5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 39

Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencim! Türkçe dersimizdeki bu soruları birlikte adım adım çözelim, hiç merak etme, her şeyi en güzel şekilde anlayacaksın.

5. Aşağıdakilerden hangisi yazarın dedesinin İstanbul’u sevme nedenlerinden biri değildir?

Canım öğrencim, bu soruyu çözebilmemiz için bize bir metin, yani bir yazı parçası verilmesi gerekiyor. Çünkü soruda “yazarın dedesinin İstanbul’u sevme nedenleri”nden bahsediliyor. Bu nedenler ancak bir metinde anlatılmış olabilir. Maalesef şu an elimizde böyle bir metin olmadığı için bu soruyu doğru bir şekilde cevaplamam mümkün değil. Ama eğer metin olsaydı, o zaman metni dikkatlice okur, dedenin İstanbul’u neden sevdiğini anlatan cümleleri bulur ve şıklardaki seçeneklerle karşılaştırırdık. Hangi şık metindeki nedenlerden biri değilse, doğru cevap o olurdu.

6. Aşağıdaki kelimelerin zıt anlamlılarını metinden yararlanarak bulunuz. Bunları metindeki anlamları dışında birer cümlede kullanarak yazınız.

Sevgili öğrencim, bu soruda da tıpkı 5. soruda olduğu gibi bir metinden yararlanmamız isteniyor. Ancak elimizde o metin yok. Olsaydı, kelimelerin zıt anlamlılarını metindeki kullanılışlarına göre bulurduk. Metin olmadığı için ben sana bu kelimelerin genel zıt anlamlılarını vereceğim ve bu zıt anlamlı kelimeleri kullanarak cümleler kuracağım. Unutma, zıt anlamlı kelimeler, birbirinin tam tersi anlamı taşıyan kelimelerdir.

• çirkin
• Zıt anlamlısı: güzel
• Cümlem: Sınıfımızın penceresinden görünen manzara güzel mi güzeldi.
• gelmek
• Zıt anlamlısı: gitmek
• Cümlem: Okul çıkışı hepimiz evlerimize doğru gittik.
• çıkmak
• Zıt anlamlısı: girmek
• Cümlem: Bahçede oyun oynadıktan sonra eve girdik.
• yavaş
• Zıt anlamlısı: hızlı
• Cümlem: Arkadaşım koşu yarışında çok hızlıydı.
• sahte
• Zıt anlamlısı: gerçek
• Cümlem: Bence en gerçek dostluklar çocuklukta kurulur.

7. Cümlelerdeki noktalı yerleri aşağıda verilen kelimelerden uygun olanla tamamlayınız.

Şimdi de kelime bilgilerimizi test edelim! Verilen kelimelerden uygun olanı seçerek boşlukları dolduracağız. Bu kelimelerin anlamlarını bilmek bize çok yardımcı olacak.

• Söyleyeni belli olmayan (anonim), tecrübeler sonucunda oluşmuş, gerçeği içeren, topluma yol gösteren ve öğüt veren özlü sözlere atasözü denir.

Açıklama: Söyleyeni belli olmayan, yani kimin söylediği bilinmeyen, eski zamanlardan beri söylenen ve bize ders veren kısa, özlü sözlere atasözü deriz. Mesela “Ağaç yaşken eğilir” bir atasözüdür.

• Kimi atasözleri, yazılıp söylendiği gibi gerçek anlamında kullanılır.

Açıklama: Bazı atasözleri, aynen okuduğumuz veya duyduğumuz anlamıyla kullanılır. Yani kelimelerin ilk akla gelen anlamıyla. Biz buna gerçek anlam deriz.

• Atasözlerinin birçoğu gerçek anlamda değil, mecaz anlamda kullanılmaktadır.

Açıklama: Ama çoğu atasözü kelimelerin ilk akla gelen anlamıyla değil, farklı bir anlamda kullanılır. Bu farklı anlama mecaz anlam deriz. Örneğin “Damlaya damlaya göl olur” atasözünde, damlaların gerçekten göl oluşturması değil, küçük birikimlerin zamanla büyüyebileceği kastedilir. İşte bu mecaz anlamdır.

• Atasözleri kelimelerin eş anlamlısıyla ya da yerinin değiştirilmesiyle oluşturulamazlar. Çünkü atasözleri kalıplaşmış sözlerdir.

Açıklama: Atasözleri, aynen deyimler gibi kalıplaşmış ifadelerdir. Yani içindeki kelimelerin yerine eş anlamlısını koyamayız ya da kelimelerin yerini değiştiremeyiz. Eğer yaparsak, atasözünün anlamı bozulur veya tamamen değişir.

• Bazı atasözleri, ait olduğu toplumun gelenek, görenek, inanç ve tavırlarını yansıtır.

Açıklama: Atasözleri bir toplumun kültürünü, geçmişini bize anlatır. Toplumun eskiden beri süregelen alışkanlıklarına, yani göreneklerine, inançlarına ve hayata bakış açılarına dair bilgiler verir.

Kullanılmayan kelime: deyim

8. Aşağıda noktalama işaretlerinin doğru kullanıldığı cümlelerin başındaki kutucuklara “D”, yanlış kullanıldığı cümlelerin başındaki kutucuklara da “Y” yazınız.

Şimdi de noktalama işaretlerini ne kadar iyi bildiğimizi görelim. Noktalama işaretleri, yazılarımızın daha anlaşılır olmasını sağlar. Her bir cümleyi dikkatlice inceleyelim:

• (…) Annesine doğru, büyük emin fakat yavaş adımlarla ilerliyordu.

Açıklama: Bu cümlede “Annesine doğru” ifadesinden sonra virgül kullanılmış. Türkçede bu tür yer yön bildiren ifadelerden sonra genellikle virgül konmaz. Ayrıca “fakat” bağlacından önce virgül konması da, eğer iki ayrı cümleyi bağlamıyorsa, pek tercih edilmez. Burada “büyük emin adımlarla” ve “yavaş adımlarla” ifadelerini bağlıyor. Bu nedenle cümlede noktalama yanlışı vardır.

Sonuç: Y

• (…) Ona bu şekilde davranma hakkını sana kim veriyor?

Açıklama: Bu bir soru cümlesi. Cümlenin sonunda doğru bir şekilde soru işareti kullanılmış. Hiçbir noktalama hatası yok.

Sonuç: D

• (…) Sen de oraya geliyor musun?

Açıklama: Bu da bir soru cümlesi. Cümlenin sonunda yine doğru bir şekilde soru işareti kullanılmış. Noktalama açısından doğru bir cümle.

Sonuç: D

• (…) Derste pergel, iletki, ve gönye kullandık.

Açıklama: Bu cümlede art arda sıralanan eş görevli kelimeler arasında virgül kullanılmış, bu doğru. Ama “iletki” kelimesinden sonra “ve” bağlacı gelmiş ve “ve” bağlacından önce de virgül konmuş. Türkçede “ve”, “veya”, “yahut”, “ya da” gibi bağlaçlardan önce virgül kullanılmaz. Bu nedenle bu cümlede noktalama yanlışı vardır.

Sonuç: Y

Aferin sana, bütün soruları dikkatlice inceledik ve öğrendiklerimizi pekiştirdik. Harika bir iş çıkardın!