8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Hecce Yayınları Sayfa 95
Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün seninle birlikte gönderdiğin Türkçe sorularını adım adım, dikkatlice çözeceğiz. Unutma, her sorunun cevabı metnin içinde gizli, yeter ki dikkatli okuyup doğru yerleri bulalım. Hazır mısın? Başlayalım!
3. ETKİNLİK
Okuduğunuz metnin konusunu ve ana fikrini aşağıya yazınız.
Metnin konusunu ve ana fikrini bulmak için metni çok iyi anlamamız gerekiyor. Metni okuduğumuzda, Türklerin sadece dil, edebiyat ve müzikte değil, aynı zamanda dokuma gibi “katı veya yumuşak maddeye” de çok güzel şekiller verdiğini görüyoruz. Özellikle halı sanatından ve bu sanatın binlerce yıllık kökeninden bahsediliyor. Anadolu Türk kadınlarının yaptığı çorap, kuşak gibi günlük eşyaların Avrupa’da bile ilgi gördüğü anlatılıyor.
Metnin Konusu:
Metin genel olarak neyden bahsediyor? Türklerin el sanatlarından, özellikle de halı ve dokuma sanatlarından bahsediyor, değil mi? O zaman konuyu şöyle ifade edebiliriz:
Türk dokuma sanatları, özellikle halı sanatı ve bu sanatın yüzyıllardır süregelen kültürel önemi.
Metnin Ana Fikri:
Peki, yazar bize bu metinle asıl ne anlatmak istiyor? Bu sanatların ne kadar değerli ve önemli olduğunu vurguluyor. Avrupa’ya bile ilham verdiğini söylüyor. Yani Türk dokuma sanatlarının sadece geçmişte kalmış bir şey olmadığını, günümüzde bile değerini koruduğunu ve kültürel bir miras olduğunu belirtiyor.
Türk dokuma sanatları, özellikle halılarımız, binlerce yıllık zengin bir kültürel mirasa sahiptir ve hem estetik değeri hem de uluslararası etkisiyle büyük bir öneme sahiptir.
4. ETKİNLİK
Cümlelerin altını çizmek, kelimeleri koyu veya italik yazmak, renklendirmek, farklı punto ya da font kullanmak metindeki önemli bölümleri vurgulamak için başvurulan yöntemlerdir. Okuduğunuz metinde bazı cümleler koyu, bazıları ise altı çizili şekilde yazılmıştır. Sizce bu bölümler dışında metindeki hangi bölümler koyu ya da altı çizili şekilde yazılmalıydı? Metnin üzerinde işaretleyerek gösteriniz.
Bu etkinlikte metindeki önemli ama henüz vurgulanmamış yerleri bulmamız isteniyor. Metni tekrar okuyup, yazarın vermek istediği mesajı daha iyi anlamamızı sağlayacak cümleleri belirleyelim. Unutmayalım, metinde zaten bir kısım koyu yazılmıştı: “Bugün hâlâ en güzel örnekleri Türkiye’de dokunan halı atlı-göçebe medeniyetimize* gibi bir Türk icadıdır.“
Şimdi bu kısımlar dışında kalan ve vurgulanması gereken yerleri birlikte belirleyelim:
Adım 1: Metnin girişine bakalım.
Türkler dil, edebiyat ve musiki gibi katı veya yumuşak maddeye de çok güzel şekiller vermişlerdir.
Bu cümle, Türklerin sadece soyut sanat dallarında değil, somut nesnelerde de ne kadar yetenekli olduğunu genel olarak ifade ediyor. Bu, metnin genel tanıtımı için çok önemli bir başlangıç cümlesi.
Adım 2: Türk sanatının kökenine odaklanan kısma bakalım.
Bize binlerce yıl önceki hâlis Türk atlı-göçebe medeniyetinden miras kalmıştır.
Bu cümle, Türk dokuma sanatlarının ne kadar köklü ve eski bir geçmişe sahip olduğunu, binlerce yıl öncesinden geldiğini belirtiyor. Bu bilgi, sanatımızın derinliğini göstermesi açısından önemli.
Adım 3: Türk sanatının etkisine ve yaygınlığına bakalım.
Anadolu Türk köylüsünün, yörüğünün günlük hayatında kullandığı çoraplar, kuşaklar, elbiseler, başlıklar, heybeler, örtüler, askılar bugün Avrupa müzelerini ve zenginlerin lüks salonlarını süslüyor.
Bu cümle, Anadolu’da günlük hayatta kullanılan basit eşyaların bile ne kadar sanatsal olduğunu ve Avrupa’da bile değer görüp lüks salonları süslediğini vurguluyor. Bu, Türk sanatının evrensel etkisini ve estetik değerini gösteriyor.
Bu üç cümleyi de metinde koyu veya altı çizili yaparak vurgulayabiliriz. Böylece metnin ana fikirleri ve önemli bilgileri daha kolay fark edilir hale gelir.
5. ETKİNLİK
Aşağıdaki cümleleri öğelerine ayırınız.
Cümleleri öğelerine ayırmak demek, cümlenin hangi kısmının ne işe yaradığını bulmak demektir. Yani yüklem, özne, tümleçler gibi bölümleri belirleyeceğiz. Hadi ilk örnekle başlayalım:
Aşı veya ilaç yapmak için mikrop kültürü yapılır.
-
Yüklem: Cümledeki iş, oluş, hareket bildiren kelime veya kelime grubudur. Bu cümlede yapılan iş “yapılır”.
yapılır
-
Özne: Yüklemdeki işi yapan veya yüklemde bildirilen durumu üzerine alan varlıktır. “Yapılan ne?” diye sorduğumuzda “mikrop kültürü” cevabını alırız.
mikrop kültürü
-
Zarf Tümleci: Eylemin neden, nasıl, ne zaman, ne kadar yapıldığını bildiren kelime veya kelime grubudur. “Ne için yapılır?” diye sorduğumuzda “Aşı veya ilaç yapmak için” cevabını alırız.
Aşı veya ilaç yapmak için
Şimdi diğer cümleleri de aynı şekilde öğelerine ayıralım:
• Bu eserlerden pek büyük bir kısmı yanmış, yıkılmış, kaybolmuş, yabancıya gitmiştir.
Adım 1: Yüklemi bulalım.
Cümledeki eylemler “yanmış, yıkılmış, kaybolmuş, yabancıya gitmiştir” ifadeleridir. Birden fazla yüklem bir araya gelerek sıralı bir yüklem grubu oluşturmuş.
Yüklem: yanmış, yıkılmış, kaybolmuş, yabancıya gitmiştir.
Adım 2: Özneyi bulalım.
“Yanmış, yıkılmış, kaybolmuş, yabancıya giden ne?” diye sorduğumuzda “bu eserlerden pek büyük bir kısmı” cevabını alırız.
Özne: Bu eserlerden pek büyük bir kısmı
• Her okulun Türk sanat eserlerinin resimlerini, planlarını, maketlerini gösteren müzeleri olmalıdır.
Adım 1: Yüklemi bulalım.
Cümledeki gereklilik bildiren ifade “olmalıdır”.
Yüklem: olmalıdır.
Adım 2: Özneyi bulalım.
“Olması gereken ne?” diye sorduğumuzda “Her okulun Türk sanat eserlerinin resimlerini, planlarını, maketlerini gösteren müzeleri” cevabını alırız. Bu uzun bir özne grubudur.
Özne: Her okulun Türk sanat eserlerinin resimlerini, planlarını, maketlerini gösteren müzeleri
• Bu eserlerden hareket edilerek yeni yeni eserler vücuda getirilebilir.
Adım 1: Yüklemi bulalım.
Cümledeki eylem “vücuda getirilebilir”.
Yüklem: vücuda getirilebilir.
Adım 2: Özneyi bulalım.
“Vücuda getirilebilen ne?” diye sorduğumuzda “yeni yeni eserler” cevabını alırız.
Özne: yeni yeni eserler
Adım 3: Zarf tümlecini bulalım.
“Nasıl vücuda getirilebilir?” veya “Ne şekilde vücuda getirilebilir?” diye sorduğumuzda “Bu eserlerden hareket edilerek” cevabını alırız. Bu bir zarf tümlecidir.
Zarf Tümleci: Bu eserlerden hareket edilerek
• Avrupalılar bizim eserlerimizdeki motifleri kullanarak modalar icat etmişlerdir.
Adım 1: Yüklemi bulalım.
Cümledeki eylem “icat etmişlerdir”.
Yüklem: icat etmişlerdir.
Adım 2: Özneyi bulalım.
“İcat eden kim?” diye sorduğumuzda “Avrupalılar” cevabını alırız.
Özne: Avrupalılar
Adım 3: Belirtisiz nesneyi bulalım.
“Ne icat etmişlerdir?” diye sorduğumuzda “modalar” cevabını alırız. Bu bir belirtisiz nesnedir.
Belirtisiz Nesne: modalar
Adım 4: Zarf tümlecini bulalım.
“Nasıl icat etmişlerdir?” diye sorduğumuzda “bizim eserlerimizdeki motifleri kullanarak” cevabını alırız. Bu bir zarf tümlecidir.
Zarf Tümleci: bizim eserlerimizdeki motifleri kullanarak
• Plastik sanat eserlerini incelemenin en pratik yolu onların benzerini yapmaktır.
Adım 1: Yüklemi bulalım.
Bu cümlede yüklem, bir isim tamlaması veya fiilimsi grubundan oluşur. “Nedir?” diye sorduğumuzda aldığımız cevap “onların benzerini yapmaktır”.
Yüklem: onların benzerini yapmaktır.
Adım 2: Özneyi bulalım.
“Onların benzerini yapmak olan ne?” diye sorduğumuzda “Plastik sanat eserlerini incelemenin en pratik yolu” cevabını alırız. Bu, cümlenin öznesidir.
Özne: Plastik sanat eserlerini incelemenin en pratik yolu
• En güzel sanat eseri modellerinin çoğaltılması da bir kültür çalışmasıdır.
Adım 1: Yüklemi bulalım.
Bu cümlede yüklem, “bir kültür çalışmasıdır” isim grubudur. “Nedir?” sorusuna cevap verir.
Yüklem: bir kültür çalışmasıdır.
Adım 2: Özneyi bulalım.
“Bir kültür çalışması olan ne?” diye sorduğumuzda “En güzel sanat eseri modellerinin çoğaltılması da” cevabını alırız. “da” bağlacı öznenin içinde yer alır.
Özne: En güzel sanat eseri modellerinin çoğaltılması da
Umarım bu açıklamalar cümle öğelerini daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Gördüğün gibi, her cümlenin bir iskeleti var ve bu iskeleti doğru bir şekilde belirleyince cümleyi tam olarak anlıyoruz. Başarılar dilerim!