Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Türkçe öğretmenin. Gönderdiğin görseli dikkatlice inceledim. Gördüğüm kadarıyla görselde bir metin ve bu metni yazan kişinin kısa bir biyografisi var. Ancak direkt olarak sorulmuş bir soru göremedim.
Sanırım benden, bu metinle ilgili olarak 5. sınıf seviyesine uygun, bir öğrencinin anlayabileceği didaktik bir dille sorular oluşturmamı ve bu soruları adım adım çözmemi istiyorsun. Ben de bu metinden yola çıkarak birkaç soru hazırlayacak ve bunları senin için adım adım açıklayarak çözeceğim. Böylece hem metni daha iyi anlamış olacağız hem de soruları nasıl çözmemiz gerektiğini öğrenmiş olacağız. Haydi başlayalım!
1. soru: Metinde bahsedilen dostluk türleri nelerdir? Bu dostluk türlerini kendi cümlelerinle açıklar mısın?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruda metindeki temel bilgiyi bulmamız ve onu kendi sözlerimizle anlatmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuyalım ve dostlukla ilgili hangi türlerden bahsedildiğini bulalım.
Adım 1: Metnin ilk bölümüne bakıyoruz. Orada “Uzun dostluklar vardır” ve “Günün birinde ölen dostluklar vardır” cümlelerini görüyoruz. Bunlar iki farklı dostluk türü.
Adım 2: Metnin orta kısmına doğru ilerlediğimizde “Vakitsiz dostluklar vardır” ve “Bakımsız dostluklar vardır bir de” ifadelerini görüyoruz. İşte bunlar da diğer dostluk türleri.
Adım 3: Şimdi bu dostluk türlerini kendi sözlerimizle açıklamaya çalışalım.
- Uzun dostluklar: Bunlar adından da anlaşıldığı gibi çok eski zamanlardan beri süregelen, kolay kolay bitmeyen dostluklar. Metinde güneşin altında uzayan gölgelerin kavuşması gibi benzetmelerle bu dostlukların derinliği ve kalıcılığı anlatılmış.
- Günün birinde ölen dostluklar: Bu dostluklar çok üzücü bir durumu anlatıyor. Metinde, bir evin ve ceviz ağacının yerini binaların alması gibi birdenbire yok olan dostluklar kastediliyor. Yani bazı dostluklar zamanla veya bazı olaylar yüzünden aniden bitebilir.
- Vakitsiz dostluklar: Bu dostluklar, beklemediğimiz bir anda karşımıza çıkan, kısa süreli ama güzel izler bırakan dostluklardır. Metinde bir peçete, kâğıt mendil veya ayrılırken verilen bir dal karanfil gibi küçük ama anlamlı anlardan bahsetmesi, bu dostlukların ne kadar ani ve samimi olabileceğini gösteriyor.
- Bakımsız dostluklar: Bu dostluklar ise maalesef zamanla ilgilenilmeyince, yani “bakımsız” kalınca zayıflayan, hatta kopan dostluklardır. Metinde yıllarca bir telefonun, birkaç cümlelik mektubun bile çok görüldüğü dostluklar olarak anlatılmış. Yani dostlukların canlı kalması için ilgi ve çaba göstermek gerekiyor.
Sonuç: Metinde uzun dostluklar, günün birinde ölen dostluklar, vakitsiz dostluklar ve bakımsız dostluklar olmak üzere dört farklı dostluk türünden bahsedilmiştir.
2. soru: Yazar, “Günün birinde ölen dostluklar” için hangi örneği vermiştir? Bu örnekle ne anlatılmak isteniyor?
Çözüm:
Bu soruda metinden belirli bir bilgiyi bulup, yazarın bu örnekle ne demek istediğini anlamamız gerekiyor.
Adım 1: Metni tekrar okuyalım ve “Günün birinde ölen dostluklar” ifadesinin geçtiği yere odaklanalım. Yazar, “bir bahçe içindeki ahşap ev ile yanı başında duran ceviz ağacının dostluğu gibi” diyor.
Adım 2: Sonra bu dostluğun nasıl sona erdiğini açıklıyor: “Bir gün, kocaman elli adamlar ve kocaman gövdeli makineler o bahçeye girip de bir süre sonra evin ve ceviz ağacının yerinde asık suratlı binalar yükseldiği zaman ölen dostluklar.”
Adım 3: Yazar bu örnekle, bazı dostlukların aynen bir evin ve ağacın yıkılıp yerine binalar yapılması gibi, dışarıdan gelen etkilerle veya değişen koşullarla birdenbire yok olabileceğini, eski güzelliklerini kaybedebileceğini anlatmak istiyor. Yani bazen dostluklar bizim elimizde olmayan sebeplerle, üzücü bir şekilde sona erebilir.
Sonuç: Yazar, “Günün birinde ölen dostluklar” için bir bahçe içindeki ahşap ev ile yanı başında duran ceviz ağacının dostluğunun, kocaman makineler gelip onların yerine binalar yapıldığında bitmesini örnek vermiştir. Bu örnekle, bazı dostlukların dış etkenler veya değişen koşullar yüzünden aniden ve geri dönülmez bir şekilde sona erebileceği anlatılmak istenmiştir.
3. soru: Metnin altındaki “Murat ÇİFTKAYA” başlıklı bölümde yazar hakkında hangi bilgilere yer verilmiştir?
Çözüm:
Bu soruda metnin altında yer alan yazarın tanıtım kısmını dikkatlice okuyup, önemli bilgileri bulmamız gerekiyor.
Adım 1: Metnin en altındaki “Murat ÇİFTKAYA” başlığı altındaki bölümü okumaya başlıyoruz.
Adım 2: İlk cümlede yazarın nerede doğduğu ve eğitim hayatının ilk dönemleri anlatılıyor: “1965’te Ceyhan’da doğdu. İlk, orta ve lise öğrenimini bu şehirde tamamladı.”
Adım 3: Sonraki cümlede üniversite eğitimi bilgileri var: “İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetiminden, ardından da Marmara Üniversitesi Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği Bölümünden mezun oldu.”
Adım 4: Son olarak, yazarın mesleği ve eserleri hakkında bilgi veriliyor: “Özel bir üniversitede öğretim görevlisi olarak çalışmaya devam etmektedir. Pek çok deneme ve öyküleri Zafer, Köprü ve Karakalem dergilerinde yayımlandı. Başarı Öyküleri, Düşünen Öyküler, Gökkuşağı Öyküleri, Sevgi ve Şefkat Öyküleri ve Hayata Dair Zor Sorular kitaplarından bazılarıdır.”
Sonuç: Murat Çiftkaya hakkındaki bölümde şu bilgilere yer verilmiştir:
- Yazarın 1965 yılında Ceyhan’da doğduğu bilgisi.
- İlk, orta ve lise öğrenimini Ceyhan’da tamamladığı bilgisi.
- İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi ve Marmara Üniversitesi Eğitim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği bölümlerinden mezun olduğu bilgisi.
- Şu anda özel bir üniversitede öğretim görevlisi olarak çalıştığı bilgisi.
- Deneme ve öykülerinin çeşitli dergilerde yayımlandığı ve Başarı Öyküleri, Düşünen Öyküler, Gökkuşağı Öyküleri, Sevgi ve Şefkat Öyküleri ile Hayata Dair Zor Sorular adlı kitaplarının olduğu bilgisi.
Umarım bu çözümler ve açıklamalar sana yardımcı olmuştur. Türkçe dersinde başarılar dilerim!