeriği yüksek gıdalardır.
Cevap: Yağ veya şeker içeriği yüksek gıdalar.
4. Soru: Tüketeceğimiz besinlerin yüzde 40’ının kuru baklagiller olması durumunda yeterli ve dengeli beslenmiş olur muyuz?
Çözüm:
Adım 1: Soruda bize kuru baklagillerin günlük beslenmemizin %40’ını oluşturması durumunda dengeli beslenip beslenmeyeceğimizi soruyor.
Adım 2: Grafiğin ideal beslenme oranlarını gösterdiğini hatırlıyoruz. Grafiğin açıklamasına (lejantına) bakıyoruz. Kuru baklagiller, “Et, balık, tavuk, yumurta, kuru baklagiller” grubunun içinde yer alıyor.
Adım 3: Bu grubun (Besin Türü 2) grafikteki ideal oranı %15 olarak gösteriliyor. Yani bu listedeki tüm yiyecekler, toplamda %15’i geçmemeli.
Adım 4: Eğer sadece kuru baklagiller, günlük beslenmemizin %40’ını oluşturursa, bu oran tüm “Et, balık, tavuk, yumurta, kuru baklagiller” grubunun ideal oranı olan %15’in çok ama çok üzerine çıkar. Ayrıca, beslenmemizin büyük bir kısmını tek bir besin grubuna ayırmak, diğer önemli besin gruplarından (meyve-sebze, süt ürünleri, tahıllar vb.) yeterince alamayacağımız anlamına gelir. Bu da dengesiz bir beslenme olur ve vücudumuzun ihtiyacı olan farklı besinleri almamıza engel olur.
Cevap: Hayır, yeterli ve dengeli beslenmiş olmayız.
Çünkü grafiğe göre, kuru baklagillerin de dahil olduğu “Et, balık, tavuk, yumurta, kuru baklagiller” grubunun toplam oranı %15 olmalıdır. Sadece kuru baklagillerin %40 olması, bu grubun ideal oranın çok üzerine çıkmasına ve diğer besin gruplarından yeterince alınmamasına neden olacağı için dengesiz bir beslenme olur.