5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 63

Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Şimdi bana gönderdiğiniz bu güzel etkinlikleri hep birlikte inceleyelim ve adım adım çözelim. Unutmayın, okuduğumuzu anlamak, sorulara doğru cevap vermek ve fikirlerimizi güzelce ifade etmek çok önemli. Hadi başlayalım!

Öncelikle şunu belirtmek isterim ki, buradaki soruları tam olarak cevaplayabilmek için metnin kendisini görmemiz gerekiyor. Çünkü sorular “metne göre” cevaplanması isteniyor. Metin elimizde olmadığı için ben size, bu tür bir metinde ne gibi cevaplar olabileceğini ve soruların bizden neler istediğini anlatacağım. Sanki o metni okumuşuz gibi düşünelim ve mantıklı cevaplar üretelim, olur mu?

3. Etkinlik

Metnin konusunu ve ana fikrini yazınız.

Sevgili çocuklar, bir metnin konusu, o metinde neyden bahsedildiğidir. Yani “bu metin ne anlatıyor?” sorusunun cevabıdır. Ana fikir ise, yazarın bize o metinle vermek istediği temel mesajdır, yani “yazar bu metni niçin yazdı?” sorusunun cevabıdır.

Bu etkinliği çözmek için metni okumamız gerekirdi. Ancak 5. Etkinlik’teki sorulara bakarak metnin genel olarak İngiliz işgali dönemindeki Sarıyer’de yaşanan zorlukları ve halkın durumunu anlattığını tahmin edebiliriz. Bu ipuçlarından yola çıkarak şöyle bir çıkarım yapabiliriz:

Metnin konusu:

• İngilizlerin Sarıyer’i işgali sırasında yaşanan olaylar ve halkın yaşadığı sıkıntılar.

Metnin ana fikri:

• İşgal dönemlerinde halkın büyük zorluklar yaşadığı ve bu zorluklara karşı mücadele ettiği.

Unutmayın, bu cevaplar metni okumadığımız için tahmini cevaplardır. Gerçek metni okuduğumuzda daha kesin cevaplar verebiliriz.

4. Etkinlik

Aşağıdaki ifadelere göre metne farklı özellikte dört başlık belirleyip yazınız.

Başlıklar, metnin içeriğini kısaca anlatan, okuyucunun ilgisini çeken sözlerdir. Bir metne tek kelimelik, iki kelimelik, üç kelimelik veya cümle şeklinde farklı başlıklar koyabiliriz. Önemli olan, başlığın metnin konusunu ve ana fikrini yansıtmasıdır.

Yine metni bilmediğimiz için 5. Etkinlik’teki sorulara dayanarak, metnin Sarıyer’in işgali ve halkın yaşadığı zorluklar hakkında olduğunu varsayarak başlıklar oluşturalım:

Tek kelimelik başlığım:

• İşgal

İki kelimelik başlığım:

• Sarıyer Direnişi

Üç kelimelik başlığım:

• Sarıyer’de Zor Günler

Cümle şeklindeki başlığım:

• İngiliz İşgali Altında Sarıyer Halkının Mücadelesi

Bu başlıklar da, metni görmediğimiz için yaptığımız tahminlere dayanıyor. Metni okusak, belki çok daha farklı ve güzel başlıklar bulabilirdik!

5. Etkinlik

Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.

Bu bölümde artık sorulara daha net cevaplar vermeye çalışacağız. Ama yine de metnin elimizde olmadığını hatırlayarak, olası cevapları düşüneceğiz. Bu sorular, metni okuduktan sonra sizin ne kadar dikkatli okuduğunuzu ve anladığınızı ölçmek için sorulur.

İngilizler Sarıyer’de Türk halkına ne tür zorluklar yaşatıyordu?

Sevgili yavrum, işgal dönemlerinde maalesef halk çok zorluk çeker. Metinde büyük ihtimalle İngilizlerin Sarıyer’de yaşayan Türk halkına uyguladığı baskılar, mallarına el koymaları, günlük yaşamlarını kısıtlamaları, belki de keyfi uygulamaları gibi şeylerden bahsediliyordur. Bu durumlar halkın yoksulluk, korku ve çaresizlik yaşamasına neden olur.

Olası Cevap: İngilizler, Sarıyer’de Türk halkının günlük yaşamını kısıtlıyor, mallarına el koyuyor, baskı uyguluyor ve halkı korkutarak büyük zorluklar yaşatıyordu.

Rumlar, İngiliz askerlerine yaptıkları şikâyetlerde Türkler için neler söylüyorlar?

Bu soru, o dönemin toplumsal yapısını ve farklı milletler arasındaki ilişkileri anlamamızı sağlıyor. Genellikle işgal dönemlerinde bazı gruplar, işgalci güçlerle iş birliği yaparak kendi çıkarlarını korumaya çalışabilirler. Rumların İngilizlere şikayetleri, Türkler hakkında olumsuz şeyler, belki de haksız suçlamalar içeriyor olabilir. Metinde bu şikayetlerin içeriği detaylıca anlatılıyordur.

Olası Cevap: Rumlar, İngiliz askerlerine yaptıkları şikayetlerde Türklerin kendilerine kötü davrandığını, taşkınlık yaptığını veya kendilerine ait olan bazı şeylere el koyduğunu söylüyorlardı.

İngiliz komutan nereyi abluka altına alıyor?

Abluka altına almak, bir yeri kuşatmak, giriş çıkışları kapatmak demektir. Bu, bir bölgeyi kontrol altına almak veya bir şeyi zorla yaptırmak için kullanılan bir yöntemdir. Metinde İngiliz komutanın stratejik bir yeri, örneğin bir pazar yerini, bir limanı veya bir köy meydanını abluka altına aldığı anlatılıyordur.

Olası Cevap: İngiliz komutan, Sarıyer’deki merkezi meydanı veya önemli bir ulaşım noktasını (örneğin iskeleyi) abluka altına alıyor.

İngiliz komutan meydanda toplanan Türklerden ne istiyor?

Bir komutan bir yeri abluka altına alıp halkı topluyorsa, genellikle bir talepte bulunur. Bu talep, silah teslim etmeleri, erzak vermeleri, belirli kişileri teslim etmeleri veya belli kurallara uymaları gibi şeyler olabilir. Metinde, komutanın tam olarak ne istediği açıkça belirtilmiştir.

Olası Cevap: İngiliz komutan, meydanda toplanan Türklerden bölgedeki silahları teslim etmelerini ve kendilerine karşı gelmemelerini istiyor.

Muhtar Memiş’e neden ‘İngiliz Memiş’ adı veriliyor?

Bu tür lakaplar genellikle bir kişinin davranışları, tutumu veya dış görünüşü yüzünden takılır. “İngiliz Memiş” lakabı, Muhtar Memiş’in İngilizlerle çok fazla iletişim kurması, onlara karşı fazla yumuşak davranması veya halk tarafından İngiliz yanlısı olarak görülmesi gibi nedenlerle takılmış olabilir. Bazen de bu lakap, aslında halkını korumak için İngilizlerle iyi geçinmeye çalışan bir liderin yanlış anlaşılması sonucu ortaya çıkabilir.

Olası Cevap: Muhtar Memiş’e, İngilizlerle çok yakın ilişkiler kurduğu, onların isteklerine boyun eğdiği veya halk tarafından İngiliz yanlısı olarak görüldüğü için ‘İngiliz Memiş’ adı veriliyor.

İngiliz komutanın isteği karşısında siz olsaydınız nasıl davranırdınız?

İşte bu soru, tamamen sizin düşüncelerinizi ve duygularınızı ifade etmeniz için! Böyle zorlu bir durumda olmak çok güç bir şey. Hem kendi can güvenliğimizi hem de sevdiklerimizin güvenliğini düşünmek, aynı zamanda vatanımıza ve milletimize karşı görevimizi unutmamak gerekir.

Ben olsaydım:

• Öncelikle çok korkardım, çünkü can güvenliğimiz tehlikede olurdu.
• Ancak, vatanımı ve halkımı düşündüğüm için komutanın haksız isteklerine hemen boyun eğmezdim.
• Durumu anlamaya çalışır, komutanın ne kadar ciddi olduğunu ve halka ne kadar zarar verebileceğini tartardım.
• Belki de Muhtar Memiş gibi, halkın daha fazla zarar görmemesi için uzlaşmacı bir yol bulmaya çalışırdım.
• Ama asla vatanıma ihanet etmez, düşmana tam olarak teslim olmazdım. Gizlice direniş için yollar arar, diğer insanlarla birlik olmaya çalışırdım.
• En önemlisi, onurumu ve haysiyetimi korumaya çalışırdım.

Unutmayın, böyle durumlarda doğru tek bir davranış şekli yoktur. Önemli olan, vatan sevgisi, cesaret ve akılla hareket etmektir.

Evet sevgili öğrencilerim, umarım bu açıklamalarla metin olmasa bile soruların bizden ne istediğini ve nasıl düşünebileceğimizi güzelce anlamışsınızdır. Okuduğunuz her metni dikkatlice okuyun ve soruları cevaplarken metindeki bilgilere sadık kalın! Başarılar dilerim!