Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün size gönderdiğim etkinlikleri hep birlikte, adım adım inceleyelim ve çözelim. Sakın unutmayın, Türkçe dersinde en önemli şeylerden biri de düşüncelerimizi güzel ve anlaşılır bir şekilde ifade etmektir. Hazır mısınız? Başlayalım!
7. Etkinlik
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte bize türkülerin ne kadar kıymetli olduğunu anlatan bir metin verilmiş. Türkülerin, Türk toplumunun tarihini, geleneklerini ve yaşam tarzını bize nasıl aktardığını anlatıyor. Ayrıca “Benden Selam Olsun Bolu Beyi’ne” türküsünü dinleyip, bu türkünün yazıldığı dönemle ilgili bize ne gibi bilgiler verdiğini düşünmemiz isteniyor. Bir de “Sonraki Derse Hazırlık” kısmında ezberlediğimiz bir türküyü arkadaşlarımızla paylaşmamız ve türkülerin geleneklerimizle ilgili ne anlattığını konuşmamız isteniyor.
Şimdi bu etkinliği nasıl yapacağımızı adım adım inceleyelim:
Adım 1: “Benden Selam Olsun Bolu Beyi’ne” Türküsünü Dinleme ve Anlama
Öncelikle bu türküyü bir kez daha dinleyelim. Dinlerken sadece müziğe değil, sözlerine de dikkat edelim. Şarkının sözleri bize neler anlatıyor? Hangi kahramanlardan bahsediyor? Nasıl bir yaşam biçiminden, hangi olaylardan söz ediyor? Bu türkü, yiğitlik, haksızlığa karşı durma gibi temaları işler. Köroğlu’nun Bolu Beyi’ne karşı mücadelesini anlatır. Dinlediğimizde, o dönemin insanlarının cesaretini, adalet arayışını ve haksızlıklara karşı nasıl bir duruş sergilediklerini anlayabiliriz. Bu türkü bize, eskiden yaşanan olayları, kahramanları ve o zamanın insanlarının değerlerini gösterir.
Adım 2: Ezberlediğimiz Türküyü Paylaşma ve Konuşma
Bu kısımda herkes kendi ezberlediği bir türküyü arkadaşlarıyla paylaşacak. Belki “Çanakkale Türküsü”, belki “Uzun İnce Bir Yoldayım”… Hangi türküyü ezberlediyseniz, onu arkadaşlarınıza söyleyin. Sonra da o türkünün bize hangi geleneklerimizi, hangi yaşam biçimlerimizi veya hangi duygularımızı anlattığını konuşun. Örneğin, “Uzun İnce Bir Yoldayım” türküsü, Aşık Veysel’in hayat yolculuğunu, felsefesini ve Anadolu insanının sabrını, dünya görüşünü anlatır. Bu türküler adeta bir zaman makinesi gibidir, bizi geçmişe götürür ve oralardan bize haberler getirir.
—
8. Etkinlik
Bu etkinlikte karşımızda birçok müzik aleti var. Bunlardan hangileri bizim kültürümüze, yani geleneksel Türk müziğine ait, onları bulup işaretleyeceğiz. Sonra da bu aletlerden hangilerini çalmayı bildiğimizi veya hangisini çalmak istediğimizi yazacağız. Yazarken başlık koymayı ve yabancı kelimeler yerine Türkçe karşılıklarını kullanmayı unutmayacağız.
Şimdi adım adım çözelim:
Adım 1: Geleneksel Müzik Aletlerini İşaretleme
Görsellerdeki müzik aletlerini tek tek inceleyelim ve hangilerinin bizim geleneksel çalgılarımız olduğunu belirleyelim:
Bağlama (Saz): Kesinlikle bizim geleneksel çalgılarımızdan biri! Anadolu’nun her köşesinde duyduğumuz, ozanlarımızın yoldaşı bir enstrüman. İşaretliyoruz.
Piyano: Piyano çok güzel bir enstrüman ama bizim geleneksel çalgımız değil. Daha çok Batı müziğinde kullanılır.
Keman: Keman da Batı müziğinde çok kullanılan bir çalgı. Bizim müziğimizde de yer bulsa da geleneksel kökeni bize ait değil.
Klarinet: Klarinet de Batı kökenli bir enstrüman.
Zurna: Zurna, düğünlerimizin, şenliklerimizin, davulun ayrılmaz eşi. Tamamen geleneksel bir çalgımız. İşaretliyoruz.
Kanun: Kanun da Türk Sanat Müziği’nin ve halk müziğimizin önemli çalgılarından. İşaretliyoruz.
Sipsi/Kaval benzeri üflemeli: Görseldeki küçük üflemeli çalgı sipsi veya kaval olabilir. Bunlar da geleneksel nefesli çalgılarımızdır. İşaretliyoruz.
Davul: Davulsuz düğün, davulsuz şenlik olmaz! Geleneksel vurmalı çalgılarımızın başında gelir. İşaretliyoruz.
Darbuka: Darbuka da özellikle eğlencelerimizin, kına gecelerimizin vazgeçilmezi. Geleneksel bir vurmalı çalgımızdır. İşaretliyoruz.
Org (Klavye): Org da modern bir çalgıdır, geleneksel Türk çalgılarından değildir.
Sonuç: İşaretlememiz gereken geleneksel müzik aletleri şunlardır: Bağlama, Zurna, Kanun, Sipsi/Kaval (üflemeli çalgı), Davul, Darbuka.
Adım 2: Kültürümüze Ait Müzik Aletlerinden Çalabildiklerimizi Belirtme
Bu kısım tamamen size özel bir cevap olacak. Eğer bu geleneksel çalgılardan herhangi birini çalabiliyorsanız, bunu buraya yazacaksınız. Belki bağlama kursuna gittiniz, belki evde davul çalmayı öğrendiniz. Eğer çalabiliyorsanız, hangi enstrümanı çalabildiğinizi belirtin. Örneğin:
“Evet, bağlama çalmayı biliyorum. Babam bana öğretti.” veya
“Hayır, maalesef kültürümüze ait müzik aletlerinden hiçbirini çalamıyorum.”
Adım 3: Hangi Geleneksel Müzik Aletini Çalmak İstediğimizi Açıklayarak Yazma
Şimdi de bu geleneksel çalgılardan hangisini çalmayı çok istediğinizi ve neden istediğinizi yazacaksınız. Yazımıza bir başlık koymayı ve yabancı kelimeler yerine Türkçe karşılıklarını kullanmayı unutmayalım. Ben size örnek bir yazı yazayım, siz de kendi düşüncelerinizi bu şekilde ifade edebilirsiniz:
Geleneksel Çalgı Öğrenme İsteğim
Çalgıların sesleri bana her zaman çok güzel gelmiştir. Özellikle bizim kültürümüze ait çalgıları dinlerken içim kıpır kıpır olur. Bu çalgılar arasında en çok bağlama çalmayı öğrenmek isterim. Çünkü bağlamanın sesi, Anadolu’nun ruhunu taşıyor gibi gelir bana. Dinlediğim türkülerde bağlamanın o içli sesini duyduğumda çok etkileniyorum. Babamın veya dedemin gençlik hikayelerinde de hep bağlama geçer. Bağlama çalarak hem geçmişimizle bir köprü kurmak hem de kendi duygularımı müzikle ifade etmek isterim. Belki bir gün ben de ustalar gibi bağlama çalabilirim. Böylece hem kendimi geliştirmiş olurum hem de bu güzel geleneği yaşatmış olurum.
—
Sonraki Derse Hazırlık
Ormanların korunması için yapılması gerekenleri araştırınız.
Sevgili öğrencilerim, bu da bizim bir sonraki ders için ödevimiz. Ormanlar, dünyamızın akciğerleri gibidir. Bizim için, hayvanlar için, doğa için çok önemlidirler. Peki, bu değerli ormanlarımızı nasıl koruyabiliriz? Bunun için neler yapmamız gerekir? İşte bunları araştırmanızı istiyorum.
Adım 1: Araştırma Yapma
İnternetten güvenilir kaynaklara bakabilirsiniz. (Örneğin, çevre kuruluşlarının siteleri, Milli Eğitim Bakanlığı’nın veya Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yayınları.)
Kütüphanenizdeki kitaplara göz atabilirsiniz. Ormanlar ve çevre koruma ile ilgili kitaplar bulabilirsiniz.
Belki büyüklerinize, anne babanıza bu konuda sorular sorabilirsiniz. Onlar da size değerli bilgiler verebilir.
Adım 2: Bilgileri Not Alma
Araştırma yaparken bulduğunuz önemli bilgileri bir deftere veya kağıda not alın. Örneğin, orman yangınlarını önlemek için neler yapılmalı, ağaç dikmenin önemi, atıkları ormana atmamanın gerekliliği gibi konulara odaklanabilirsiniz.
Adım 3: Düşüncelerinizi Oluşturma
Tüm bu bilgileri topladıktan sonra, “Ormanları korumak için ben neler yapabilirim?” veya “Toplum olarak neler yapmalıyız?” gibi soruların cevaplarını kendi cümlelerinizle oluşturun. Unutmayın, her birimizin ormanları korumak için yapabileceği bir şeyler mutlaka vardır!
Bu araştırmayı yaparken hem yeni bilgiler öğreneceksiniz hem de doğa sevgimizi pekiştireceksiniz. Bir sonraki dersimizde bu konuyu hep birlikte konuşacağız.