Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmenin. Hadi gel, bu etkinlikleri adım adım birlikte inceleyelim ve soruları cevaplayalım. Unutma, her soruyu dikkatlice okumak ve anlamak, doğru cevaba ulaşmanın ilk adımıdır.
7. Etkinlik
Şiiri okurken hissettiğiniz duyguları nedenleriyle birlikte aşağıya yazınız.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte bizden bir şiiri okurken hissettiğimiz duyguları ve bu duyguları neden hissettiğimizi yazmamız isteniyor.
Ancak, burada ne yazık ki şiirin kendisi bulunmuyor. Bir şiiri okuyabilmemiz ve onun bize ne hissettirdiğini anlayabilmemiz için şiirin metnine ihtiyacımız var. Şiir olmadan, hangi duyguları hissettiğimizi ve bu duyguların nedenlerini açıklayamayız. Eğer şiir burada olsaydı, onu dikkatlice okur, hangi kelimelerin, hangi dizelerin sana ne hissettirdiğini bulur ve nedenleriyle birlikte buraya yazardık.
8. Etkinlik
Verilen bilgilerden hareketle şiirde abartılı bulduğunuz dizeleri, abartılı bulma nedenlerinizle birlikte yazınız.
Canım öğrencim, bu etkinlikte bize önce “abartma” kavramı çok güzel açıklanmış.
Adım 1: Abartma Nedir?
- Metinde anlatıldığı gibi, bir olayı olduğundan çok daha etkili, dikkat çekici ve merak uyandırıcı bir şekilde anlatmaya abartma denir.
- Gerçekte görülmesi zor ya da mümkün olmayan ifadelerle yapılır.
- Örnek olarak, “İnsan, bir bebek gibi iki gözü iki çeşme ağlıyordu.” cümlesinde, çok fazla ağlamayı anlatmak için gözlerin “iki çeşme” gibi olması abartılmış. Gerçekte gözlerden çeşme gibi su akmaz ama bu ifade, kişinin ne kadar çok ağladığını çok güçlü bir şekilde anlatır.
Adım 2: Soruyu Değerlendirme
- Şimdi bizden, bu bilgiye dayanarak bir şiirdeki abartılı dizeleri bulmamız ve neden abartma olduğunu açıklamamız isteniyor.
- Fakat tıpkı 7. etkinlikte olduğu gibi, bu soruyu da cevaplayabilmemiz için şiirin kendisi burada bulunmuyor. Şiir olmadan, hangi dizelerde abartma olduğunu bulamıyor ve nedenlerini açıklayamıyoruz.
Eğer şiir olsaydı, o abartılı yerleri bulur, altını çizer ve neden abartma olduğunu sana tek tek anlatırdım. Örneğin, “Gözlerimden yaş değil, sel akıyordu.” gibi bir dize olsaydı, “sel” kelimesinin burada bir abartma olduğunu, çünkü gözden sel akmasının imkansız olduğunu ama çok ağlamayı ifade ettiğini söylerdik.
9. Etkinlik
a. Aşağıdaki bilgileri okuyup görseli inceleyiniz.
Sevgili öğrencim, 9. etkinliğin a şıkkında bizden bir metni okuyup yanındaki Dünya görselini incelememiz istenmiş. Bu metin bize atmosferin ne kadar önemli olduğunu ve hava kirliliğinin nedenlerini çok güzel anlatıyor.
Okuduğumuzda, Güneş’in faydalarını (ısı ve ışıkla canlılara yaşam vermesi, mevsimleri oluşturması) ve zararlarını (yüksek derecede radyasyon içermesi) öğreniyoruz. En önemlisi de atmosferin, bizi bu zararlı radyasyondan nasıl bir kalkan gibi koruduğunu anlıyoruz. Ayrıca, Dünya’nın soğumasını engellediğini ve Güneş sistemi içinde sadece bizim gezegenimizin yaşanabilir bir atmosfere sahip olduğunu görüyoruz.
Metnin son kısmında ise, insanların sebep olduğu hava kirliliğinden bahsediliyor. Yakılan ateşler, fabrika ve ev bacalarının dumanları, araçların egzoz gazları gibi şeyler havaya zehirli gazların karışmasına neden oluyor ve bu da atmosferimize ciddi şekilde zarar veren bir hava kirliliği yaratıyor.
b. Atmosferin önemi ve hava kirliliğinin nasıl önleneceği konularında arkadaşlarınızla konuşunuz. Konuşmalarınızda anlamını yeni öğrendiğiniz kelimeleri de kullanmaya özen gösteriniz.
Şimdi de 9. etkinliğin b şıkkına geldik. Burada, atmosferin neden çok önemli olduğunu ve hava kirliliğini nasıl önleyebileceğimizi arkadaşlarımızla konuşmamız isteniyor. Konuşurken de metinden öğrendiğimiz yeni kelimeleri kullanmaya özen göstereceğiz. İşte bu konuda yapabileceğiniz bir konuşma taslağı:
“Merhaba sevgili arkadaşlar! Bugün hepimizin sağlığı ve geleceği için çok önemli olan iki konuyu, atmosferi ve hava kirliliğini konuşmak istiyorum.
Öncelikle, metinde okuduğumuz gibi, atmosfer bizim için adeta bir kalkan gibi! Güneş’ten gelen yüksek derecedeki radyasyon denilen zararlı ışınlardan bizi koruyor. Eğer atmosfer olmasaydı, bu ışınlar Dünya’ya ulaşır ve canlıların yaşaması imkansız hale gelirdi. Atmosfer aynı zamanda Dünya’nın çok soğumasını da engeller. Yani Dünya’da yaşamın devam etmesi için atmosfer çok ama çok önemli. Metinde de dediği gibi, Güneş sistemi içinde sadece bizim gezegenimiz Dünya’nın yaşanabilir bir atmosfere sahip olması ne kadar özel olduğumuzu gösteriyor, değil mi?
Peki, bu kadar önemli olan atmosferi biz insanlar nasıl kirletiyoruz? Metin bize bunun yollarını da anlatıyor: Çeşitli sebeplerle yakılan ateşler, fabrikaların ve evlerin bacalarından çıkan dumanlar ve en önemlisi araçlardan çıkan egzoz gazları havaya karışarak zehirli gazların oluşmasına neden oluyor. İşte bu durum da hava kirliliği yaratıyor ve atmosferimize ciddi zarar veriyor.
Peki, bu hava kirliliğini nasıl önleyebiliriz? Bu konuda hepimize görev düşüyor. Mesela, toplu taşıma araçlarını daha çok kullanabiliriz ya da yakın yerlere yürüyerek veya bisikletle gidebiliriz. Fabrikaların ve evlerin bacalarına filtre takılması, yenilenebilir enerji kaynaklarının (güneş, rüzgar enerjisi gibi) daha çok kullanılması da çok önemli. Ayrıca, ormanları korumak, yeni ağaçlar dikmek de havamızı temiz tutmak için yapabileceğimiz şeyler arasında.
Unutmayalım ki temiz bir hava, hepimizin sağlıklı yaşayabilmesi için olmazsa olmaz. Atmosferimizi korumak, geleceğimizi korumaktır!”