Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeniniz! Bugün sizinle birlikte, önümüzdeki bu güzel görseldeki soruları adım adım, dikkatlice inceleyip çözeceğiz. Hazırsanız kalemlerinizi ve defterlerinizi hazırlayın, başlıyoruz!
1. Soru: “Dünyanın En İyi Öğretmeni” başlıklı metnin türünü ve biçimini belirleyiniz.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bir metnin türünü ve biçimini anlamak için öncelikle o metni çok iyi okumamız ve ne anlattığını kavramamız gerekir. Haydi, “Dünyanın En İyi Öğretmeni” metnini bir kez daha dikkatlice okuyalım:
ile nasıl geçecektim? Üç yaş büyük ağabeyime, okulda öğrendiklerinin birazını da bana öğretmesi için yalvarıyordum. O da gürültü patırtı yapmamam, çantasını karıştırmamam koşuluyla bir şeyler öğretiyordu bana. Bu korkuyla, yüze kadar ileri saydım durdum.
Neyse ki dünyanın en iyi öğretmeni benim öğretmenim oldu.
“Yumurtanın kulpu yok
Gözlerimde uyku yok
Sür gemici gemiyi
Hiç kimseden korkum yok.”
Türküsüyle başlıyorduk derse. Ben kulplu yumurtalar hayal ediyordum. Bir de denizi; önce dumanı, sonra bacası görünen gemiyi çok merak ediyordum. İlk şiirim deniz hakkındaydı. Şiirde hiç kimseden korkmadığımı anlatıyordum. Öğretmenim gurur duymuştu benimle. Şimdi, taa o zamandan kalma bir özlemle, denize, gemilere bakar dururum.
Zeynep UZUNBAY
(Kısaltılmıştır.)
Adım 1: Metni anlama.
Metni okuduğumuzda, yazarın kendi çocukluk anılarını anlattığını görüyoruz. Ağabeyiyle olan ilişkisini, okula başlama heyecanını ve özellikle de öğretmeninin onun hayatındaki yerini, ona öğrettiklerini kendi bakış açısıyla ve duygularıyla dile getiriyor. Geçmişte yaşadığı bir olayı, bir anıyı bizlerle paylaşıyor.
Adım 2: Türünü belirleme.
Bir yazarın kendi başından geçenleri, yaşadığı olayları, gözlemlerini ve duygularını anlattığı yazı türüne anı deriz. Bu metinde de yazar, öğretmenini ve o dönemdeki hislerini anlattığına göre, bu metnin türü “anı”dır.
Adım 3: Biçimini belirleme.
Metne baktığımızda, şiir gibi alt alta dizeler halinde değil, paragraflar halinde yazıldığını görüyoruz. Cümleler birbirini takip ediyor ve bir hikaye anlatır gibi ilerliyor.
Bu şekilde, cümlelerin paragraflar halinde art arda geldiği yazı biçimine düz yazı deriz.
Sonuç:
- Tür: Anı
- Biçim: Düz yazı
***
2. Soru: “Yüreğinizde Bir Yer Açın” başlıklı metnin türünü ve biçimini belirleyiniz.
Çözüm:
Sevgili öğrencilerim, görseldeki “Yüreğinizde Bir Yer Açın” başlığının altına baktığımızda, burada analiz edebileceğimiz herhangi bir metnin olmadığını görüyoruz. Boş bırakılmış. Sanırım buraya sizin yazacağınız ya da başka bir yerde okuyacağınız bir metin gelecekti.
Bu nedenle, bu soru için herhangi bir tür ya da biçim belirlememiz mümkün değil. Çünkü bize verilen bir metin yok.
Sonuç:
Bu başlığın altında analiz edilecek bir metin bulunmamaktadır.
***
3. Soru: “7. Etkinlik” bölümündeki şiir dizelerinden alınan altı çizili sözcüklerin size çağrıştırdığı duygu ve düşünceler hakkında arkadaşlarınızla konuşunuz.
Çözüm:
Bu bölümde bize verilen şiir dizeleri var ve bu dizelerdeki bazı kelimelerin altı çizilmiş. Bizden bu kelimelerin bize ne hissettirdiğini, ne düşündürdüğünü anlatmamız isteniyor. Haydi, altı çizili kelimelere tek tek bakalım ve benim aklıma gelenleri sizinle paylaşayım. Siz de kendi düşüncelerinizi eklemeyi unutmayın!
Şiir Dizeleri:
Kardeşçe yaşamayı öğretin.
İnsan olmanın onurunu…
Zalimlerin zulmüne karışmasın hıçkırıklarım.
Öğretin bana doğruluğu.
Adım 1: “Kardeşçe” kelimesini inceleyelim.
Kelime:Kardeşçe
Çağrıştırdıkları: “Kardeşçe” kelimesi bana hemen dostluğu, sevgiyi, paylaşmayı, birlik ve beraberliği hatırlatıyor. Kardeşler arasında nasıl bir uyum ve anlayış varsa, tüm insanların da birbirine karşı öyle davranması gerektiğini düşündürüyor. Barış içinde yaşamak, birbirimize destek olmak gibi güzel duygular geliyor aklıma.
Adım 2: “Onurunu” kelimesini inceleyelim.
Kelime:onurunu
Çağrıştırdıkları: “İnsan olmanın onuru” dendiğinde aklıma saygı, değer, şeref ve haysiyet geliyor. Her insanın doğuştan gelen bir değeri vardır. Kimsenin başkasının onurunu kırmaması, herkesin kendi onurunu koruması gerektiğini düşünürüm. Kendine ve başkalarına duyulan saygı, insanın kişiliği ve benliği ile ilgili önemli bir kelime bu.
Adım 3: “Zulmüne” kelimesini inceleyelim.
Kelime:zulmüne
Çağrıştırdıkları: “Zulüm” kelimesi kulağıma geldiğinde içim burkulur. Bu kelime bana haksızlığı, eziyeti, acımasızlığı, baskıyı ve kötülüğü hatırlatır. Birilerine zorla kötü şeyler yapmak, onları incitmek, adaletsiz davranmak demektir zulüm. Bu dizelerdeki “Zalimlerin zulmüne karışmasın hıçkırıklarım” ifadesi, zulme uğrayanların çaresizliğini ve bu durumun ne kadar acı verici olduğunu düşündürüyor.
Adım 4: “Doğruluğu” kelimesini inceleyelim.
Kelime:doğruluğu
Çağrıştırdıkları: “Doğruluk” kelimesi benim için dürüstlük, adalet, hakkaniyet ve güven demek. Her zaman doğruyu söylemek, doğru yolu seçmek, hile yapmamak, kimseyi kandırmamak gibi erdemli davranışları çağrıştırıyor. Doğruluk, insanın hem kendine hem de başkalarına karşı vicdanlı olmasını gerektirir. Bu kelime bana iyi insan olmanın temel kurallarından birini hatırlatıyor.
Sonuç:
Bu kelimeler, bize insanlık değerlerini, iyi ve kötü arasındaki farkı, adaletli ve dürüst olmanın önemini hatırlatan çok güçlü ve anlamlı kelimelerdir. Şiir, bizden bu değerleri öğrenmemizi ve yaşamımıza katmamızı istiyor gibi hissediyorum.
Unutmayın çocuklar, bu tür etkinliklerde önemli olan, kelimelerin sizde uyandırdığı kişisel duygu ve düşünceleri özgürce ifade edebilmenizdir. Benim söylediklerim sadece birer örnek, siz de kendi iç sesinizi dinleyerek farklı ve güzel şeyler düşünebilirsiniz!
Dersimiz burada sona erdi. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın!