Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Türkçe dersimizden çok güzel iki etkinliğimiz var. Kelimelerin dünyasında küçük bir gezintiye çıkacağız, hem yeni kelimeler öğreneceğiz hem de bildiğimiz kelimelerin eş anlamlılarını hatırlayacağız. Hazırsanız kalemlerimiz ve defterlerimiz hazır olsun, başlıyoruz!
1. Etkinlik
Aşağıdaki kelimeleri ilgili oldukları görsellerin altına yazınız. Görsellerden ve metinden hareketle kelimelerin anlamlarını tahmin ediniz. Tahminlerinizi kelimelerin sözlük anlamlarıyla karşılaştırınız. Anlamını yeni öğrendiğiniz kelimeleri sözlüğünüze yazmayı unutmayınız.
Evet çocuklar, bu etkinlikte önce kelimeleri görsellerle eşleştireceğiz, sonra da anlamlarını tahmin etmeye çalışacağız. Hadi bakalım, görselleri ve kelimeleri dikkatlice inceleyelim:
Adım 1: Kelimeleri görsellerle eşleştirme
- Birinci görselde, binanın en alt katında, merdivenle inilen bir yer görüyoruz. Bisikletler, kutular var. Burası bir binanın bodrum katı olmalı.
- İkinci görselde, sayılarla işlem yaptığımız bir araç var. Bu bir hesap makinesi.
- Üçüncü görselde, kocaman bir küpün içinde parıl parıl parlayan sarı şeyler var. Bunlar altın paralar!
- Dördüncü görselde, tekerlekli bir arabanın üzerinde ayakkabı tamir eden bir amca görüyoruz. Bu amca eski ayakkabıları tamir ettiği için ona eskici denir.
- Beşinci görselde, bir yapının tavanını veya duvarını destekleyen kalın bir direk görüyoruz. Bu, yapılarda çok önemli bir parça olan kiriş.
- Altıncı ve son görselde ise, büyük, güzel, bahçeli bir ev var. Böyle büyük ve güzel evlere köşk denir.
Şimdi bu eşleştirmelere göre kelimelerin altına isimlerini yazalım:
- Birinci görsel (bodrum): BODRUM
- İkinci görsel (hesap makinesi): HESAP
- Üçüncü görsel (altın paralar): ALTIN
- Dördüncü görsel (eskici): ESKİCİ
- Beşinci görsel (kiriş): KİRİŞ
- Altıncı görsel (köşk): KÖŞK
Adım 2: Kelimelerin anlamlarını tahmin etme ve yazma
Şimdi de bu kelimelerin anlamlarını, görsellerden ve genel bilgilerimizden yola çıkarak tahmin edelim ve yazalım:
Kelime: Altın
Tahminim:
Altın: Parlak sarı renkli, çok değerli bir maden. Takı yapımında ve para olarak kullanılır.
Kelime: Bodrum
Tahminim:
Bodrum: Bir binanın zemin katının altında kalan bölümü. Genellikle eşya saklamak veya kiler olarak kullanılır.
Kelime: Eskici
Tahminim:
Eskici: Eski eşyaları alıp satan veya tamir eden kişi. Genellikle ayakkabı tamiri yapanlara da eskici denir.
Kelime: Hesap
Tahminim:
Hesap: Sayılarla yapılan işlemler, matematiksel işlemler. Bir şeyin maliyetini veya sonucunu bulma işi.
Kelime: Kiriş
Tahminim:
Kiriş: Yapılarda, tavanı veya duvarı destekleyen kalın, yatay direk. Binanın sağlam durmasını sağlar.
Kelime: Köşk
Tahminim:
Köşk: Genellikle büyük bahçesi olan, gösterişli ve büyük ev. Eskiden daha çok zengin kişilerin yaşadığı evler için kullanılırdı.
Aferin çocuklar! Kelimelerin anlamlarını tahmin etmek, yeni kelimeler öğrenmek için çok güzel bir başlangıç. Unutmayın, bilmediğiniz kelimeleri sözlüğünüzden kontrol edip defterinize yazmak, kelime dağarcığınızı geliştirir.
2. Etkinlik
Yazılışları ve okunuşları birbirinden farklı, aynı anlamı taşıyan kelimelere eş anlamlı kelimeler denir.
Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki cümleleri inceleyiniz. Altı çizili kelimelerin yerine eş anlamlılarını koyarak cümleleri yeniden yazınız. Cümlelerin anlamlarında değişiklik meydana gelip gelmediğini açıklayınız.
Bu etkinlikte ise eş anlamlı kelimeleri kullanacağız. Eş anlamlı kelimeler neydi? Hatırlayalım: Yazılışları ve okunuşları farklı olsa da, aynı anlama gelen kelimelerdi. Şimdi cümlelerdeki altı çizili kelimelerin eş anlamlılarını bulup cümleyi yeniden yazacağız ve anlamın değişip değişmediğine bakacağız.
a) Evine gelenlere kuşkuyla bakar olmuş.
Adım 1: Altı çizili kelimenin eş anlamlısını bulma.
Burada altı çizili kelime “kuşkuyla”. “Kuşkuyla” kelimesinin eş anlamlısı “şüpheyle” veya “güvensizlikle” olabilir.
Adım 2: Cümleyi eş anlamlı kelimeyle yeniden yazma.
Evine gelenlere şüpheyle bakar olmuş.
Adım 3: Cümlenin anlamında değişiklik olup olmadığını açıklama.
Cümlenin anlamında hiçbir değişiklik olmadı. Çünkü “kuşkuyla” ve “şüpheyle” aynı şeyi ifade ediyor.
b) Yıl sonunu getireyim, yeter.
Adım 1: Altı çizili kelimenin eş anlamlısını bulma.
Burada altı çizili kelime “yıl”. “Yıl” kelimesinin eş anlamlısı “sene”dir.
Adım 2: Cümleyi eş anlamlı kelimeyle yeniden yazma.
Sene sonunu getireyim, yeter.
Adım 3: Cümlenin anlamında değişiklik olup olmadığını açıklama.
Cümlenin anlamında hiçbir değişiklik olmadı. “Yıl” ve “sene” aynı zaman dilimini anlatır.
c) Bir zamanlar yoksul bir eskici varmış, eski ayakkabıları onarırmış.
Adım 1: Altı çizili kelimenin eş anlamlısını bulma.
Burada altı çizili kelime “yoksul”. “Yoksul” kelimesinin eş anlamlısı “fakir” veya “parasız” olabilir.
Adım 2: Cümleyi eş anlamlı kelimeyle yeniden yazma.
Bir zamanlar fakir bir eskici varmış, eski ayakkabıları onarırmış.
Adım 3: Cümlenin anlamında değişiklik olup olmadığını açıklama.
Cümlenin anlamında hiçbir değişiklik olmadı. “Yoksul” ve “fakir” kelimeleri aynı durumu ifade ediyor.
Bugünkü dersimiz bu kadardı sevgili çocuklar. Gördüğünüz gibi, eş anlamlı kelimeler sayesinde cümlelerimizin anlamını değiştirmeden farklı şekillerde ifade edebiliriz. Bu da dilimizi daha zengin ve etkileyici kullanmamızı sağlar. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!