Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle çok önemli bir konuyu, atıkları ele alan bir metni inceleyip sorularını birlikte çözeceğiz. Hazırsan başlayalım! Metni dikkatlice okuduktan sonra soruları adım adım cevaplayalım.
1. Aşağıdakilerden hangisi bu metnin başlığı olabilir?
a) Canlılar Dünyası
b) Atıkları Tanıyoruz
c) Tüketim Malzemeleri
d) Geri Dönüşüm
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bir metnin başlığı genellikle metnin tamamını en iyi özetleyen, konusunu en doğru anlatan kelime veya kelime grubudur. Hadi metne bir göz atalım:
Adım 1: Metni okuduğumuzda, metnin baştan sona atıklar hakkında bilgi verdiğini görüyoruz. Atıkların ne olduğu, geçmişte nasıl olduğu, günümüzde nasıl değiştiği ve çevreye etkileri anlatılıyor.
Adım 2: Seçenekleri inceleyelim:
- a) Canlılar Dünyası: Bu başlık çok genel. Metin sadece canlılardan değil, özellikle insanların ürettiği atıklardan bahsediyor.
- b) Atıkları Tanıyoruz: Metin, atıkların çeşitleri, geçmişten günümüze değişimi ve etkileri hakkında bilgi vererek bize atıkları tanıtıyor. Bu başlık, metnin içeriğini çok iyi özetliyor.
- c) Tüketim Malzemeleri: Metinde tüketim malzemelerinden bahsedilse de, asıl konu bu malzemelerin kendisi değil, onların *atık* hâli.
- d) Geri Dönüşüm: Metinde geri dönüşüm doğrudan ana konu olarak işlenmemiş, daha çok atıkların oluşumu ve doğadaki çözünme süreleri üzerinde durulmuş.
Adım 3: Bu durumda, metnin ana konusunu en iyi yansıtan başlık “Atıkları Tanıyoruz” olacaktır. Çünkü metin bize atıklar hakkında kapsamlı bir bilgi sunuyor.
Sonuç: b) Atıkları Tanıyoruz
2. Geçmişte insanların ürettiği atıkların en temel özelliği nedir?
a) Doğada kolay kolay çözülememeleri
b) Geri dönüşüme uygun olmaları
c) Kimyasal maddelerden üretilmeleri
d) Doğal malzemelerden üretilmeleri
Çözüm:
Bu soru için metnin “geçmişte” kelimesinin geçtiği bölüme dikkatlice bakmalıyız.
Adım 1: Metnin üçüncü paragrafında şöyle yazıyor: “Geçmişte, insanların ürettiği atıklar, daha çok, dokumalar, ağaç, kâğıt, kül gibi doğal malzemelerden oluşuyormuş.”
Adım 2: Bu cümlede, geçmişteki atıkların temel özelliğinin “doğal malzemelerden oluşması” olduğu açıkça belirtiliyor. Doğal malzemeler genellikle doğada daha kolay çözünürler.
Adım 3: Şimdi seçenekleri tekrar inceleyelim:
- a) Doğada kolay kolay çözülememeleri: Metinde bu özellik günümüzdeki atıklar için söyleniyor, geçmiştekiler için değil.
- b) Geri dönüşüme uygun olmaları: Doğal malzemeler genellikle geri dönüştürülebilir olsa da, metin bu özelliğe değil, “doğal olmalarına” vurgu yapıyor.
- c) Kimyasal maddelerden üretilmeleri: Bu da günümüzdeki, dayanıklı atıkların bir özelliği.
- d) Doğal malzemelerden üretilmeleri: Metinde geçen “doğal malzemelerden oluşuyormuş” ifadesiyle birebir örtüşüyor.
Sonuç: d) Doğal malzemelerden üretilmeleri
3. Aşağıdakilerden hangisi metnin ana fikri olabilir?
a) Tüketiciler olarak doğal ürünleri tercih etmeliyiz.
b) Yeni üretim yolları bulmalı ve geliştirmeliyiz.
c) Günümüz insanı çok fazla atık üretmektedir.
d) Çöplerden kurtulmak için teknolojiden yararlanmalıyız.
Çözüm:
Metnin ana fikri, yazarın okuyucuya vermek istediği temel mesajdır. Metinde en çok üzerinde durulan, vurgulanan şey nedir, ona bakmalıyız.
Adım 1: Metnin ilk paragrafında şöyle diyor: “Bu, doğal bir şey! Ama, bu gidişte doğal olmayan bir şey var: O da, biz insanların ardında bıraktığı atıkların miktarının ve çeşidinin çokluğu. (…) Ancak, çok fazla çöp üretiyoruz!” Bu cümleler, günümüzdeki atık miktarının çokluğuna dikkat çekiyor.
Adım 2: Metin boyunca geçmişteki atıklarla günümüzdekiler karşılaştırılıyor ve günümüzdeki atıkların hem miktarının çokluğundan hem de doğada zor çözünmesinden bahsediliyor. Metnin sonlarına doğru da bu atıkların çevreye ve insan sağlığına zararlı olduğu vurgulanıyor.
Adım 3: Seçenekleri değerlendirelim:
- a) Tüketiciler olarak doğal ürünleri tercih etmeliyiz: Bu, metinden çıkarılabilecek bir sonuç ya da öneri olabilir ama metnin ana fikri doğrudan bu değil. Metin daha çok “sorunu” anlatıyor.
- b) Yeni üretim yolları bulmalı ve geliştirmeliyiz: Bu da bir çözüm önerisi. Metin ağırlıklı olarak sorunu tanımlıyor.
- c) Günümüz insanı çok fazla atık üretmektedir: Metnin başından sonuna kadar işlenen, vurgulanan ve örneklerle desteklenen asıl konu budur. Yazar, modern insanın üretim ve tüketim alışkanlıkları nedeniyle ne kadar çok ve farklı türde atık ürettiğini anlatıyor.
- d) Çöplerden kurtulmak için teknolojiden yararlanmalıyız: Bu da bir çözüm önerisi olup, metnin ana fikri değildir.
Adım 4: Metnin ana fikri, yani yazarın bize anlatmak istediği en önemli şey, günümüzde çok fazla atık ürettiğimiz ve bunun olumsuz sonuçları olduğudur. Seçeneklerden “Günümüz insanı çok fazla atık üretmektedir” bu ana fikri en iyi şekilde özetliyor.
Sonuç: c) Günümüz insanı çok fazla atık üretmektedir.
4. Sizce günümüzde en çok hangi alanlarda atık üretilmektedir?
Çözüm:
Bu soru “sizce” diye başlasa da, aslında metinde bu konuda bize ipuçları verilmiş. Metinde günlük hayatımızda nerelerde atık ürettiğimize dair örnekler var.
Adım 1: Metnin dördüncü paragrafına bakalım: “Evlerimizde, işyerlerinde, devlet kurumlarında, okul ve hastane gibi kurumlarda üretilen atıkları bir düşünün.”
Adım 2: Bu cümlede, günümüzde en çok atık üretilen yerler açıkça sıralanmış. Bunlar bizim günlük hayatımızda çokça bulunduğumuz veya etkileşimde olduğumuz yerler.
Adım 3: Metinde belirtilen bu yerleri listeleyerek cevabımızı oluşturabiliriz.
Sonuç: Günümüzde en çok atık, metinde de bahsedildiği gibi
- evlerimizde,
- işyerlerinde,
- devlet kurumlarında,
- okul ve hastane gibi yerlerde
üretilmektedir.