5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 143

Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 5. sınıf Türkçe öğretmeninim. Gönderdiğin görsellerdeki soruları şimdi seninle birlikte, adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözeceğiz. Hazır mısın? Haydi başlayalım!

1. Etkinlik
Metinde anlamı bilmediğiniz kelimeleri belirleyip anlamlarını tahmin ediniz. Kelimelerin sözlük anlamlarına bakarak tahminlerinizin doğruluğunu kontrol ediniz. Kelimeleri sözlüğünüze yazınız.
Metinden alınan “yıldız” kelimesinin sözlükteki anlamları aşağıda verilmiştir. Bu kelimenin metinde hangi anlamıyla kullanıldığını işaretleyiniz.

Çözüm:
Sevgili öğrencim, burada bize bir metin verilmemiş ama “yıldız” kelimesinin farklı anlamları sıralanmış. Bizden istenen, bu kelimenin bir metinde hangi anlamıyla kullanıldığını bulmak ve işaretlemek. Görseldeki diğer etkinliklere baktığımızda (özellikle 2. etkinlikteki gece gökyüzü, ay ve yıldız görselleri), şiirin konusunun doğa ve gök cisimleri olabileceğini anlıyoruz. Bu ipuçlarını kullanarak, “yıldız” kelimesinin hangi anlamının buradaki genel konuya daha uygun olduğuna karar vereceğiz.

Şimdi seçeneklere tek tek bakalım:

• 1. Çekirdeğinde oluşan füzyon sonucunda açığa çıkan enerjiyi uzaya ışınım biçiminde yayan, ışıklı gök cisimlerinden her biri.
  

  Bu tanım, yıldızların bilimsel ve gökbilimsel anlamıdır. Yani Güneş gibi, gece gökyüzünde gördüğümüz ışıklı cisimler. Bu anlam, görsellerle çok uyumlu görünüyor.

• 2. Sinema, tiyatro veya müzikhol sanatçısı, star.
  

  Bu anlam, bir sanat dalında çok başarılı ve tanınmış kişileri ifade eder. Örneğin, “film yıldızı” deriz. Bu anlam, doğa temalı bir şiir için pek uygun değil.

• 3. Bir noktadan çevreye beş veya daha fazla çıkıntısı olan çok köşeli şekil.
  

  Bu tanım, yıldızın bir şekil olarak anlamıdır. Mesela defterimize çizdiğimiz yıldız şekli. Yine şiirin genel konusuyla pek bağdaşmıyor.

• 4. Bu biçimde olan.
  

  Bu, üçüncü maddedeki şekle atıfta bulunan bir açıklama. Bu da uygun değil.

• 5. Bir toplulukta, bir meslekte, üstün başarı gösteren kimse.
  

  Bu da ikinci maddedeki gibi, bir alanda çok başarılı olan kişileri anlatır. Örneğin, “sınıfın yıldızı” gibi. Bu da doğa temasıyla ilgili değil.

• 6. Baht, şans, talih.
  

  Bazen “yıldızı parlamak” gibi deyimlerde şans anlamında kullanılır. Ancak bu da doğrudan doğa veya gökyüzüyle ilgili bir şiirin ana konusunu yansıtmaz.

Adım 1: Soruyu dikkatlice okuduk ve metin olmasa bile diğer etkinliklerden ipuçları aradık.

Adım 2: “Yıldız” kelimesinin verilen tüm anlamlarını tek tek inceledik.

Adım 3: Etkinlik 2’deki görsellerin (gece gökyüzü, yıldızlar, ay) bize şiirin konusu hakkında bilgi verdiğini fark ettik. Bu görseller, şiirin doğa ve gökyüzüyle ilgili olabileceğini düşündürüyor.

Adım 4: Bu bağlamda, “yıldız” kelimesinin gökyüzündeki ışıklı cisimleri anlatan ilk anlamının, şiirin konusuyla en uyumlu olduğunu belirledik.

Sonuç:
Bu durumda, “yıldız” kelimesinin metinde kullanıldığı anlam, 1. seçenek olmalıdır. Yani, “Çekirdeğinde oluşan füzyon sonucunda açığa çıkan enerjiyi uzaya ışınım biçiminde yayan, ışıklı gök cisimlerinden her biri.” anlamı doğru cevaptır.

2. Etkinlik
Şiirin konusunu en iyi yansıtan görseli (X) ile işaretleyiniz.

Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte dört farklı görsel var ve bizden şiirin konusunu en iyi yansıtanı işaretlememiz isteniyor. Bir önceki etkinlikte “yıldız” kelimesinin gökyüzündeki ışıklı cisimler anlamına geldiğini bulmuştuk. Bu da bize şiirin konusunun yıldızlar ve gece gökyüzü olabileceği hakkında güçlü bir ipucu veriyor.

Görsellere bakalım:

• Birinci görsel: Karanlık bir gökyüzünde parlayan birçok yıldız.
  

  Bu görsel, doğrudan yıldızları ve geceyi anlatıyor. Bir önceki etkinlikteki “yıldız” tanımıyla çok uyumlu.

• İkinci görsel: Bulutların arasında parlayan büyük bir ay ve karanlık bir gökyüzü.
  

  Bu da gece gökyüzüyle ilgili ama ana odak ay. Eğer şiir özellikle yıldızlardan bahsediyorsa, bu görsel biraz daha az uygun olabilir.

• Üçüncü görsel: Mavi bir gökyüzünde beyaz bulutlar. Bu bir gündüz manzarası.
  

  Bu görsel, yıldızlarla veya geceyle ilgili değil. Gündüz ve bulutları gösteriyor.

• Dördüncü görsel: Parlak sarı bir güneş ve açık bir gökyüzü. Bu da bir gündüz manzarası.
  

  Bu görsel de yıldızlarla veya geceyle ilgili değil. Güneş’i gösteriyor.

Adım 1: Dört görseli de dikkatlice inceledik.

Adım 2: 1. etkinlikteki “yıldız” kelimesinin anlamının bize şiirin konusu hakkında ipucu verdiğini hatırladık.

Adım 3: Yıldız kelimesinin anlamı ve şiirin konusu göz önüne alındığında, yıldızları en belirgin şekilde gösteren görselin şiirin konusunu en iyi yansıtacağını düşündük.

Sonuç:
Şiirin konusunu en iyi yansıtan görsel, birinci görseldir. Yani, karanlık bir gökyüzünde parlayan birçok yıldızın olduğu görseli (X) ile işaretlemeliyiz.

3. Etkinlik
Şiirin ana duygusunu yazınız.

Çözüm:
Canım öğrencim, bu etkinlikte bizden şiirin ana duygusunu yazmamız isteniyor. Şiirin kendisi bize verilmediği için, önceki etkinliklerden edindiğimiz bilgilerle tahmin yürüteceğiz. 1. etkinlikte “yıldız” kelimesinin gökyüzündeki ışıklı cisimler anlamına geldiğini bulduk. 2. etkinlikte ise yıldızlarla dolu bir gece gökyüzü görselini işaretledik. Bu ipuçları bize şiirin konusunun yıldızlar, gece ve doğa olabileceğini gösteriyor.

Yıldızlara baktığımızda, gece gökyüzünün güzelliğini gördüğümüzde genellikle hangi duyguları hissederiz?

• Gökyüzünün derinliği, yıldızların parıltısı bize hayranlık uyandırır, değil mi?
• Bazen o kadar çok yıldız görürüz ki, kendimizi küçücük hissederiz, bu da bize huzur ve sakinlik verebilir.
• Doğanın bu muhteşem güzelliği karşısında sevgi ve minnet de duyabiliriz.

Bu duygulardan en genel ve en uygun olanını seçmeliyiz.

Adım 1: Önceki etkinliklerde bulduğumuz şiirin konusuyla ilgili bilgileri hatırladık (yıldızlar, gece gökyüzü).

Adım 2: Yıldızlara ve gece gökyüzüne bakarken hissedilebilecek ortak duyguları düşündük.

Adım 3: Bu duygular arasından en güçlü ve kapsayıcı olanı seçtik.

Sonuç:
Şiirin ana duygusu, doğaya ve yıldızlara duyulan hayranlık olabilir. Gecenin o büyülü havası, parlayan yıldızlar insanı kendine hayran bırakır, değil mi?