Merhaba sevgili öğrencim, 5. sınıf Türkçe dersimizdeki bu güzel soruları adım adım, senin de kolayca anlayabileceğin bir şekilde çözelim mi? Haydi başlayalım!
9. Aşağıdaki açıklamalarla noktalama işaretlerini eşleştiriniz.
Bu soruda bizden, noktalama işaretlerinin hangi durumlarda kullanıldığını gösteren açıklamaları doğru işaretlerle eşleştirmemiz isteniyor. Noktalama işaretleri, yazılarımızı daha anlaşılır hale getiren çok önemli yardımcılarımızdır.
Adım 1: Her bir noktalama işaretinin ne işe yaradığını hatırlayalım.
- Köşeli ayraç [ ]: Genellikle bir metin içinde başka bir ayraç kullanmamız gerektiğinde veya kaynak gösterirken özel ek bilgiler verirken kullanılır.
- Eğik çizgi /: Adreslerde, tarihlerde gün, ay ve yıl arasında, dizeler yan yana yazıldığında ve bazı kısaltmalarda kullanılır.
- Uzun çizgi —: Konuşmaları göstermek için kullanılır. Konuşma çizgisi de denir.
Adım 2: Şimdi verilen açıklamaları bu bilgilerle eşleştirelim.
- Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına kullanılır.
Bu, Eğik çizgi‘nin kullanım alanlarından biridir. Örneğin, “Atatürk Bulvarı 125/7 Kızılay/Ankara” gibi. - Kaynak olarak verilen kitap veya makalelerin künyelerine ilişkin bazı ayrıntıları göstermek için kullanılır.
Bu kullanım, Köşeli ayraç içindir. Örneğin, “Yazar [Ahmet Hamdi Tanpınar] şöyle der…” gibi. - Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce kullanılır.
Bu da Köşeli ayraç‘ın özel bir görevidir. Yani, (Ayraç içinde [başka bir ayraç] varsa) gibi. - Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır.
Bu görev Uzun çizgi‘ye aittir. Hikâyelerde karakterlerin konuştuğu yerlerde görürüz. - Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için kullanılır.
Bu da Eğik çizgi‘nin önemli bir görevidir. Örneğin, “15/05/2023” gibi. - Dizeler yan yana yazıldığında aralarında kullanılır.
Şiirleri yan yana yazarken mısraları ayırmak için Eğik çizgi kullanırız. Örneğin, “Toprak kokusu / Yağmur sesi / Huzur…” gibi.
Sonuç:
- Köşeli ayraç ile eşleşenler:
- Kaynak olarak verilen kitap veya makalelerin künyelerine ilişkin bazı ayrıntıları göstermek için kullanılır.
- Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce kullanılır.
- Eğik çizgi ile eşleşenler:
- Adres yazarken apartman numarası ile daire numarası arasına ve semt ile şehir arasına kullanılır.
- Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için kullanılır.
- Dizeler yan yana yazıldığında aralarında kullanılır.
- Uzun çizgi ile eşleşenler:
- Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılır.
—
10. Aşağıdaki cümlelerde yapılan yazım yanlışlarını düzelterek cümleleri yeniden yazınız.
Bu soruda ise bize verilen cümlelerdeki yazım yanlışlarını bulup düzeltmemiz isteniyor. Yazım kuralları, Türkçeyi doğru ve güzel kullanmak için çok önemlidir.
Adım 1: Her cümleyi dikkatlice okuyup yanlışları tespit edelim.
Adım 2: Tespit ettiğimiz yanlışları, doğru yazım kurallarına göre düzeltelim.
1. Öğlene kadar otuzdört tane simit satmalıyım.
Burada “otuzdört” kelimesinde bir yanlışlık var. Sayılar, eğer çek veya senet gibi özel belgelerde geçmiyorsa, genellikle ayrı ayrı yazılırlar.
Doğru çözüm:
Öğlene kadar otuz dört tane simit satmalıyım.
2. 2022de pandemiden kurtulacağız.
“2022de” ifadesinde bir yanlışlık var. Sayılara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmalıdır. “2022” rakamının okunuşu “iki bin yirmi iki” olduğu için son ses “i”dir. Bu yüzden “de” eki doğru, ama kesme işareti unutulmuş.
Doğru çözüm:
2022’de pandemiden kurtulacağız.
3. Kitapları raflara 7’şer 7’şer dizmelisin.
Bu cümlede “7’şer” ifadesi yanlış yazılmış. Üleştirme sayıları, yani “birer, ikişer, üçer” gibi sayılar, rakamla değil, her zaman yazıyla yazılmalıdır. “Yedişer” diye yazmalıyız.
Doğru çözüm:
Kitapları raflara yedişer yedişer dizmelisin.
4. 15 ocak 2021 tarihinde ağabeyim askerden dönecek.
Burada “ocak” kelimesinde bir yanlışlık var. Eğer belirli bir tarihi belirten gün ve ay adları kullanılıyorsa, bunlar büyük harfle başlamalıdır. “15 Ocak 2021” belirli bir tarih olduğu için “Ocak” büyük harfle yazılmalı.
Doğru çözüm:
15 Ocak 2021 tarihinde ağabeyim askerden dönecek.
5. 23 Nisan Pazartesi günü oyuncak müzesine gideceğiz.
Bu cümlede “oyuncak müzesine” kelime grubunda bir hata var. Eğer belirli bir müzeye gidiliyorsa, müzenin adı özel isim kabul edilir ve büyük harfle başlar, gelen ek de kesme işaretiyle ayrılır. “Oyuncak Müzesi” bir kurum adı gibi düşünülebilir.
Doğru çözüm:
23 Nisan Pazartesi günü Oyuncak Müzesi’ne gideceğiz.
6. Yolda günde onbirbin yedi yüzaltı araç geçiyordu.
Tıpkı ilk cümlede olduğu gibi, burada da sayıların yazımında yanlışlık var. “Onbirbin” ve “yüzaltı” kelimeleri bitişik yazılmış, oysa ayrı yazılmaları gerekir.
Doğru çözüm:
Yolda günde on bir bin yedi yüz altı araç geçiyordu.
7. Güvercinler özellikle 3üncü katın penceresine konuyorlar.
“3üncü” ifadesi yanlış yazılmış. Sıra sayılarını belirtirken ya rakamdan sonra nokta (.) koyarız (3.) ya da kesme işaretiyle eki ayırırız (3.’üncü). En doğrusu ve en çok kullanılanı rakamdan sonra nokta koymaktır.
Doğru çözüm:
Güvercinler özellikle 3. katın penceresine konuyorlar.