Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle çok güzel bir metin okuyup, o metinle ilgili soruları beraber çözeceğiz. Hazır mısın? Hadi bakalım, dikkatlice okuyalım ve soruların cevaplarını metinden bulmaya çalışalım. Unutma, okuduğunu anlama derslerinin en önemli kuralı, cevabın metnin içinde saklı olmasıdır!
Şimdi sana metinden anladığım kadarıyla birkaç soru hazırladım. Bu soruları adım adım, tıpkı derste yaptığımız gibi çözeceğiz.
***
1. Dede Korkut hikâyeleri hangi yüzyıllar arasında geçmektedir?
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu sorunun cevabını bulmak için metnin ilk cümlesine dikkatlice bakmamız gerekiyor. Metin bize ne diyordu?
- Adım 1: Metnin ilk cümlesini okuyalım: “Bu kitap (…) 14-15. yüzyıllar arasında, Oğuzların, kendi aralarındaki çekişmeleri, sürtüşmeleri, doğaüstü yaratıklarla savaşmaları, komşuları olan Rum, Ermeni ve Gürcü beyleriyle giriştikleri çatışmaları anlatıyor.”
- Adım 2: Cümlenin içinde sorumuzun cevabını arayalım. Gördüğün gibi, 14-15. yüzyıllar arasında ifadesi tam da aradığımız bilgi.
Sonuç:
Dede Korkut hikâyeleri, 14-15. yüzyıllar arasında geçmektedir.
***
2. Dede Korkut hikâyelerinde Oğuz Türkleri kimlerle savaşmıştır?
Çözüm:
Bu sorunun cevabı da yine metnin ilk paragrafında, ilk cümlenin devamında gizli. Hadi tekrar o cümleye odaklanalım.
- Adım 1: Metnin ilgili bölümünü tekrar okuyalım: “…Oğuzların, kendi aralarındaki çekişmeleri, sürtüşmeleri, doğaüstü yaratıklarla savaşmaları, komşuları olan Rum, Ermeni ve Gürcü beyleriyle giriştikleri çatışmaları anlatıyor.”
- Adım 2: Cümlede “savaşmaları” ve “çatışmaları” kelimelerinin geçtiği yerlere bakıyoruz. Burada Oğuz Türklerinin hem kendi aralarında çekiştiği hem de başkalarıyla savaştığı belirtiliyor. Kimlerle savaştıklarını açıkça yazmışlar.
Sonuç:
Oğuz Türkleri, Dede Korkut hikâyelerinde kendi aralarında çekişmiş, doğaüstü yaratıklarla savaşmış ve komşuları olan Rum, Ermeni ve Gürcü beyleriyle çatışmıştır.
***
3. Dede Korkut’un bu hikâyelerdeki temel görevi nedir?
Çözüm:
Dede Korkut’un ne iş yaptığını anlatan kısım, metnin ikinci paragrafında yer alıyor. Hadi o paragrafı dikkatlice okuyalım.
- Adım 1: Metnin ikinci paragrafını okuyalım: “Dedem Korkut, bu öykülerin başkişisidir. Bütün öyküler, Dedem Korkut’un çevresinde oluşup gelişir. Öyküleri anlatan da odur. Oğuzlar sık sık gelip ona başvururlar, ona danışırlar. Herkesçe sevilen, sayılan Dedem Korkut da kopuzunu eline alır, yer yer şiir biçiminde, yer yer konuşma düzeninde bilgece sözler eder, akıl verir, yön gösterir.“
- Adım 2: Bu cümlelerde Dede Korkut’un hangi görevleri üstlendiği tek tek açıklanmış. O, hikâyelerin hem başkahramanı hem de anlatıcısıymış. İnsanlara danışmanlık yapıyor, kopuz çalıp şiirler söylüyor, akıl veriyor ve yol gösteriyormuş.
Sonuç:
Dede Korkut’un hikâyelerdeki temel görevleri şunlardır:
- Öyküleri anlatmak.
- Oğuzlara danışmanlık yapmak.
- Kopuz çalıp şiirler söylemek.
- Bilgece sözler söyleyip akıl vermek ve yön göstermek.
***
4. Erdal Öz nerede ve hangi yıl doğmuştur?
Çözüm:
Şimdi sıra geldi ikinci metnimize, yani Erdal Öz’ün hayat hikâyesine. Bu sorunun cevabı da metnin en başındaki bilgilerde saklı.
- Adım 1: Erdal Öz ile ilgili alt kısımdaki metnin ilk cümlesini okuyalım: “1935’te Sivas’ta doğdu. Devlet memuru olan babasıyla Türkiye’nin birçok yerini dolaştı.”
- Adım 2: Gördüğün gibi, doğum yeri ve yılı hemen ilk cümlede verilmiş.
Sonuç:
Erdal Öz, 1935 yılında Sivas’ta doğmuştur.
***
5. Erdal Öz’ün kurduğu yayınevinin adı nedir ve ne zaman kurulmuştur?
Çözüm:
Bu sorunun cevabı da Erdal Öz’ün hayatıyla ilgili metinde, kuruluş bilgilerinin olduğu bölümde yer alıyor.
- Adım 1: Metnin ilgili bölümünü bulalım: “Ankara Hukuk Fakültesini bitirdi. 1981’de Can Yayınlarını kurdu ve başta çocuk edebiyatı olmak üzere, Türk ve dünya edebiyatının en önemli yapıtlarını yayınladı.”
- Adım 2: Bu cümlede hem yayınevinin adı hem de kuruluş yılı açıkça belirtilmiş.
Sonuç:
Erdal Öz, 1981 yılında Can Yayınlarını kurmuştur.
***
6. Aşağıdakilerden hangisi Erdal Öz’ün eserlerinden biri değildir?
a) Odalarda
b) Yaralısın
c) Güneşin Oğlu
d) Kırmızı Balon
Çözüm:
Şimdi de Erdal Öz’ün eserlerini içeren listeye bakmamız gerekiyor. Şıklardaki eserleri metindeki listeyle karşılaştıracağız.
- Adım 1: Metindeki eser listesini bulalım: “Odalarda, Yaralısın, Gülünün Solduğu Akşam, Defterimde Kuş Sesleri, Yorgunlar, Cam Kırıkları, Sular Ne Güzelse, Allı Turnam, Kırmızı Balon, Dedem Korkut Öyküleri, Babam Resim Yaptı…”
- Adım 2: Şimdi şıkları bu listeyle tek tek karşılaştıralım:
- a) Odalarda: Metindeki listede var.
- b) Yaralısın: Metindeki listede var.
- c) Güneşin Oğlu: Metindeki listede yok. Metinde “Gülünün Solduğu Akşam” diye bir eser var ama “Güneşin Oğlu” yok.
- d) Kırmızı Balon: Metindeki listede var.
- Adım 3: Gördüğün gibi, “Güneşin Oğlu” isimli eser Erdal Öz’ün metinde adı geçen eserleri arasında yer almıyor.
Sonuç:
Erdal Öz’ün eserlerinden biri olmayan şık c) Güneşin Oğlu‘dur.
Aferin sana! Gördün mü, metni dikkatli okuyunca tüm soruların cevabını kolayca bulabiliyoruz. Okuduğunu anlama becerin geliştikçe derslerinde daha başarılı olacaksın. Çalışmaya devam!