5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Koza Yayınları Sayfa 138

Merhaba sevgili öğrencilerim!

Bugün görselde gördüğünüz çok güzel Türkçe etkinliklerini birlikte çözeceğiz. Her bir soruyu dikkatlice inceleyelim ve doğru cevaplara ulaşalım. Unutmayın, Türkçe dersinde anlamak, yorumlamak ve kendimizi ifade etmek çok önemli.

Şimdi hazırsanız, ilk etkinliğimizle başlayalım!

2. Etkinlik

Metinde geçen aşağıdaki deyimlerin anlamlarını araştırıp öğreniniz. Bu deyimleri anlamlarına uygun şekilde birer cümlede kullanınız.

Sevgili çocuklar, deyimler dilimizi zenginleştiren, anlatımımıza güzellik katan kalıplaşmış sözlerdir. Deyimler genellikle gerçek anlamlarından farklı, mecazlı anlamlar taşır. Gelin, bu iki deyimi inceleyelim:

• burnunun direği sızlamak
• Anlamı: Bu deyim, bir şeye çok üzüldüğümüzde, içimizin yandığında, burnumuzda bile o acıyı hissettiğimizde kullanılır. Yani, bir durum karşısında çok acımak, çok üzülmek demektir.
• Cümlede kullanımı:

  Yıllar sonra babasının eski paltosunu görünce burnunun direği sızladı.

• siper olmak
• Anlamı: Siper olmak, birini veya bir şeyi korumak için kendisini tehlikeye atmak, önüne geçmek, ona kalkan olmak demektir. Genellikle bir tehlikeden korumak amacıyla yapılır.
• Cümlede kullanımı:

  Asker, arkadaşını düşman mermisinden korumak için ona siper oldu.

Aferin size! Deyimlerin ne kadar anlamlı olduğunu gördünüz mü?

3. Etkinlik

Aşağıdaki soruları metne göre cevaplayınız.

Sevgili öğrencilerim, burada çok önemli bir noktaya geldik. Sorular bize “metne göre cevaplayınız” diyor. Bu, cevapları kendi kafamızdan uydurmak yerine, bize verilen bir yazıdan, bir hikayeden bulmamız gerektiği anlamına gelir. Ancak maalesef, burada “Küçük Çam Ağacı” adlı hikaye metni bize verilmemiş. Metin olmadan bu soruları kesin ve doğru bir şekilde cevaplamamız mümkün değil. Ama yine de her bir sorunun bizden ne istediğini konuşalım, böylece metni okuduğumuzda nelere dikkat etmemiz gerektiğini biliriz.

• Küçük çam ağacı nerede yaşarmış?

  Çözüm: Bu sorunun cevabı için metnin giriş bölümünde, küçük çam ağacının yaşadığı yerin, yani mekanın anlatıldığı yere bakmamız gerekir. Örneğin, “dağ yamacında”, “orman kenarında” veya “bahçenin bir köşesinde” gibi bir bilgi arardık.

• Bu ağacı kim, neden buraya dikmiş?

  Çözüm: Bu soru hem kişiyi (kimi) hem de nedeni soruyor. Metinde ağacın nasıl oraya geldiği, kimin onu diktiği ve bunu hangi amaçla yaptığı anlatılıyor olmalı. Belki bir ormancı, belki bir çocuk, belki de kendiliğinden büyümüştür. Sebebi de metinde gizlidir.

• Küçük çam ağacı neden yaşadığı yerdeki en güzel ağaç olduğunu düşünürmüş?

  Çözüm: Bu soru, küçük çam ağacının duygularını ve düşüncelerini anlamamızı istiyor. Metinde ağacın kendini beğenmişlik mi yoksa başka bir nedenle mi böyle düşündüğü açıklanmıştır. Belki diğer ağaçlardan farklı özelliklere sahip olduğunu düşünüyordur ya da etrafındaki diğer ağaçları kıyaslıyordur.

• Kazıklar, küçük çam ağacına nasıl bir ders vermiş?

  Çözüm: Bu soru, metindeki bir olayı ve bu olay sonucunda ağacın yaşadığı değişimi veya öğrendiği şeyi soruyor. “Kazıklar” kelimesi burada bize bir ipucu veriyor; belki ağacı desteklemek için kullanılmışlardır ya da ağaca zarar veren bir durum yaratmışlardır. Bu olayın sonucunda ağacın ne anladığını metinde bulmalıyız.

• Küçük çam ağacı neyin hasretini çekermiş?

  Çözüm: “Hasret çekmek”, bir şeyi çok özlemek demektir. Bu soru, ağacın neye özlem duyduğunu, neyi istediğini bulmamızı istiyor. Metinde ağacın iç dünyası anlatılırken bu özlemden bahsediliyor olmalı. Belki daha büyük olmayı, belki başka bir yere gitmeyi, belki de Noel ağacı olmayı özlüyordur.

• Küçük çam ağacının kibirli olduğu düşüncesine katılıyor musunuz? Neden? Açıklayınız.

  Çözüm: Bu bir yorum sorusu. Metni okuduktan sonra, küçük çam ağacının davranışlarını ve düşüncelerini göz önünde bulundurarak onun “kibirli” olup olmadığına karar vermemiz gerekiyor. Eğer katılıyorsak, metinden kibirli olduğunu gösteren örnekler vermeli, katılmıyorsak neden katılmadığımızı yine metinden örneklerle açıklamalıyız. Bu tür sorularda kendi fikrimizi metinden kanıtlarla desteklemek çok önemlidir.

Gördüğünüz gibi, metni okumadan bu sorulara tam cevap veremeyiz. Ama soruların bizden ne istediğini anladık, değil mi?

4. Etkinlik

Aşağıya metnin içeriğinden hareketle iki soru yazınız. Sorularınızı arkadaşlarınıza sorunuz. Cevaplarını altlarına yazınız.

Yine aynı durumla karşı karşıyayız sevgili çocuklar. Bu etkinlikte bizden metni okuduktan sonra, metinle ilgili iki tane soru hazırlamamız ve bu soruları cevaplamamız isteniyor. Metin elimizde olmadığı için ben de size metinden hareketle soru hazırlayamıyorum ve dolayısıyla cevaplarını da yazamıyorum.

Ama eğer metin olsaydı, örneğin şöyle sorular sorabilirdik:

1. soru:

Küçük çam ağacının en büyük hayali neymiş?

Cevap:

(Metne göre buraya cevabı yazardık. Örneğin: En büyük hayali, yılbaşı zamanı süslenip bir evin içinde ışıl ışıl parlamakmış.)

2. soru:

Küçük çam ağacı, hayallerine ulaştığında kendini nasıl hissetmiş?

Cevap:

(Yine metne göre buraya cevabı yazardık. Örneğin: Başta çok mutlu olmuş ama sonra eski günlerini, ormanı ve kuşları özlemiş.)

Unutmayın, iyi bir soru sormak için metni çok iyi anlamak gerekir. Cevapları da metinden bulup yazmalıyız.

Evet sevgili öğrencilerim, bugünkü Türkçe etkinliğimiz de böylece sona erdi. Metin eksikliği nedeniyle bazı soruları tam olarak cevaplayamasak da, soruları nasıl analiz edeceğimizi ve metin tabanlı sorulara nasıl yaklaşacağımızı öğrenmiş olduk. Hepinizi tebrik ederim!