Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin 5. sınıf Türkçe öğretmeniniz. Bugün size gönderilen bu etkinlik sayfasındaki soruları hep birlikte, adım adım çözeceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım!
Önce 5. Etkinlik ile başlıyoruz. Bu etkinlik bize benzetme (teşbih) söz sanatını anlatıyor. Benzetme, bir şeyi başka bir şeye benzeterek anlatımı daha güçlü ve güzel hale getirmektir. Tıpkı “Ümit karınca gibi çalışkandı.” cümlesinde Ümit’in çalışkanlığını karıncanın çalışkanlığına benzetmemiz gibi.
Hatırlayalım, benzetmenin dört öğesi vardı:
- Benzeyen: Özellik bakımından zayıf olan, yani benzettiğimiz şey. (Örnekte: Ümit)
- Benzetilen: Özellik bakımından güçlü olan, yani benzetme yaptığımız şey. (Örnekte: karınca)
- Benzetme yönü: Aktarılan özellik, yani benzetmenin hangi yönden yapıldığı. (Örnekte: çalışkan olması)
- Benzetme edatı: Benzetmeyi kuran kelime. (Örnekte: gibi, kadar, sanki…)
Şimdi gelelim bizim çözmemiz gereken asıl soruya, b kısmına.
b. Aşağıda verilen cümledeki benzetmeyi tespit ediniz. Benzetmenin nasıl yapıldığını yazınız. Çocuklar kelebekler gibi özgürdü.
Bu cümleyi dikkatlice okuyalım: “Çocuklar kelebekler gibi özgürdü.”
Burada neyi neye benzetmişler? Hangi özelliği kullanarak benzetmişler? Hadi adım adım bulalım:
Adım 1: Benzeyen‘i bulalım.
Benzeyen, özelliği zayıf olan, yani benzetme yaptığımız şeydi. Bu cümlede kim özgürlüğe benzetiliyor? Evet, doğru bildin! Çocuklar.
Adım 2: Benzetilen‘i bulalım.
Benzetilen, özelliği güçlü olan, yani benzetme yaptığımız varlık veya kavramdı. Çocuklar neye benzetiliyor? Kelebeklerin özgürlüğü herkesçe bilinen, güçlü bir özelliktir. O zaman benzetilen kelebekler.
Adım 3: Benzetme edatı‘nı bulalım.
Benzetme edatı, benzetmeyi kuran kelimeydi. “Kadar”, “sanki”, “gibi” gibi kelimeler kullanılırdı. Bu cümlede hangi kelime bu görevi üstleniyor? Elbette gibi kelimesi.
Adım 4: Benzetme yönü‘nü bulalım.
Benzetme yönü, benzetmenin hangi ortak özellikten yapıldığıydı. Çocuklar ile kelebekler arasında ortak olan ve cümlede belirtilen özellik neydi? İkisi de özgür olmakla ilgiliydi. O zaman benzetme yönü özgür olması.
Şimdi bu bulduklarımızı bir tablo gibi düzenleyelim:
Benzeyen: Çocuklar
Benzetilen: Kelebekler
Benzetme edatı: gibi
Benzetme yönü: özgür olması
Vay be, ne kadar da kolaymış değil mi?
c. Metni bir kere daha dinleyiniz. Metinde geçen benzetme cümlelerini aşağıya yazınız.
Sevgili öğrenciler, bu soru bizden bir metni dinlememizi ve içindeki benzetme cümlelerini yazmamızı istiyor. Ancak maalesef bu metin bize burada verilmemiş. Bu yüzden bu kısmı şimdilik boş bırakıyoruz. Belki başka bir zaman o metni dinler, sonra bu kısmı da tamamlarız!
Şimdi geldik son etkinliğimize, 6. Etkinlik‘e.
6. Etkinlik Eğitim hayatınız boyunca derslerinize giren öğretmenlerinizi düşününüz. Sizce bilginin, ahlaki değerlerin sunulmasında öğretmenler etkili insanlar mıdır? Arkadaşlarınızla konuşunuz. Konuşmalarınızda yabancı kelimeler yerine Türkçelerini kullanınız.
Bu soru aslında bir cevap beklemekten çok, sizin düşünmenizi ve arkadaşlarınızla konuşmanızı istiyor. Hadi hep birlikte düşünelim:
- Öğretmenleriniz sizce sadece bilgi mi veriyor? Yoksa size iyi bir insan olmayı, dürüstlüğü, saygıyı, sevgiyi de öğretiyorlar mı? Bence öğretmenler, sadece ders kitaplarındaki bilgileri değil, aynı zamanda hayat bilgisi dediğimiz o çok değerli ahlaki değerleri de bize aktaran çok önemli kişilerdir. Onlar bizim için birer rehber gibidir. (Bakın, ben de bir benzetme yaptım!)
- Peki, öğretmenler bu değerleri aktarmada etkili mi? Bence evet, kesinlikle etkililer. Çünkü onlara güveniyoruz, onları örnek alıyoruz. Onların davranışları, sözleri bizim için çok değerli.
- Arkadaşlarınızla konuşurken yabancı kelimeler yerine Türkçelerini kullanmak neden önemli? Çünkü bizim dilimiz, Türkçemiz çok zengin ve güzel bir dil. Kendi dilimizi doğru ve güzel kullanmak, ona sahip çıkmak çok önemli. Mesela “selfie” yerine “özçekim”, “online” yerine “çevrimiçi” diyebiliriz. Böylece dilimizi daha da güzelleştiririz.
Bu konuda arkadaşlarınızla güzel güzel sohbet edin, farklı düşünceleri dinleyin. Eminim çok güzel sonuçlara ulaşırsınız.
Evet çocuklar, bugünkü etkinliklerimizi tamamladık. Umarım benzetme konusunu iyice anlamışsınızdır ve öğretmenlerinizin değerini bir kez daha düşünmüşsünüzdür. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!