5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 16

Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün size harika bir konuyu, Çocuk Hakları Bildirgesi’ni ve dünyadaki çocukların durumunu anlatan bir metni ve görselleri çözümlemenizde yardımcı olacağım. Hazırsanız başlayalım!

5. Etkinlik

a) Çocuk Hakları Bildirgesi ile ilgili aşağıdaki bilgileri okuyunuz. Çocuk haklarının korunmasının önemi hakkında kısa bir konuşma yapınız. Konuşmanızda izlediğiniz veya okuduğunuz medya haberlerini göz önünde bulundurunuz. Ayrıca gözlemlerinize de yer veriniz.

Sevgili öğrencilerim, bu bölümde bizden bir konuşma hazırlamamız isteniyor. Konuşma yaparken dikkat etmemiz gereken bazı şeyler var. Öncelikle metni çok iyi anlamalıyız. Sonra da kendi düşüncelerimizi, gözlemlerimizi ve medyadan edindiğimiz bilgileri konuşmamıza katmalıyız.

Şimdi size bu konuşmayı nasıl hazırlayacağınızı adım adım anlatacağım:

Adım 1: Metni Anlayalım

Metin bize “Çocuk Hakları Bildirgesi”nden bahsediyor. Bu bildirge, çocukların korunmasının ne kadar önemli olduğunu ve bunun bir toplum görevi olduğunu söylüyor. 20 Kasım 1959’da Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda kabul edilmiş. Bildirgenin ilk dört ilkesi (yani temel kuralı) şunlar:

• 1. İlke: Tüm çocuklar, din, dil, ırk, renk, cinsiyet, milliyet, mülkiyet, siyasi veya sosyal sınıf ayrımı yapılmaksızın bu haklardan yararlanmalı. Yani hiçbir çocuk, farklı olduğu için haklarından mahrum bırakılamaz.
• 2. İlke: Çocuklar özel olarak korunmalı. Fiziksel, zihinsel, ahlaki, ruhsal ve toplumsal olarak sağlıklı büyümeleri için yasalarla desteklenmeliler. Onların en yüksek çıkarları her zaman ön planda tutulmalı.
• 3. İlke: Her çocuğun doğduğu anda bir adı ve bir devlete ait olma hakkı var. Yani kimliksiz ve vatansız çocuk olmamalı.
• 4. İlke: Çocuklar sosyal güvenceden yararlanmalı. Sağlıklı bir şekilde büyümeleri için kendilerine ve annelerine doğum öncesi ve sonrası özel bakım ve korunma sağlanmalı. Yeterli beslenme, barınma, dinlenme, oyun olanakları ve gerekli tıbbi bakım hakları var.

Adım 2: Konuşmamızın Ana Fikrini Belirleyelim

Bu metni okuduktan sonra anlıyoruz ki, her çocuğun mutlu, sağlıklı ve güvende yaşama hakkı var. Konuşmamızın ana fikri de bu olmalı: Çocuk hakları, tüm çocukların eşit ve sağlıklı bir yaşam sürmesi için vazgeçilmezdir.

Adım 3: Medya Haberlerini ve Gözlemlerimizi Düşünelim

Şimdi sıra sizde! Çevrenize bir bakın, televizyonda veya internette haberleri takip edin. Çocukların bu haklardan ne kadar yararlanabildiğini düşünün. Mesela:

• Savaş bölgelerindeki çocuklar okula gidebiliyor mu?
• Maddi durumu iyi olmayan ailelerin çocukları yeterince beslenebiliyor mu?
• Oyun oynayabilecekleri güvenli alanları var mı?
• Bazı çocukların çalışmak zorunda kaldığı haberlerini görüyor musunuz?

Bu tür gözlemler ve haberler, konuşmamızı daha gerçekçi ve etkileyici yapar.

Adım 4: Konuşma Taslağı Oluşturalım

Konuşmamıza bir giriş, gelişme ve sonuç bölümü ekleyelim.

• Giriş: “Sevgili öğretmenim, değerli arkadaşlarım…” diye başlayıp Çocuk Hakları Bildirgesi’nin öneminden bahsedebiliriz.
• Gelişme: Bildirgedeki ilkeleri kendi cümlelerimizle açıklayabiliriz. Ardından, maalesef dünyada ve hatta bazen ülkemizde bazı çocukların bu haklardan mahrum kaldığına dair örnekler verebiliriz. Örneğin, “Televizyonda gördüğümüz kadarıyla savaşlarda çocuklar çok zor durumda kalıyor, okulları yıkılıyor, açlık çekiyorlar…” veya “Çevremizde bazı çocukların oyun oynamak yerine çalışmak zorunda kaldığını görüyoruz…” gibi cümleler kurabiliriz.
• Sonuç: Çocuk haklarının korunması için herkesin üzerine düşeni yapması gerektiğini vurgulayabiliriz. “Unutmayalım ki bugünün çocukları, yarının yetişkinleri olacak. Onların mutlu ve sağlıklı büyümesi, hepimizin geleceği için çok önemli.” gibi bir cümleyle bitirebiliriz.

Böylece harika bir konuşma hazırlamış olursunuz!

b) Sizce Çocuk Hakları Bildirgesi neden yayınlanmış olabilir? Dünyadaki çocuklar hayatlarını bildirgenin ilk dört ilkesine uygun yaşayabiliyorlar mı? Siz bu bildirgeye ne gibi ilkeler eklemek isterdiniz? Arkadaşlarınızla konuşunuz.

Bu bölümde üç farklı soru var, gelin her birini ayrı ayrı düşünelim:

1. Sizce Çocuk Hakları Bildirgesi neden yayınlanmış olabilir?

Çözüm:

Sevgili çocuklar, bu bildirge, çocukların haklarının korunması ve onların daha iyi bir dünyada yaşaması için yayınlanmıştır. Çünkü maalesef geçmişte ve günümüzde birçok çocuk, yeterli ilgi ve korumayı göremiyor, zor şartlar altında yaşıyor. Savaşlar, yoksulluk, ayrımcılık gibi durumlar çocukların sağlıklı büyümesini engelliyor. Bu bildirge sayesinde, tüm devletler ve insanlar çocuklara karşı sorumluluklarını hatırlıyor ve onların haklarını korumak için çaba gösteriyor. Yani, çocukların sadece birer yetişkin adayı değil, aynı zamanda kendi başlarına değerli bireyler olduğunu ve özel haklara sahip olduklarını tüm dünyaya duyurmak için yayınlanmış.

2. Dünyadaki çocuklar hayatlarını bildirgenin ilk dört ilkesine uygun yaşayabiliyorlar mı?

Çözüm:

Bu soruya ne yazık ki “evet” diyemiyoruz sevgili öğrencilerim. Keşke tüm çocuklar bu ilkelere uygun yaşayabilseydi ama gerçekler biraz farklı.

• 1. İlke (Ayrımcılık Yok): Maalesef dünyada din, ırk veya cinsiyet yüzünden ayrımcılığa uğrayan, eğitim hakkından mahrum kalan çocuklar var.
• 2. İlke (Özel Koruma): Savaş bölgelerindeki çocuklar, yoksul ülkelerdeki çocuklar fiziksel ve ruhsal olarak çok zor durumda kalabiliyorlar. Yeterince korunamıyorlar.
• 3. İlke (Ad ve Vatandaşlık): Bazı bölgelerde doğan çocukların kimlikleri olmuyor, bu da onların eğitim, sağlık gibi temel haklardan yararlanmasını engelliyor.
• 4. İlke (Sosyal Güvenlik ve Sağlık): Dünyanın birçok yerinde çocuklar yeterli beslenemiyor, temiz suya ulaşamıyor, hastalandığında doktora gidemiyor. Oyun oynayacakları güvenli yerleri bile yok.

Yani, bu ilkeler çok önemli ama dünyadaki tüm çocukların bu haklara tam olarak sahip olduğunu söylemek zor. Bu yüzden biz yetişkinlerin ve sizlerin bu konuda bilinçli olması, haklarını bilmesi ve bu hakların korunması için çaba göstermesi çok önemli.

3. Siz bu bildirgeye ne gibi ilkeler eklemek isterdiniz?

Çözüm:

Bu çok güzel bir soru! Ben olsam şunları eklemek isterdim:

• 5. İlke: Her çocuğun doğayla iç içe yaşama ve temiz bir çevrede büyüme hakkı vardır. Çünkü sağlıklı bir gelecek için temiz bir dünya şart!
• 6. İlke: Her çocuğun yeteneklerini keşfetme ve geliştirme hakkı vardır. Sanat, spor, bilim gibi alanlarda desteklenmeli, hayallerinin peşinden koşabilmeli.
• 7. İlke: Her çocuğun güvenli bir internet ortamında bulunma ve siber zorbalıktan korunma hakkı vardır. Sanal dünyada da güvende olmalılar.

Siz de kendi eklemek istediğiniz ilkeleri arkadaşlarınızla paylaşın, bakalım kimler neler düşünmüş!

6. Etkinlik

Yandaki görseli inceleyiniz. Görselden hareketle defterinize iki dörtlükten oluşan kısa bir şiir yazınız. Şiirinizi yazmaya başlamadan önce konuyu belirleyiniz. Ardından hangi duyguları ele alacağınıza karar veriniz. Şiirinize uygun başlık koymayı unutmayınız.

Sevgili öğrencilerim, bu bölümde yaratıcılığımızı kullanacağız! Görselde farklı ülkelerden, farklı giysiler giymiş çocukların el ele tutuşup dünyayı kucakladığını görüyoruz. Bu, birlik, beraberlik, barış ve kardeşlik gibi çok güzel duyguları çağrıştırıyor.

Şimdi gelin, adım adım bu şiiri nasıl yazacağımızı planlayalım:

Adım 1: Konuyu Belirleyelim

Görselden de anladığımız gibi, konumuz “Dünya Çocukları” veya “Kardeşlik ve Barış” olabilir. Ben “Dünya Çocukları” konusunu seçiyorum.

Adım 2: Duyguları Belirleyelim

Şiirimizde neşe, umut, sevgi, birlik, beraberlik ve barış gibi duygulara yer verebiliriz.

Adım 3: Şiirimizi Yazalım

İki dörtlük yazmamız isteniyor. Her dörtlük dört dizeden oluşur. Haydi bakalım!

Dünya Çocukları

Kocaman bir yuva, adı dünya,
Farklı renklerde, biziz bir araya.
El ele tutuşuruz, sevgiyle hep,
Oyunlar oynarız, düşleriz hep.

Uzak diyarlardan geldik, kardeşiz,
Şarkılar söyleriz, neşeyle güleriz.
Barışla yaşayalım, hep birlikte,
Gelecek bizimdir, umutla bekleriz.

Bakın, ne kadar da güzel oldu! Siz de kendi şiirlerinizi yazarken bu adımları takip edebilirsiniz.

Sonraki Derse Hazırlık

Ülkemizdeki göçmenlerin yaşadıkları temel sorunları araştırınız. Araştırma sonucunda edindiğiniz bilgileri sınıfa getiriniz.

Sevgili öğrencilerim, bu ödevde sizden bir araştırma yapmanız isteniyor. “Göçmen” kelimesi, doğduğu veya yaşadığı ülkeyi bırakıp başka bir ülkeye yerleşen kişilere denir. Genellikle savaş, yoksulluk, doğal afetler gibi nedenlerle insanlar göç etmek zorunda kalır.

Şimdi bu araştırmayı nasıl yapacağınızı anlatayım:

Adım 1: Kaynakları Belirleyelim

Araştırmanızı internetten, kütüphaneden veya gazete/dergilerden yapabilirsiniz. Güvenilir kaynakları tercih etmeye özen gösterin (örneğin, resmi kurumların web siteleri, haber ajanslarının siteleri).

Adım 2: Neleri Araştıracağımızı Belirleyelim

Göçmenlerin yaşadığı temel sorunlar şunlar olabilir:

• Dil Sorunu: Yeni bir ülkede farklı bir dil konuşulması, iletişim kurmada zorluklara neden olabilir.
• Eğitim Sorunu: Çocukların yeni okullara uyum sağlaması, dil bariyeri nedeniyle dersleri anlamakta zorlanması.
• İş Bulma Sorunu: Yetişkinlerin yeni bir ülkede iş bulmakta veya mesleklerini icra etmekte zorlanması.
• Barınma Sorunu: Kalacak yer bulmakta veya uygun koşullarda yaşamakta zorlanma.
• Sağlık Hizmetlerine Erişim: Sağlık hizmetlerinden yararlanmada karşılaşılan zorluklar.
• Uyum Sorunu: Yeni kültüre, geleneklere ve topluma alışmakta yaşanan zorluklar.
• Ayrımcılık: Bazen farklı oldukları için bazı olumsuz davranışlarla karşılaşmaları.

Adım 3: Bilgileri Toplayalım ve Not Edelim

Araştırma yaparken bulduğunuz önemli bilgileri not alın. Kendi cümlelerinizle özetlemeye çalışın.

Adım 4: Sınıfa Getirelim

Edindiğiniz bu bilgileri düzenli bir şekilde sınıfa getirin. Arkadaşlarınızla ve öğretmeninizle paylaşın. Böylece hem siz yeni şeyler öğrenirsiniz hem de arkadaşlarınızın öğrenmesine yardımcı olursunuz. Unutmayın, farklılıklar zenginliktir!