5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 224

Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencilerim! Türkçe dersinde kelimelerin dünyasına hoş geldiniz. Şimdi önümüzdeki bu güzel etkinlikleri adım adım, birlikte çözmeye ne dersiniz? Hem yeni kelimeler öğrenecek hem de bildiklerimizi pekiştireceğiz. Haydi, kalemlerimizi ve defterlerimizi hazırlayalım!

1. Etkinlik

Bu etkinliğimizde, bize verilen kelimelerin anlamlarını okuyup doğru kelimeyle eşleştireceğiz. Tıpkı bir bilmece gibi! Her tanım bir kelimeyi işaret ediyor. Dikkatlice okuyup doğru eşleştirmeleri bulalım.

Adım 1: Anlamları ve kelimeleri dikkatlice okuyalım.

Önce sol tarafta numaralandırılmış olan cümleleri, yani kelimelerin açıklamalarını güzelce okuyalım. Sonra da sağ tarafta kutucuklarda duran kelimelere göz atalım. Hangi açıklama hangi kelimeye ait, bulmaya çalışalım.

Adım 2: Kelimeleri anlamlarıyla eşleştirelim.

• 1. anlam: “Bir üniversiteye bağlı veya bağımsız bir kuruluş olarak genellikle araştırma yapan ve bazı durumlarda öğretime de yer veren eğitim kurumu.”
  Bu tanım, genelde bilimsel araştırmalar yapılan, bazen de ders verilen özel eğitim yerlerini anlatıyor. Bu yerlere Enstitü denir. Mesela, bir üniversitenin bünyesinde yüksek lisans ve doktora eğitimi veren enstitüler bulunur.

  Eşleşme: 1 numaralı anlam – ENSTİTÜ

• 2. anlam: “Mesleği desen yapmak olan kimse.”
  Desenler çizen, tasarımlar yapan kişiye ne ad verilir? Evet, doğru bildin! Bu kişiye Desinatör denir.

  Eşleşme: 2 numaralı anlam – DESİNATÖR

• 3. anlam: “Grafik tasarımcısı.”
  Bu tanım zaten kelimenin kendisini söylüyor! Görsel tasarımlar yapan kişiye Grafiker denir. Reklam panolarındaki yazılar, kitap kapakları gibi birçok şeyi onlar tasarlar.

  Eşleşme: 3 numaralı anlam – GRAFİKER

• 4. anlam: “Tarihsel, toplumsal gelişme süreci içinde yaratılan bütün maddi ve manevi değerler ile bunları yaratmada, sonraki nesillere iletmede kullanılan, insanın doğal ve toplumsal çevresine egemenliğinin ölçüsünü gösteren araçların bütünü.”
  Bu biraz uzun bir tanım gibi görünebilir ama anahtar kelimelere odaklanalım: “maddi ve manevi değerler”, “nesillere iletme”. Bir toplumun tarih boyunca oluşturduğu gelenekler, inançlar, sanat eserleri, yaşam biçimi gibi her şeye biz Kültür deriz.

  Eşleşme: 4 numaralı anlam – KÜLTÜR

• 5. anlam: “Üst düzeyde uygulayıcı meslek elemanı yetiştiren yükseköğretim kurumu.”
  Belli bir alanda, daha çok uygulama yaparak uzman yetiştiren yüksekokullara Akademi denir. Örneğin, polis akademisinde polisler, sanat akademisinde sanatçılar yetiştirilir.

  Eşleşme: 5 numaralı anlam – AKADEMİ

• 6. anlam: “Belli bir yöre ile ilgili, yerel.”
  Bir bölgeye, bir yere ait olan şeyleri anlatırken kullandığımız kelime hangisiydi? Mesela “yöresel yemekler” ya da “yöresel kıyafetler” deriz. Evet, Yöresel kelimesi.

  Eşleşme: 6 numaralı anlam – YÖRESEL

Adım 3: Boşta kalan kelimeyi bulalım ve anlamını tahmin edelim, sonra sözlükle karşılaştıralım.

Şimdi bütün eşleştirmeleri tamamladık. Hangi kelimenin boşta kaldığına bakalım. Gördüğün gibi, Sanat kelimesi eşleşmedi. Demek ki bu kelimenin anlamını biz tahmin edeceğiz.

Peki, Sanat sence ne demek olabilir? Bir düşünelim… İnsanların içindeki güzellikleri, duyguları, hayalleri ortaya koymak için yaptıkları resimler, besteledikleri müzikler, yazdıkları şiirler veya tiyatro oyunları gibi şeyler değil mi? Yani, bir şeyi güzel ve estetik bir biçimde ifade etme becerisi diyebiliriz.

Tahmin ettiğim anlam:

İnsanların duygu, düşünce ve hayallerini resim, müzik, heykel, yazı gibi çeşitli yollarla ifade etmesi veya bu ifade sonucunda ortaya çıkan güzelliklerin hepsi.

Sözlük anlamıyla karşılaştırma:

Şimdi de Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğüne bakalım ve Sanat kelimesinin gerçek anlamını öğrenelim:

“Bir duygu, tasarım, güzellik vb.nin anlatımında kullanılan yöntemlerin tümü veya bu anlatım sonucunda ortaya çıkan üstün yaratıcılık.”

Harika! Gördüğün gibi, benim tahmin ettiğim anlamla sözlük anlamı birbirine çok benziyor. İkisi de insanların iç dünyasını dışa vurma ve güzellik yaratma çabasını anlatıyor. Ne kadar başarılı bir tahminde bulunduk!

2. Etkinlik

Şimdi de sırada kelimelerin eş anlamlılarını bulup bunları cümle içinde kullanma etkinliği var. Eş anlamlı kelimeler, yazılışları farklı olsa da aynı anlama gelen kelimelerdir. Bu kelimeleri günlük hayatta çok sık kullanırız. Haydi, kelimeleri ve eş anlamlılarını bulalım, sonra da onlarla birer güzel cümle kuralım!

Adım 1: Kelimelerin eş anlamlılarını bulalım.

Bu kelimeler, genellikle okuduğumuz metinlerde veya ders kitaplarımızda karşımıza çıkan kelimeler. Şimdi eş anlamlılarını bulalım:

• Metindeki kelime: farklı
  Eş anlamlısı: değişik
• Metindeki kelime: değin
  Eş anlamlısı: kadar
• Metindeki kelime: gerçek
  Eş anlamlısı: hakiki
• Metindeki kelime: yaşam
  Eş anlamlısı: hayat

Adım 2: Eş anlamlı kelimeleri cümle içinde kullanalım.

Şimdi bulduğumuz bu eş anlamlı kelimeleri, birer cümle içinde kullanarak anlamlarını daha iyi anlayalım ve pekiştirelim:

• Metindeki kelime: farklı
  Eş anlamlısı: değişik
  Cümlem: Sınıfımızdaki herkesin fikirleri birbirine değişik olabilir, bu çok doğal ve güzel bir şey.
• Metindeki kelime: değin
  Eş anlamlısı: kadar
  Cümlem: Annem akşam yemeği saatine kadar dışarıda oynamama izin verdi.
• Metindeki kelime: gerçek
  Eş anlamlısı: hakiki
  Cümlem: Dedemin anlattığı bu macera dolu hikaye tamamen hakiki olaylara dayanıyor, bu yüzden çok etkileyiciydi.
• Metindeki kelime: yaşam
  Eş anlamlısı: hayat
  Cümlem: Sağlıklı ve mutlu bir hayat sürdürmek için düzenli spor yapmalı ve dengeli beslenmeliyiz.

Aferin size çocuklar! Bütün etkinlikleri başarıyla tamamladık. Kelimelerin anlamlarını öğrenmek ve eş anlamlılarını bilmek, Türkçemizi daha güzel ve etkili kullanmamızı sağlar. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!