Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle Türkçe dersinde çok önemli bir noktalama işareti olan eğik çizginin (/) farklı görevlerini ve bu görevlere ait örnekleri inceleyeceğiz. Eğik çizgi, yazı yazarken bize birçok konuda yardımcı olur. Hazır mıyız?
Şimdi gelin, her bir soruyu adım adım çözelim ve eğik çizginin nerelerde kullanıldığını daha iyi anlayalım.
Soru 1: Dizeler yan yana yazıldığında aralarında kullanılır.
Çözüm:
- Adım 1: Bu kural bize şiir dizelerinin, yani şiirdeki satırların, yan yana yazıldığı zaman aralarına eğik çizgi konulduğunu söylüyor. Bu sayede her bir dizenin nerede bittiğini kolayca anlarız.
- Adım 2: Sağdaki örneklere dikkatlice baktığımızda, Mehmet Akif Ersoy’un İstiklal Marşı’ndan alınan dizelerin yan yana yazıldığını ve her dize bittikten sonra aralarına eğik çizgi (/) konulduğunu görüyoruz.
- Adım 3: Bu örnek, şiir dizelerinin yan yana yazılışını gösteren kuralımıza tam olarak uyuyor.
Sonuç:
Korkma! Sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak / Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak / O benim milletimin yıldızıdır, parlayacak / O benimdir, o benim milletimindir ancak. (Mehmet Akif Ersoy)
Soru 2: Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına kullanılır.
Çözüm:
- Adım 1: Bu kural, bir adres yazarken apartman veya bina numarasından sonra daire numarasını ayırmak için ve semt (mahalle) adından sonra şehrin adını yazarken eğik çizgi kullanmamız gerektiğini anlatıyor.
- Adım 2: Sağdaki örneklere baktığımızda, “Çambaşı Caddesi 25/2 Keçiören/ANKARA” ifadesini görüyoruz. Burada 25, apartman numarasını; 2 ise daire numarasını gösteriyor ve aralarında eğik çizgi var. Aynı şekilde Keçiören (semt) ile ANKARA (şehir) arasına da eğik çizgi konulmuş.
- Adım 3: Bu örnek, adres yazma kuralımıza tamamen uygun.
Sonuç:
Çambaşı Caddesi 25/2 Keçiören/ANKARA
Soru 3: Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için kullanılır.
Çözüm:
- Adım 1: Bu kural, bir tarih yazarken gün, ay ve yıl sayılarını birbirinden ayırmak için eğik çizgi kullanıldığını belirtiyor.
- Adım 2: Sağdaki örneklere göz attığımızda, “01/01/2011 tarihinde doğdum.” cümlesini görüyoruz. Burada “01” günü, ikinci “01” ayı ve “2011” yılı ifade ediyor. Bu sayılar arasına eğik çizgi (/) konulmuş.
- Adım 3: Bu örnek, tarih yazma kuralına tam olarak uyuyor.
Sonuç:
01/01/2011 tarihinde doğdum.
Soru 4: Dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini göstermek için kullanılır.
Çözüm:
- Adım 1: Bu kural, Türkçe dil bilgisinde, bir ekin birden fazla farklı yazılış şekli (biçimi) olduğunda bu biçimleri göstermek için eğik çizginin kullanıldığını anlatıyor. Örneğin, aynı işi yapan ekin bazen “-den”, bazen “-dan” olabilmesi gibi.
- Adım 2: Sağdaki örneklerde “Ayrılma durumu ekleri şunlardır: -den/-dan; -ten/-tan” ifadesini görüyoruz. Burada ayrılma durumu ekinin “-den” ve “-dan” şeklinde, aynı zamanda sert ünsüzden sonra “-ten” ve “-tan” şeklinde olabileceği eğik çizgi ile gösterilmiş.
- Adım 3: Bu örnek, dil bilgisinde eklerin farklı biçimlerini gösterme kuralına tam uyuyor.
Sonuç:
Ayrılma durumu ekleri şunlardır: -den/-dan; -ten/-tan
Soru 5: Genel ağ adreslerinde kullanılır.
Çözüm:
- Adım 1: Bu kural, internet sitelerinin adreslerinde, yani genel ağ (web) adreslerinde eğik çizginin kullanıldığını söylüyor.
- Adım 2: Sağdaki örneklere baktığımızda, “Okulumuzun genel ağ sitesine https://barismancoortaokulu.meb.k12.tr adresinden ulaşabilirsiniz.” cümlesini görüyoruz. Buradaki internet adresinde, “https://” kısmından sonra ve adresin devamında eğik çizgiler (/) kullanılmış.
- Adım 3: Bu örnek, genel ağ adreslerinde eğik çizgi kullanma kuralına birebir uyuyor.
Sonuç:
Okulumuzun genel ağ sitesine https://barismancoortaokulu.meb.k12.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
Soru 6: Matematikte bölme işareti olarak kullanılır.
Çözüm:
- Adım 1: Bu kural, matematikte bir sayıyı başka bir sayıya bölme işlemini göstermek için eğik çizginin kullanıldığını belirtiyor.
- Adım 2: Sağdaki örneklere baktığımızda, “36 / 2 = 18” işlemini görüyoruz. Burada 36 sayısının 2’ye bölündüğünü ve sonucun 18 olduğunu gösteren eğik çizgi, bölme işareti olarak kullanılmış.
- Adım 3: Bu örnek, matematikte bölme işareti olarak kullanma kuralına tam olarak uyuyor.
Sonuç:
36 / 2 = 18
Soru 7: Fizik, matematik vb. alanlarda birimler arası orantıları gösterirken eğik çizgi araya boşluk konulmadan kullanılır.
Çözüm:
- Adım 1: Bu kural bize, bilim dallarında (fizik, matematik gibi) farklı ölçü birimleri arasındaki ilişkileri, yani orantıları gösterirken eğik çizginin kullanıldığını ve araya boşluk bırakılmadığını söylüyor. Örneğin, hızın birimini ifade ederken.
- Adım 2: Sağdaki örneklere baktığımızda, “Hız, km/h olarak gösterilir.” cümlesini görüyoruz. Burada “km” (kilometre) ile “h” (saat) birimleri arasına eğik çizgi konulmuş ve bu, “kilometre bölü saat” veya “saatteki kilometre” anlamına geliyor. Arada boşluk da yok.
- Adım 3: Bu örnek, birimler arası orantıları gösterme kuralına tam olarak uyuyor.
Sonuç:
Hız, km/h olarak gösterilir.
Gördüğünüz gibi sevgili çocuklar, eğik çizgi (/) günlük hayatımızda ve derslerimizde birçok farklı yerde karşımıza çıkıyor. Her bir kullanım alanını iyi öğrenerek yazılarımızı daha doğru ve anlaşılır hale getirebiliriz.
Umarım bu açıklamalar eğik çizgiyi daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!